LIBER PRIMVScauſaꝝ cōtēplatiōe cōgruētia: rectū nobis oſtēdit p̄fatū illius tertiæ ꝑtis eſſe locū. Hūc ēt ordinē ſequutus eſtTheofraſtus in plātis dicēs: ac dicēda proponens (. Plantaꝝ differentias reliquāqꝫ naturā ex partibus affectioni-bus: generationibus: uitaqꝫ petere oportet). In primo .n. hiſtoriaꝝ libro hiſtorias partiū ac paſſionū in ſcūdo &tertio generationē. in quarto uero de uita arboꝝ uitæqꝫ cognatis Ariſt. de aīalibus imitans ordinē determīauit& rōnabiliter. quoniā animaliū peritia doctrinæ plantarum ē exemplar: Hoc etiam a poſterioꝝ ordine ꝓbaripoteſt. Nam liber de uita & morte ī tota methodo eoꝝ qͣ de aīalibus a ſola natura fiūt: poſtremus eſt. poſt hūcuero ille cōſequit̉ qui eſt de lāgore & ſanitate ut inferius ꝓbabit̉ ſed ante eū mox p̄cedit ille ꝗ de īſpiratiōe di-cit̉. ante quē iſle qui de iuuētute & ſenectute antequē ille ꝗ de cā lōgitudinis ac breuitatis uitæ: uti ꝓbatū ē. er-go totū hoc .ſ. libri quinqꝫ in ꝗbus uita cū morte & iis cognata tractant̉ generationē ſequi debēt. Quod aūt illeꝗ eſt de uita & morte inter ea q̄ a nā ſola cōdunt̉ ultimus ſit quod aſſumptū fuerat: ex iis quæ ī fine eius libri ꝗde lōgitudine uitæ ſcribunt̉: demōſtratū eſt: ubi ſcriptū ſic reperit̉. NNūc aūt de alijs aīalibus dicta eſt cā de ma-gnitudine uitæ & de uitæ breuitate. Reliquū āt nobis cōſiderare de iuuētute & ſenectute & uita & mote. iis. n.determinatis finē utiqꝫ habebit q̄ de animalibus methodus). Reſpōdentia etiā hoꝝ ad ea quæ in hiſtoriis uti diximus: hūc approbat ordinē. Nā libro de partibus tres fere primi hiſtoriarū libri & quarti maior pars: ſuo lococorreſpōdent. reſidua quarti pars libris de operationibus .ſ. de ſenſu & ſomno cōgruit. uti ſuperius dictū eſt. li-bro uero de generatione: quintus ſextus ac ſeptimus hiſtoriarum correſpōdent libri. libri uero quinqꝫ tertiamoccupātes partē: Dico aūt illos qui ſunt de uita ac uitæ cognatis cum morte quæ a ſola fiunt natura: ſimul poſ-hos appoſito langore & ſanitate: inter phyſicum & medicum medio cōtermino: octauo libro hiſtoriarum promaiori patre correſpondent. Præterea ordo præfatus: ī libro de morte & uita nobis demōſtrat̉ nam cū plurimorum cās inquiſiuiſſet .ſ. cauſas generationis aīaliū in libro de generatione: cās etiā uitæ ac morris & ſibi cognatorum in alijs nundum tamen ea diffiniuiſſet: ea iam diffinire curans tandem in libro de morte ait. GGeneratioquidē igitur eſt prima paticipatio in calido nutritiuæ animæ). Ecce generationē primo (Vita uero māſio huius:Iuuētus autem eſt primæ particulæ refrigeratiuæ augumentatio. Senectus autem huius detrimētum). Quāuisenim in libro de generatione & libro de logitudine uitæ & de iuuentute & ſenectute plurima de ipſa generatione & alijs digeſſiſſet principia: plurimaſque cauſas ac generationis ſpecies diuerſitate ſque pertractaſſet: nontamen in eorundem propriis ac ſingulis libris ſubſtantiam prædictorum ſcilicet generationis: uitæ: iuuentutis& ſenectutis nūdū definiuit, Sed hoc ad calce̓ oīum. ſ. uſqꝫ ad librū de uita & morte diſtulit. ip̄oqꝫ ordīe quo eaſeriatim ī ſuis ꝑtractauit libris: eo ēt ipſamet rōnabiliter definiuit. Primo .ſ. generationem. Secundo uitam. Ter-tio iuuentutē & ſenectutē: ut mox patuit. Rōnabiliter aūt illucuſqꝫ dictoꝝ diffinitiones diſtulit. quoniā cū abeiſdem fierēt principiis aliquo modo diuerſo ſumptis: neceſſum fuit in eodē loco definire. Fiūt enim a duobuspotiſſime ſcilicet ab anima nutritiua. & a naturali calore. Cæteꝝ generatio fit cum anima dicta ī calido participatur: uita dū ea in eodē conſeruat̉ & manet. Iuuētus dū calor ille augeat̉ ſenectus dū diminuit̉. Cū igit̉ eiſdēfiāt prīcipiis: ultimū locū ſuæ definitiōes: ut oīa ſimul diffinirēt̉: expectare debuere. Ad hæc quoqꝫ approbādaaccedit p̄dictoꝝ epilogus ī libro de uita & morte poſitus uidelicet. Quidꝗdē igit̉ ē generatio & uita & mors.& ꝓpter quas cās erūt aīalibus: dictū ē). nō enim ī hoc libello ea collegiſſet q̄ de generatiōe aīalium tradūtur:niſi poſt generationē uita ac mors & eoꝝ cognata ī ordīe ſequerēt̉. Neceſſe .n. fuetat ī hoc coī epilogo: in quoea quæ de uita & morte ac ſibi cognatis: de quibus erat præſens intentio colligebantur: cum iis etiam de generatōe colligere potiſſime: quoniā de ea gl̓atiōe nec ī fine libri ꝗnti de gr̓iatiōe nec alibi gnīalis ulla ſcā fueratcollectō: ſed ꝑticularis potius de dētibus & materiæ paſſiōibꝰ generalē de gn̄atiōe epilogū poſt diffinitiōnē ſuātractandā cū uita & morte: reſeruās. Quare expedita generatiōe & uitæ cognatis: expedita penitus uita & mor-te: tam ꝑ eoꝝ cauſas qͣ ꝑ eoꝝ diffinitiōes: tandē ī fine oīum oīa epilogans & colligens dixit. Quicꝗdē igit̉ ē generatio & uita & mors. & ꝓpter quas cauſas erūt aīalibus: dictū eſt) Quod .n. epilogus iſte librū de aīalium generatiōe appræhēdat: ꝑ illam cognoſit̉ ꝑticulam qua ſcriptū eſt. Et ꝓpter quas cās erūt aīalibus). Nō enim ī hoclibello qui eſt de uita & morte: neqꝫ in aliis ab eo ꝗ de gerieratiōe: cās ip̄ius generatiōis: licet forte cauſas mortis& uitæ: pertractatas inuenimus. Sed eas cās generatiōis ītlibro de generatiōe aīalium ꝗſqꝫ inueniet. Si igit̉ ī hocepilogo ī libello de morte & uita facto: colligit ea quæ ī libro de aīalium generatiōe tractata ſunt: euidēter nōbis oſtendit̉ ꝙ generatio ipfa tractata prius fuerat: ꝗͣ uita & mors ſibiqꝫ cognata. Quomodo enim illa uerifica-ret̉ ꝑs qua dicit̉. (Quid ꝗdē igit̉ ē generatio & uita & mors & ꝓpter qͣs cās erūt aīalibus dictū ē). niſi generatiōis cauſæ ī libro de aīalium generatiōe prius expeditæ fuiſſent. nō tamē alibi qͣ ī illo lib ro generatiōis cauſædiſpuratæ ſunt. Ex iis igitur & alijs ſuperioribus clare monſtratū eſt: illā negocii de aīalibus ꝑtem: quæ eſt deuita & morte & earum cognatis: tertiam fore in ordine: & mox ſequi debere ad eā quæ de generatione animalium pertractauit in ordine ſecundam quo cōmuniter oſtenſo: nunc ad quinqꝫ particulas illius tertiæ partisqui ſunt quinqꝫ libelli ſingulatim accedamus.Caput XIIIOrdo libri ꝗ eſt de cauſa lōgitudinis ac breuitatis uitæ: & cuiuſdā ābiguitatis ſolutio.Ita quæ eſt tertia pars totius methodi de aīalibus pluribus afficit̉: qͥ uitæ cognata ab ariſtotele nūcupā-tur. Nā quorūdam aīalium longa eſt. quorūdam breuis de ꝗbus Ariſtoteles cauſas in uno īquirit libro:de cā lōgitudinis ac breuitatis uitæ noīato cuius initiū tale eſt De eo aūt qd̓ eſt hæc quidē eſſe lōge ui-tæ aīalium hæc aūt breuis &c.) Ordo aūt huius eſt quoniā primus eſt inter eos omnes qui de uita & morte aceaꝝ cognatis agunt. mox enim ſequit̉ quintū de generatione. in cuius fine talis ſcribit̉ epilogus (Sed de denti-bus cur partim decidāt ac denuo naſcant̉ partim nō & omnino quā ob cām fiant dictū eſt dixi etiā de cæterismembroꝝ affectibus qui non alicuius cā ſed neceſſario eueniāt: & quā ob cām uidelicet eam cui motū tribui-mus.) quo epilogo cōpleto: qui collegit ea quæ in quinto de generatione aīalium de paſſionibus materiā cōſe-b iii