LIBER SECVNDVSnibus aīali propīquis collocari. uti ii dixere uiri p̄ter hæc ſi de hoc uera dicerēt: periret oīs hoꝝ libroꝝ q ſuntde uita ac uitæ cognati. ad ea q̄ ī hiſtoriis de iis tractant̉: cōformitas. Nō .n. ī hiſtoriis poſt operatiōes ꝓpīquasſenſum .ſ. & ſomnū: ſeꝗtur uita aut mors uel iis cognata. ſed generatio ipſa. Nā in primo hiſtoriarū & ſecūdo &tertio: ac maiori ꝑte quarti expeditis ꝑtibus aīaliū & operationibꝰ ꝓpinꝗs: paucis de mare & femina nō ab re interpoſitis: mox ī ꝗnto ſexto ac ſeptimo de aīaliū generatiōe agit. poſt q̄ de generatione ꝑ lōgū ſermonē ꝑtractata: ī octaui plurima ac priori ꝑte de uita & morte & iis cognatis ꝑtractat. cū igit̉ ī hiſtoriis talis ab Ariſtotile obſeruatus ē ordo: talis ēt in cauſarū ſcrutinio approbādus eſt. talis īquam ut libri ꝗ ſunt de uita & morte iiſqꝫ cognatis nō ad libros de operationibꝰ ꝓpinꝗs aīali: ſed poſt libros de generatiōe mox collocādi ſint. ſicut recte īhiſtoriis factū fuit. p̄terea nobis dicētibꝰ hæc cogimur Cōcedere Ariſtotelē pcius docuiſſe de re aliqͣ cās & reialicuius ꝑꝑ ꝗd: ꝗͣ de re ipſa qd̓ eſſet p̄cognouiſſe: qd̓ ꝓfecto ī naturalibꝰ ueritati diſſonat. Nā libri hii de ꝗbuseſt p̄ſens diſputatio .ſ. liber de uita & morte & de iis cognatis eoꝝ inꝗrunt cās & ꝑꝑ ꝗd: q̄ in octauo de hiſtorijsſolū qd̓ ſunt tradita ſunt. Quod .n. aīalia q̄dā in aqua q̄dā ī terris q̄dā utrobiqꝫ. reſpirādo qͣdam: nōnulla ꝑ aquārefrigerādo: ꝙ ēt alicubi cōſeruent̉ alicubi uero moriant̉: ꝙ aliqͣ breui aliqͣ lōgiori uita: nūc iuueneſcētia: nūc ſeniora ēt aliqͣ reiuueneſcāt ꝙ ēt nōnulla lāgueāt aliquādo & nōnūqͣ ſana ſint ī octauo de hiſtoriis traditum eſt.quoꝝ oīum uidelicet Iōgæ ac breuis uite iuuentutis & ſenecturis reſpiratiōis uitæ ac mortis. lāgoris & ſanita-tis cauſæ: ī his libris de ꝗbus eſt p̄ſens ſermo ſcrutatus ē ſi igit̉ libri iſti eos. ꝗ de hiſtoriis ut iſti referūt indebi-te p̄ceſſerint: neceſſariū erit nos utj diximus cōcedere: cauſarū ſpeculationē ī naturalibꝰ ante eā q̄ ſolū ꝗa re-ſic eſt ī ordine doctrinæ Ariſtotilē p̄docuiſſe. qd̓ in naturalibus abſurdi reputat̉ uti ſuperius ꝑ plura Ariſto. diuerſis ī locis ſcripta mōſtratū ē. Quare nō recte ſenſere dicentes libros de uita & morte & de iis cognatis moxſeꝗ ad eos ⁊ ſunt de operationibꝰ aīali ꝓpinꝗs .ſ. de ſenſu memoria ſomino & motu p̄cedente libro de aīa. ſedueritas eſt ut iſti libri poſt illos ſequant̉: īterpoſitis iis ꝗnqꝫ ꝗ de aīaliū generatiōe dicunt̉. Hic āt ordo ab effe-ctu rerū rōnabiliter quoqꝫ trahit̉. Nā generat̉ aīal primo. deinde uiuit diuerſo uitæ genere. ac ultimo moritur.hæc .n. ī natura ſub uirtute uegetatiua: tali ſuccedūt ordīe .ſ. generatio uita. & mors. nā ſuppoſita rerū eſſentia q̄ī oībus natura p̄cedit: ī calido naturali aīa prīo participat̉ nutritiua. q̄ fit generatio. dehīc natura nunc iuuenisnūc ſenex ſub eo manens calido adminiculis ꝗbuſdā ſuffragata .ſ. īſpiratiōe uel alio refrigerio: diuerſos diſcuritſtatus. tādē morit̉ aīal. & hæc fuit cauſa uti ēt ſuperius diximus: cur ī ultimo de generatione aīaliū .ſ. ī fine quītilibri epilogū non fecit uniuerſalē. ſed ꝑticularē potius de iis de ꝗbus ultīo egerat. ſ. d̓ dentibꝰ. & de paſſionibusa ſola aīalium materia ꝓcedentibꝰ. nā licet aīalium generationis cauſas & modos dilucidaſſet: nūdū tamē generationis eſſentiā q̄ ī diffinitione cōſiſtit diſpoſuerat. diſtulit aūt hoc uſqꝫ quo tandē naturæ effectum aīaliū tra-ctaret .ſ. ad librū de uita & mor te. Illucuſqꝫ aūt inquā generatiōis diffinitionē diſtulit. quoniā generatiōis & uitæ ac mortis deffinitio ab eiſdem fiunt naturis .ſ. a calore naturali & aīæ nutritiue cōione. Ea igit̉ tādē ſic ſimuldiffiniuit dicens. GGeneratio ꝗdem igit̉ eſt prima ꝑticipatio ī calido nutritiuæ aīæ. Vita āt māſio huius iuuen-tus aūt ē prīæ refrigeratiuæ ꝑticulæ augmētatio. Senectus āt huius detrimentum ætas florida āt hoꝝ mediumMors aūt & corruptio uiolēta ꝗdem caſſidi extinctō & marcor corrūpetur aūt utiqꝫ ꝑꝑ ambas has cauſas &c)Quibus tādē oībus expeditis .ſ. cauſis generatiōis ī libro de aīalium generatione: cauſis uitæ ac mortis & iis cognatoꝝ ī libris cæteris. ſ. de longitudīe uitæ de iuuentute & īſpiratiōe: expeditis ēt illoꝝ oīum diffinitionibusī hoc ultimo de naturæ aīalium effectu .ſ. generationis uitæ & mortis: tandē ſuū facit generalē epilogū dicens.(Quidꝗdē igit̉ ē generatio. & uita & mors) hoc traditū eſt ī hoc ultimo libro) & ꝑꝑ quas cās erunt aīalibodictūeſt) cauſæ .ſ. generatiōis ī libro de generatiōe cauſæ uero uite & mortis ī hoc ultimo & ī libro de cā lōgitudinisac breuitatis uitæ de iuuentute & ſenectute & īſpiratiōe. ī oībus. n. iis aliqͣ de cā uitæ ac mortis tradita ſunt. exiis igit̉ clare dmōſtratū ē nō recte illos diſpoſuiſſe libros de uita & morte & iis cognatis: ante hiſtorias mox poſtlibros de oꝑationibꝰ aīali ꝓpinꝗs. Colligendo itaqꝫ ea qͣ ī hoc ſecūdo docuimus libro generaliter dicīus ꝙ nonrecte dixerūt ꝗ dixere libros de plantis ī ordine doctrinæ p̄cedere debere ad eos ꝗ de aīalibus. Male ēt dixerūtdicendo negociū de aīalibus ī duas ſecari ꝑtes .ſ. ī partē q ē formale principiū & partē q̄ eſt de materiali princi-pio quā uocant corpus: dicentes libros de cā materiali eſſe tres .ſ. librū hiſtoriarū librū de partibus. & de generatiōe. & hoc totū librū de aīalibus nūcupari nō recte ēt ſenſiſſe cū dixerint librū de formali prīcipio .ſ. aīa cū ſu-is operationibꝰ p̄cedete: librū aūt ab eis dictū de aīalibus quē dicūt eſſe. de corpore ſenſitiuo eſſe ultimā doctrinæ huius ꝑtem. deniqꝫ ꝙ libri de uita & morte & ſibi cognatis mox ad libros de aīalium operatōibꝰ propinꝗsnō aſſocient̉: ut iſti aſſeruerūt: demōſtratū ē. Hii igit̉ ſunt errores ꝗ a uia recta perypateticoꝝ de ordine ꝑtiumac libroꝝ doctrinæ phyſicæ Ariſtotelis plurimos declinare fecerūt. Hæc itaqꝫ de ordine ꝑtium ac librorum dictæ Ari. doctrinæ ſatis ſint.Excuſatio repetitōis uel forte nimiæ ꝓlixitatis: aut ꝑuitatis ipſius oꝑis: & ꝗbꝰ nā liber iſte utilis erit. Ca. Xl.On eſt mirandum ſi in hoc meo libello eadē diuerſis ī locis repetiuerim. neqꝫ. n. ab re id factū eſſe putan bis. cum enim de re non parua plurimiſqꝫ uiris in phīa notiſſimis cōtraria mea eēt diſputatio: me opor-tuit eadem ſæpe diuerſis ī locis eo repetere: ut īſuetis auribꝰ auditoꝝ mea monita clara magis & uerio-ra uiderēt̉. hoc. n eſt hoībus plurimis inſertum ut qd̓ conſuetum eſt eis arbitrētur uere dici. eo etiam potiſſimeeadem repetita ſunt: quoniā hoc nobis ī hoc libello fuit īſtitutum uidelicet ut unum prius altero alterum ueropoſterius eo: īſtitueremus. qd̓ abſqꝫ non inutili repetitione minime conceſſum fuit. ꝗbus enī rationibus partemunam uel librum unū altera parte uel altero libro priorem ꝓbauero: eiſdem ferme (aliis forte adiunctis) alterapartem uel alterū librū p̄fatis poſteriorē & ſequētibꝰ priorē me ꝓbaturū eſſe. oportebit. ſic igitur eorūdē naſcitur repeticio. ſed forte non inutilis. nō igit̉ de inutiſi repetitione me redarguendū puto. Sunt forte aliꝗ qui mede longitudine nimia aliqui de inſufficientia corripere conabuntur. Sed ſi ii conſiderabunt me primum fuiſſe