LIBER SECVNDVSlibus: pluribus diſputat rationibus.Xpeditis generatī ac ſingulatim ī priori uolumine: particiōe: ordine: ac numero ꝑtiū ac libroꝝ phylicæ doctrinæ ari. Nunc quorūdā errores circa p̄dicta corripiēdi ſunt. ac prīo ordinis errorē partis ad partē. illius ſcd̓o ꝗ circa ordinē cadit ꝑticularū ꝑtis unius q̄ ē de aīalibus: reprobabimus. Queſtio de ordīeꝑtis ad ꝑtē ē: q̄ nā ꝑs ordine doctrinæ ac tractatōis p̄cedere debeat. an ea q̄ de aīalibus: an potius q̄ eſt de plātisAd hoc latini oēs & Aueroys & Auicenā reſpōdēdo plātas p̄ponūt aīalibꝰ. quoniā cū ſimpliciora ſint ſecūdū naturā priora ſunt. natura .n. ab īnaīatis ad plātas ꝑ gradus ꝓcedit. a plātis gradati ad aīalia. ad hoc āt nos dicimusꝙ ſimpliciora cōpoſitoribꝰ: uti uere dicūt: ſecūdū naturā priora ſunt ſicut prīcipia ī libro de phyſica auditōe tradita: priora ſunt iis quæ ſunt ex prīcipiis. quoniā ſimpliciora. & ideo prius doceri dbuere. ſimiliter ſimplicia pertractata ſunt prius in libro ꝗ de cœlo & mūdo & li. de generatiōe & corruptiōe ꝗͣ mixta: cū eis priora ſint natura. pari ēt mō īter ea q̄ mixta ſunt: īnaīara ipſa: aīatis. tractariōis .n. ordo ī ſciētiis habēdus: ab his q̄ ſimplicioraſunt ac natura priora. ad minus ſimplicia gradato ſucceſſu procedere debet. modū tū deqōſtrādi quo p̄dcā tamſimplicia ꝗͣ cōpoſitiora ī na̓libꝰ potiſſime doceri debēt: ab his q̄ nobis notiora ſunt licet ſimpliciter ignotioraſint ꝓcedere debet ut ī eo ꝗ d̓ phyſico auditu ſcriptū ē. Hæc igit̉ ī ordīe tractatiōis: & quo ad doctrinationē noſtrā ſic ſe hr̄e debēt ſi īter ea nulla ſit ī eoꝝ īſtructiōe accōmodata oportunitas. Cæterū ſi cōpſitiora ac ſimpli-citer poſteriora talia fuerīt ꝙ eoꝝ cognitio ad cognoſcēda ſimpliciora: q̄dā ſorma ac exēplar ſit: in talibꝰ nō dixero tātū ī demonſtrādi mō: ſed ī ordine quoqꝫ tractatiōis. prius doceri debēt ea qͣ alioꝝ ſunt exēplar ꝗͣꝗͣ cōpo-ſitiora & natura poſteriora ſint. ut ex eoꝝ priori cognitiōe ī ſimplicioꝝ cognitionē: tāqͣ ab exēplari quodā: facilius aptiuſqꝫ manuducamur. Hac mōitiōe ductus Ar. i prīo de hiſtoriis dixit prius de ꝑtibꝰ hoīs ꝗ cæterorumaīaliū: ꝗͣqͣ ſimpliciora eēnt: cōmodiori ordīe ſe tractaturū. quoniā ꝑtes noſtræ ꝗͣqͣ plurimis alijs natura poſteriores ſint: cū ille ſimpliorē habeāt naturā: at tū nobis certæ magis ac explicatæ ſūt cū eas familiariter aſſidue pertractemus. Nā ſicut numū rei alicui cōferēdo iā certæ ac explicatæ qͣſe ſit experimur: ſic cæteroꝝ ꝑtes aīaliū ꝑhoīs ꝑtes optīe a nobis exploratas ac certas. cognoſci debēt hoc idē de reliꝗs dicat̉ rebo. Ait .n. (Sed primū ꝑteshoīs explicare dēma. ut .n. nūos ad id qd̓ ſibi ꝗſqꝫ exploratū certūqꝫ habeat ꝓbare ſolet. ita cæteri quoqꝫ ī rebaagēdū ē. at hō aīaliū maxīe oīum notū nobis neceſſario ē. A ſimili dicimus ꝙ aīalia reſpectu plātarū magis certa ac explicata nobis natura .n. eoꝝ nobis ē explorata plurimiſqꝫ explicata magis qͣre ueluti plantarū exepſar eanos prius diſcere dēmus. ut ꝓportiōe qͣdā qd̓ de aīalibꝰ iā a nobis tāqͣ explicatioribꝰ: ſuſceptū fuerit: De plantisquoqꝫ id ī nobis eluceſcat. de ordīe. n. loꝗmur quo nos reꝝ ignari ad capeſcedā doctrinā paſſim manuducimurhoc āt fit ſi ab exēplari quodā aīalibꝰ īſcripto: ī plātarum exēplū accōmodatiſſime ducamur. de quo Theophraſtus ī hiſtoriis plātarū ait. (Ad ſumā oīum q̄ ī plātarū genere ſpectant̉: ſimilitudo expetēda ex iis q̄ aīalibꝰ inſūtquoad fieri poterit.) Partes. n. plātarū īdiſtinctæ ſunt: ita ut diſcerni neqͥant niſi aīaliū ꝑtibꝰ collactæ ſuerint. ꝗnēt noīa ut inꝗt Theophraſtus ab aīalibꝰ ſuſceꝑe. Venā. n. carnē. cutū matricē de plātis dicius: ab aīali noīa ſnſci-piētes: qͣre aīalia ranq̄ plātarū exēplar prius tractari debēt. Nā & ſi plātæ ſimpliciores ſint nō ꝑꝑ hoc uti dixiusprius doceri debēt. tūc .n. ſimpliciora ac ī natura priora prius doceri Iicer: cū cōpoſitōra ſimpliciorib̓ꝰ cognationis exēplar minīe fuerīt. ſic. n. prīcipia iis q̄ ſūt ex eis: ſic ſinipliciora ueluri cœlū & elemēta qͣtuor: cōpoſitōribꝰſic īnaīat a aīatis prius doceri debēt. Nō. n. prīcipia: prīcipatoꝝ nō ſimplicia: cōpoſitoꝝ: nō īnaīata puta lapidesaut metalla: aīatoꝝ: cognitiōis modulus ſeu exēplar ſūt. Cæterū aīalia ipſa plātarū cognitiōis forma ſunt & exēplar. Hac de cā Theophraſtus ī plātarū cognitiōe hāc uidēs cognitiōis oportunitatē: de ꝗbo & quo ordine eiusp̄ceptor ari. de aīalibꝰ tradiderat: diſciplinā: de eiſdē pene rebo. ſ. ſb̓a: generatiōe: & uita. eodēqꝫ fere ordīe: de plā-tis ipſis ī hiſtoriarū potiſſime libris: ī tractatōe ſua eiuſdē ſequutus ē ueſtigia. Ad hæc natura ī operibꝰ ſuis ut īoctauo de hiſtoriis libro ſcribit̉ ab ari. ab īaīatis paſſim trāſiens ꝓcedit ad plātas. tali ꝗppe lēto gradū: ut nōnulla inter ea talia ꝓduxerit: q̄ uix an uita ꝑticipēt diſcerni poſſit. a plātis ēt ſic ꝓcedit ad aīal: ut q̄dā īter plātas &māifeſta aīalia ꝓducant̉: q̄ uix cognoſci poſſunt an ſenſu ꝑticipēt. a brutis quoqꝫ ſic ad hoīes gradati ꝓceſſit: utīter ea nōnulla reperiant̉: ꝗ quodā uideant̉ uti rōnis ueſtigio. Inter qͥ oīa ſic a natura cōdita: hō notiores cæte-ris habet ꝑtes. poſt quē ꝑfecta bruta: puta ſanguinea notiores īꝑfectis ſanguīe carētibus. Imꝑfecta illis notioreshabēt ꝑtes: q̄ media admodū ſunt uerſus plātas. plātæ ēt ſuas habēt cōſimiliter ꝑtes aīalibꝰ quodāmō ꝓportiōales. Quēadmodū igit̉ ari. prius de hoīs partibus docuit: ꝗa nobis notiores ſunt: Cæteroꝝ autē prius de ſanguineoꝝ ꝑfectoꝝ partibus ꝗͣuis cōpoſitores ſint deīde īperfectoꝝ: quoꝝ ꝑtes nobis occuſtæ ſunt: & ꝓportōe adꝑfectiora cognoſcunt̉: pari rōne ante tractationē de plātis: prius doceri debēt ea q̄ de aīalibꝰ. ut ex illoꝝ cognitiōe tāqͣ modulo ac exēplari quodā: ī plātarū cognitionē uti exemplū manuducamur. In aīalibus .n. imperfectisnō carnē diſcernimus: nō ſanguinē: nō cor: nō pulmonē. ſed ꝑ hæc de ꝑfectis ſcita: tales cōcludimus ꝑtes ocultas uel ꝓportiōales eē ī nō ꝑfectis. puta cordi pulmōi. ſanguini ꝓportiōale aliqd̓: pari ergo rōne de plantis reſpictu aīaliū dicēdū ē. ſi .n. aīalis cognitio plene prio hīta fuerit: tūc ꝓfecto corticē eē uelut ī aīali cutis ꝑtē: Iignūuti Caro: humorem nutrire ut ſanguis: Radicem tanꝗͣ os cibum ad ſumere fructum tanqͣ fetum. & ſic de cæ-teris in plantis oportune doceri poterimus. dicimus enim ſurſum in plantis per analogiam ad animalia. ſimili-ter deorſum. Quare neceſſe eſt cognitionem de animalibus: ad eam quæ de plantis precedere. Hoc idem Ariſtotiles in principio metheorologicorum nobis demonſtrat. ſacta enī tractatorū collectiōe: iis quoqꝫ ꝓpoſitisq̄ in eo tradi debēt libro: ſe tandē in poſterioribus de aīalibus & plantis tractaturū nobis policetur dicens. (cūde his pertranſiuerimus temptabimus ſi quid dicere poſſumus ſecundū inductū modū de aīalibꝰ & plātis. IItēin fine eius qui de cauſa eſt longitudinis ac breuiratis uitæ dicit (ed de hoc quidem ſecundum ſe in his quæde plantis determinabitur.) iis enim in duobus locis in quibus locis de ipſo ordine potiſſime cura eſt: anima-lia p̄poſuit plantis. preter hæc cū ī fine quarti libri metheorologicoꝝ ſimilares ꝑtes dixiſſet fieri ex elemētis: ex