De actioni. LXXXVI.
reᵇ īter creditorē ⁊ debitorē ꝯuenerit: vt ſit ꝓ debito obligata vtraqꝫ hac appell̓oneᵉ ꝯtinet̉ ſꝫ in alijs dr̄ia ē. nā pignoris appell̓one eā ꝓprie rē ꝯtineri dicimꝰ. q̄ ſimul etiā traditur creditori maxime ſi mobilis ſit. At eam que ſine traditione nuda conuentione tenetur ꝓprie etiaꝫ hypothece appellatione contineri dicimus¶ Inᵉ ꝑſonam quoqꝫ actōesex ſua iuriſdictione ꝓpoſitashabet pretor veluti de pecunia ꝯſtituta. Cuiᵍ ſimilis videbatur recepticia: ſed ex noſtraꝯſtitutionē: cū et ſi quid plenius habeat: hoc in actiōe pe
cunie conſtitute trāſfuſum ē ⁊ea quaſi ſuꝑuacua. viſa ē cuꝫſua aucͣte a nr̄is legibꝰ recedere. Itēˣ p̄tor ꝓpoſuit actiōeꝫde peculio ẜuorū filiorūqꝫ familias ⁊ ex qua q̄rit̉ an actoriurauerit ⁊ alias qͣꝫ pluresDeᵐ pecunia autē ꝯſtituta cūoībꝰ agit̉ qͥcūqꝫ ꝓ ſe vl̓ ꝓ alioſoluturos ſe cōſtituerint nullaᵖ ſcꝫ ſtipulatione interpoſita. Nam alioquin ſi ſtipulātiꝓmiſerint iureq ciuili tenētur¶ Actiones autē de peculioideo aduerſus patrēˢ dn̄mueˡcomꝑauit pretor. qꝛ lꝫ ex ꝯtractu filioruꝫ ſeruorumue ipſoiure nō tenentur: equū tamen
ce. §. itē pignꝰ. t̓mo ⁊ ettā qͣꝫtū ad actiōꝫ vr̄ intereſſe. nam p̄ſcripto hn̄ti pignꝰ nō currit cū poſſideat. ſecꝰ ī hypothecaria cui currit p̄ſcriptio īterdū. x. interdū. xx. interdū. xxx. interdū. xl. an. vt. C. ſi aduer. cred. l. i. et. ij. C. de p̄ſcrip. xxx.vel. xl. an. cū notiſſimi. et de anna. excep. l. i. §. i.b ¶ De qua re. mobili vl̓ immobili tradat̉ creditori vl̓ nō.coporalis vl̓ incorporal̓ excepta vrbitia ẜuitute q̄ non p̄tobligari ne ruiniſ ciuitas deformet̉. vtff. d̓ pig. ſi is qui. §.f. ⁊. l. ſe.c ¶ Appl̓one. ſcꝫ hipothecaria vt hacactione pcti poſſit aquolibet poſſeſſored ¶ Maxime. hocabudat. vt. C. de teſta. ma. l. f. §. i. duoenī oꝫ īteruenire vtſit pignus ⁊ ꝙ tͣdat̉creditori vt hec ⁊ ꝙmobil̓ ſit. cū pignuſa pugno dicat̉. vt. ffde ꝟ. ſig. plebs. §.pignꝰ. Si āt mobil̓ē ⁊ nō tͣdat̉. itē ſi immobil̓ ē tradat̉ vl̓ n̄ hypotheca ē. pꝫ ergo ꝙ qͣtuor ſunt p̄torie actiōes in rē .ſ. pb̓li. ⁊ reciſſoria ⁊ ẜuiana ⁊ qͣſi ſeruiana.iteꝫ alie due reales p̄iudiciales. vt. jͣ. e. §. p̄iudiciales. Eſt etalia q̄ dat̉ ſuꝑficiario qn̄ qͥs ad non modicū tp̄s ꝯduxit. vtff. de ſuꝑfi. l. i. in fi. i. rn̄. ⁊. §. ꝙ ait. ⁊. l. f. ⁊. ff. de rei ven. ſuꝑficiario. ⁊. l. p̄torie. Eſt et octaua actio in reꝫ vt q̄ dat̉ mētūpaſſo. nā illa p̄toria ē in rē. vt. ff. ꝙ me. cā. metū. §. volent.Sūt et alie .ſ. bo. poſ hereditatis petitio. item fideicō. here.per bo. poſ. prima dat̉ ei qͥ ſuccedit ꝑ p̄torē. ſcd̓o ei cui pertreb. hereditas reſſituta ē. vt. ff. de bo. poſ. he. pe. l. i. ⁊. ij. ⁊ff. de fideicō. he. pe. l. i. ⁊. ij. ⁊. iij. ⁊ ſic. x. ſunt p̄torie in rem.e ¶ In ꝑſonam. q. d. dictū eſt de realibꝰ p̄torijs ſequit̉ deꝑſonalibus .ſ. p̄torijs lꝫ et de qͥbuſdam ꝑſonalibꝰ sͣ. interpoſuerit in. §. item ſi quis.f ¶ De pecunia. vt. ff. de conſti. pe. l. i. in prin.g ¶ Cui ſil̓is .ſ. quo ad q̄dā qꝛ vtraqꝫ dabat̉ vbi qͥs ꝯſtituebat̉ ſe ſolutuꝝ ꝓ ſe vl̓ ꝓ alio ſꝫ et diſſil̓is videbat̉. qꝛ actiode ꝯſtituta ꝓ his tm̄ rebꝰ in ꝯſtōe deductis cōpetebat in qͣbus mutuū ꝯſiſtit .ſ. q̄ pondere nūero ⁊ mēſura ꝯtinent̉ Sꝫreceptiua qn̄ alie res in ꝯſtōe deducebant̉. ſꝫ hobie ꝓ omnibus cōpetit̉ actio de conſtituta. cuꝫ oēs res appl̓one pecunie cōtineant̉. vt. C. de cōſti. pe. l. ij. §. p̄.h ¶ Conſtōe. vt. C. de. ꝯſti. pec. l. ij. i ¶ Ea .ſ. recepticia.k ¶ Itē pretor. hoc. c. exponit̉. jͣ. in ꝓxi. §. ⁊ iō hic nō dicas.l ¶ Et alias. de quibus dixi. jͣ. §. penales.m ¶ De pecunia. in hac actione que ſic vocat̉.n ¶ Cū oībus .ſ. aptis al̓s obligatis ꝓ ſe vbi ꝓ ſe īteruenitꝯſto vel ꝓ alijs vbi ꝓ alijs interuenit ꝯſtō. Sic ergo furioſus cū nec ꝓ ſe nec ꝓ alijs obliget̉ nec ꝯſtituere ſe debere.poteſt. Itē in ꝓdigo et ſimilibus. Itē mulieres cū alias ꝓſe tm̄ obligent̉. et he cōſtituent ꝓ ſe tm̄ et non ꝓ alijs. vt. ff.de conſti. pe. l. i. §. i. ⁊. ij.o ¶ Conſtituerūt. vtputa ꝑ hec ꝟba conſtituo me ſoluturūquod ego vel ille debet et ſimilia. vt. ff. de conſti. pe. qui autem. in fi. ⁊. l. ſe. ⁊ hoc ita ſi ſit debitum qd̓ precedat ſiue ciuile ⁊ naturale ſil̓. ſiue naturale tm̄. ſiue p̄toruim. ſecus ſi ciuile tm̄. vt. ff. de ꝯſti. pe. l. i. §. p. ⁊ fi. ⁊. l. iij. §. i.
p Nulla. ergo ex nudo pacto oritur actio qd̓ eſt ꝯͣ ius cōmune poſitū. ff. de pac. iure gen. §. ſed cuꝫ nulla. ⁊. §. quin.imo. et. §. marcellus. ⁊. §. idē rn̄. ⁊. C. de pac. l. legem. et eſthoc ideo forte ſpāle qꝛ ſicut vnū ꝓ eo qui conſtituit inducitur vt non teneat̉ niſi elapſis. x. diebꝰ. vt. ff. de ꝯſti. pec. ꝓmiſſor. cum al̓s ſtatī tenet̉. vt. ff. d̓ ꝟ.ob. eū qui calendis.§. quotiēs. et de ꝟbo. ſig. cedere diemet ſic aliud contraeum vt ex nudo pacto teneatur. vt. ff.de iureiū. eum quiin prin. Sunt et alijadhuc ſex caſus inquibus ex nudo pacto oritur actio vtecce in donatiōe hodie. licꝫ olim fueratnecͣaria ſtipulatio.vt. C. de dona. ſi qͥsargentū. §. ſin auteꝫItē ſi mulier doteꝫſine ſtipulatione dare marito conuenit.vt. C. d̓ dot. ꝓ. l. adexac̄. et d̓ rei vx. ac.l. i. §. i. Iteꝫ ſi qͥs obhonorē decretū veldecernendum palam pollicitus fuerit .i. ſine interrogatōnevt. ff. de poll. l. i. §. i. ⁊. l. pactum. Item in nautico fenore vtff. de nau. fe. l. ꝑiculi in fi. Iteꝫ in acceſſiōe frumenti vel vinivel hordei. vt. C. d̓ vſu. fru. Itē in vſuris ciuitati ꝓmiſſisvt. ff. de vſu. l. etiam. alias autē ꝓpter ſui frigiditatem nudum pactū actiōꝫ ꝑere non p̄t.q ¶ Iure ciuili. vel actione ex ſtipulatū vbi incertum eſt exſtipulatione vel conditione certi que ex ſtipulatione oriturvbi eſt certum. vt. sͣ. de verbo. obli. in prin. que ſtipulatioeſt a iure ciuili inducta vt cum de iure gen. ipſa non fuit li.cet alij contractus fuerunt de iuregen. vt. sͣ. de iu. na. gen.et ci. §. ius autem. non autem dicitur ideo de iure ciuili ꝙnon habeat in ſe naturale vinculum immo habet. quia ſineconſenſu non valet qui conſenſus eſt d̓ iure naturali. vt. ff.de pac. l. i. §. p.r ¶ Actiones de peculio. volūt qͥdam dicere hec eſſe ꝓprianomina actionū .ſ. de peculio et de in rem verſo et ꝙ iuſſu.Itē exercitoria tributoria ⁊ inſtitoria ex eo ꝙ leges plerūqꝫ appellant eas actiones vt hic. Sed verius eſt vt adiectiue ponantur. ſic .n. dicit̉ mandati actio de peculio. vt. ff. depecu. l. iij. §. cui congruit.g ¶ Patrem .ſ. reſpectu filij.t ¶ Dn̄mue .ſ. reſpectu ſerui. ſunt .n. correlatiua.v ¶ Ipſo iure. ſcꝫ ciuili quod non vult vt alter ex alteriusꝑſona obligetur. et iic pater nō debet teneri pro filio inſpecto iure ciuili. ſic inſpecto ſeruo non hꝫ teneri dominus qꝛſeruus pro nullo eſt inſpecto iure ciuili. vt. ff. de regu. iu.quod attinet. ſed tamen pretor equitatem conſiderat vt qͥapeculium quaſi patrimonium eſt filij vel ſerui vt ſubijcit.quia qd̓ ꝑcimonia querit̉. vt. ff. d̓ pecu. peculiū. vere tamēnō eſt pr̄imoniū filij peculiū. vt. C. de inof. te. l. fi. in fi. itemnec ẜui. vt. ff. de ꝟ. ob. liber homo. iō aūt qꝛ qͣſi mr̄imoniūeſt pr̄eꝫ ꝓ filio dn̄m ꝓ ẜuo teneri dic̄ diligent̓ tn̄ diſtinguāſvtrū ꝯͣhāt filiꝰ vl̓ ẜnus vl̓ qͣſi ꝯͣhāt. Itē vtꝝ delīquat vl̓ qͣſiꝯͣhat qͥlibet illoꝝ dn̄s vel pat̓ actionē ex eo ꝯͣctu tenetur inpeculium in cuius condemnatione deducit̉ ex ipſo peculioquicqͥd ẜuus natural̓r dn̄o debuit vt quia dn̄s ẜuo mutua