De regulis iurisCXXXVII

fraudulentū nō fuerit obligat̉Xceptionē obij ¶ Idēciēs. nō videt̉ de intētion aduerſarij cōfiteri. ¶ Idē

¶ Ue ꝯtra ius ſiūt dn̄t vtiqꝫ. ꝓ infectꝭ haberi. IdēN paric d̓licto vl̓ cā potiCor ē ꝯditio poſſidētꝭ. Iō

vel quaſi citra maleficiū vel quaſi. prīo caſu ſubdiſtīgue. autcōſiliū nō ē fraudulentū. ⁊ tūc nō tenet̉ vt hic ⁊ in ſupradictisiuribꝰ. ff. de dolo. elegāter in fi. aūt eſt fraudulētū. ⁊ tūc tenetur actiōe de dolo ipſi cui cōſiliū dedit. vt in p̄al. l. ꝙ ſi cuꝫ ſcires. vbi ille qui doloſe mihi ꝯſuluit. ⁊ forte ſui lucri cā nūciare debitori non idoneo tenetur mihi actione de dolo. ad idēff. pro ſene. l. ij. in ſerūdo caſu .i. cum datur circa maleficiumtūc tenet̉ cōſulēs. nōtamē illi cui ſed illi ꝯͣ quē ꝯſiliū dedit. nec tūc tenet̉ actione dedolo ſed eiꝰ maleficij noīe. nā ſi cōſuluit occidi ho nicida ē. l.di. ſiqͥs viduā. de homici. ſicut dignū ſi ꝯſuluit ſeruo vt fugeret vel furtū faceret tenet̉ furti vel ſerui corrupti. de ſer. cor.l. i §. ꝑſuadere. Si cōſuluit titū mihi iniuriā facere tenet̉ mihiactiōe iniuriaꝝ. de pe. di. i. nō ſolū. ff. de iniur. l. nō ſolū. Idēvbicūqꝫ cadat in nomē maleficij. ip̄i aūt cui dedit cōſilium nōtenet̉. tū qꝛ ſcire debebāt id ſibi nō expedire. vt. sͣ. dixi. tuꝫ qꝛex īprobitate ſua nullꝰ cōſeqͥt̉ actionem. ff. de fur. itaqꝫ fullo.dr̄ia eſt ergo inter mandatum ⁊ cōſiliū. nam mādator obligatur mandando ſed nō cōſulēs ꝯſulendo. ff. manda. l. ij. ⁊ inſti.manda §. tria genera. vbi de hoc.¶ AXceptionē obijciēs. Pone caſū. sͣ. de p̄ſcrip. illud. ff.de excep. l. non vtiqꝫ. ⁊ habes hec ꝟba. sͣ. de except.cū venerabilis. ⁊ ꝓſeq̄re hac materiā vt ibi no. ⁊ aduerte ꝙmirabilis videtur hec regula. nam ſi ego excipio de pacto d̓nō petēdo. videor cōfiteri debitū fuiſſe. ſi dico interrupi preſcriptoneꝫ videor fateri te preſcripſiſſe. ſi dico ꝯtra te preſcripſi. ergo pͥmo id tibi debitum erat qd̓ preſcripſi. ⁊ ſic auctornil amodo deberet cogi ꝓbare. ſed excipiens tm̄. ⁊ facit adhoc. sͣ. de tranſac. p̄terea. ij. ⁊ iō dixerūt quidā hic loqͥ de exceptiōe nō nu. pe. ⁊ ſil̓ibus in qͥbꝰ reꝰ nil fatet̉. vt not. in. d. l.nō vtiqꝫ. ſed ſcd̓m hoc mihi videtur hec regula ſuperflua. etipſius nulla dubitatio. Dic ergo ꝙ huius regule rō triplex ēPrima qꝛ licet dicam feciſti pactū de nō petendo. poterat eēꝙ illud nō erat vere debitum vel natualiter debitum vl̓ nullo modo. item licet dicam interrupi fore non erat completapreſcriptio. īmo hoc dicere videor ꝙ cōpleta nō fuerit dicendo me interrupiſſe. vel ſi completa fuerat ſine titulo. fuerat ⁊bona fide. Item in alijs exceptionibus. Secūda quia per exceptionem nego me debere ſi per ipſam de intentione actoriſdiceter cōfiteri eadē exceptio duos ꝯͣrios effectus hr̄et. qd̓eē nō debet. ff. de ſolū. qui hominē. §. vl. ⁊ de bapt. ⁊ eius ef.maiores. cum igit̉ per exceptionē negem intentionē aduerſarij nō eſt cōgruum me ꝑ ip̄am dici fateri. Tertia qꝛ reus priuilegiatus eſt vt poſſit proponere duas exceptiones etiā contrarias. vt dixi. sͣ. e. nullus pluribus. ſicut ergo exp̄ſſe dicerepoſſet. nego te p̄ſcripſiſſe. ⁊ poſtea ſi p̄ſcripſiſti interrupi. velnego me promiſiſſe ⁊ poſtea pactū opponere de non petēdoſic dicendo tuam preſcriptionem interrupi vel pactuꝫ de nōpetendo feciſti vel his ſimile. intentionē aduerſarij non fatet̉cum adhuc dicere poſſit. non promiſi. non preſcripſiſti. ⁊ ſicde ſingulis. Tutius tamen eēt ipſi reo ſic dicere. nego me promiſiſſe. et poſito ꝙ promiſerim mihi pactū de non petendo.feciſti. ⁊ ſic de ſingulis. ad hoc. xiij. q. ij. in prin. ⁊ no. in predidecre. cum venerabilis. ⁊ in predi. l. nō vtiqꝫ. Sed qꝛ hec forma verborum docet mentiri. vbi ſententia ⁊ veritas eſt in cōtrarium non eſt amplectenda. cū prius aīas demum linguasoporteat fieri eruditas. vt in proe. ff. in fi. ⁊ facit qd̓. sͣ. dixi d̓conteſ. c. i. Unum nota qꝛ idem quod dicit hęc regula in exceptione intelligas ⁊ in replicatione. Unde ſicut excipiensnon confitetur actionem ita nec replicans exceptionem xadem de cauſa. ſicut enim ſe habet exceptio ad actionē ita re-

plicatio ad exceptioneꝫ. ⁊ triplicatio ad replicationeꝫ. ⁊ hocſatis probatur. sͣ. de excep. dilecti.Ue contra ius fiunt. Pone exempla que dixi. sͣ. eo.non preſtat impedimentū. Item. .xxv. q. ij. imperiali.vbi ſunt hec verba. ⁊ sͣ. eo. li. de regula. nō ſolum. etsͣ. de teſti. c. ij. ⁊. C. d̓legi. nō dubiū. vbi d̓hoc. Obijcit̉ ad hancregulā de matrimonio contracto pꝰ ſimplex votū qd̓ tenet.sͣ. eo. li. de vo. c. vno⁊ de matrimonio cōtracto poſt interdictum eccleſie. ſupra d̓ma. contrac. contra interdic. eccl̓. per totum. ⁊ inter comꝑatres ex catheciſmo. sͣ. eo. li. de cogna. ſpirituali. c. ij. ⁊ de ſententia ſub conditione lata quē tenet. ij. q. vi. biduum. ⁊ in eccleſia conſecrata per alienum epiſcopum. vt. vij. q. i. epiſcopus in dioceẜ. ⁊ de omnibus que fieri prohibentur. tamē facta tenent. Item obijcitur de his que fiunt cōtra ius ⁊ poſteaconfirmantur que allegaui. sͣ. eo. nō firmatur. Sol̓. generaliter dici poteſt ẜm Io. qui hoc no. x. di. vides ⁊ Ber. qui ideꝫno. de ſpon. duo. c. vlti. in vlti. glo. ⁊ Accur. in preal. l. nō dubium. hanc regulam habere locum in his que perpetuā habent prohibitionis cauſam. Contraria in his que temporalēUel dic hanc regulam eē veram niſi eodem vel alio iure tolleretur. et ſic intelliguntur contraria. vel dic ꝙ illa non ſuntdirecte contra ius. qꝛ licet ius nō aſſiſtat. non tamen plene reſiſtit. Quidam tamē diſtinguere voluerunt dicētes ꝙ aut iusꝓhibet et addit ꝙ ſi cōtra ꝓhibitionē fiat nō valeat. aut ſimpliciter ꝓhibet. In primo caſu habet locum hec regula cumſuis cōcor. In ſecūdo habeant locū cōtraria et ſua ſimilia. etfacit ad hoc sͣ. de regula. ad apl̓icam. Sed hec diſtinctio reprobat̉ per predi. l. nō dubium. vbi habes expreſſe ꝙ ſufficitlegiſlatorem aliquid prohibuiſſe. licet nō adiecerit. ſi contrafactum fuerit nō valere. Idē videtur tenere Guil̓. sͣ. de of. or.romana. iuxta fi. Item obijcit̉ de maleficijs q̄ cōtra ius fiuntnec tamē habent̉ ꝓ infectiuis. So. hec regula hꝫ locum ī hisque de iure ſortiuntur effectum. et facit quod dixi. sͣ. e. ti. nonpreſtat impedimentum. et illud. hic adde. nam matrimoniuꝫnullum interdum non habetur pro infecto. īmo preſtat impedimentum ſecūdo et electio nulla interdum p̄ſtat impedimētum ſecunde. qd̓ dic vt no. de elec. audi. Io. an.⁊ ¶ N pari delicto. inquantū hec regula dicit de delictoſumpta ē de. l. ff. e. ti. cū par delictum. inquātū dicitde cā ſumpta eſt. de. l. ff. eo. ti. in pari cā. Pone caſuꝫin delicto per cano. xiiij. q. v. non ſane. in co ſ. qui repetit pecuniā quā dedit pro iniquo iudicio. itē in eo qͥ vſuras qͣs ſoluit cū ip̄e ſit in pari delicto. de vſur. qꝛ fruſtra. item per. l. ff.de condi. ob tur. cauſam. l. vbi autem. et. l. ſequēti. vbi habeſꝙ nō repetitur qd̓ propter ſtuprū vel vt male iudicet̉ datumē. De cauſa pone per decre. sͣ. eo. li. de preben. ſi a ſede. et perl. ff. de verbo. ob. ſi ſeruū §. ſequit̉. vbi dicit̉ ꝙ cum queriturde damno. et par ē vtriuſqꝫ cauſa. potior eſt qui tenet qͣꝫ quiperſequitur. Et aduerte quia male videor exemplificare perdecre. illam ſi a ſede. nam ibi nō erat par cauſa. qꝛ fuerat vnicollata per papam. alteri ꝑ ordinarium. Sed nō queritur deparietate quo ad poteſtatem cōferētiū. ſed de parietate quoad tēpus. quia cui primo collata fuerit dubitatur. ⁊ ideo inhac pari cauſa tēporis potior erit conditio poſſidētis Et no.ꝙ hic exhibetur fauor reo. quia abſoluitur in pari cauſa veldelicto. C. de condi. ob tur. cauſam. l. ij. vnde ſemper dicereconſueuimus ꝙ in pari delicto vel cauſa potior ſit excipiētisconditio. vt in prcallegatis iuribus. ad hoc de cōceſ. preben.ex tenore. de adul. c. penul. et vlti. Contradicere videtur decre. illa de conceſ. p̄ben. cuꝫ ſuper. ſed ſolue vt ibi in glo. qu.incipit quia fruſtra. in fi.