LIBER PRIMVSea q̄ de cœlo fecūdo qͣ de generatiōe & corruptiōe reſumpſit: dicēs (adhuc aūt & de ſecundū ſuperiorē lationempornatis aſtris) Et hoc qͣntū ad primū & ſecūdū librū de cœlo(& elemētis corporalibus quot & q̄) Hoc ad tertium & quartū refert̉ EEt de ea q̄ inuicē ꝑmutatiōe: & de generatiōe & corruptiōe oīum dictū ē prius) & hoc quoad librū de generatiōe & corruptione. Et Alexāder litterā Ariſtotelis exponēs ait Ariſtotelē in hoc principio adnoſtrā reducere memoriā tractata de naturali negocio & ordinē ponere totius philoſophiæ naturalis & primorecordari libri de naturali auditu: cū primus ſit oīum: & de primis agat cauſis & principiis. tādē ſubdit (Quorūſcilicet attinentiū ad librū de phyſico auditu (Primo recordat̉. Scd̓o aūt de eo qd̓ de cœlo. in eo. n. dixit de aſtrisſecundum ſuperiorē lationē ornate diſpoſitis & de elementis corporalibꝰ quot & qualia) & ulterius Alexander¶Tertio aūt de eo qd̓ de generatiōe & corruptiōe. in hoc .n. dixit de ꝑmutatatiōe primoꝝ corpoꝝ adinuicē. cumenim q̄ſiuiſſet de hoc ī tertio d̓ cœlo: ī iis ꝗdem cōpleuit de hoc ſermonē. Sed & de cōi generatōe & corruptione oſtendens ꝗa ē & ꝗd eſt & in quo ab oībꝰ ꝑmutatiōibus differt) Ex ꝗbus oībus clare mōſtratū eſt eius q̄ eſtſecūda ꝑs: priorē ꝑticulā eſſe librū de cœlo & mundo nūcupatū. poſteriorem uero particulam eſſe librum ꝗ degeneratōe & corruptiōe dicit̉. ī quo ea q̄ iā in libro de cœlo & mūdo īcepta & q̄ſita ſuerant in hoc de generatione complet & plura alia tradit. Hæc ſufficiāt de ordine particulari ſecūdæ partis.Caput. III.Ordo ꝑticularis tertiæ ꝑtis & eſt liber metheoroꝝ cum ſibi annexis.Ertia āt ꝑs totius phyſici negocii ea eſt quā ueteres metheorologiā uocabāt: in ſe oīa inaīata compoſitatā ꝑfecte ꝗͣ nō plene mixta ſed ad mixta ꝑfecta tēdētia cōtinēs. cū .n. ab uno materiali principio cōmuniſcilicet ex alatiōe fiant: in una & eadem ēt collocari debent parte. Ordo autem particularis huius tertiæpartis eſt ordo totius libri in ſe qui de metheorologia uocatur īcipi ētis (de primis ꝗdē igit̉ cauſis naturæ &c.)In quatuor uolumina diuiſi. ī quorū prioribus ea docent̉ q̄ īperfecte mixta ſunt. hæc aūt ſunt q̄ ſecundum plurimū in ſublimi apparent. dehinc ea q̄ ex elementis quatuor inuicē refractis plene mixta ſunt: q̄ pro maiori ꝑteī terra fiunt. ueluti lapides & metalla: de ꝗbus ī genere ꝗdem ab Ariſtotele ī fine tertii agit̉ libri: ī particulari āta Theofraſto eius diſcipulo ꝗ de more ſuo tractata diffuſe ab Ariſtotele p̄ceptore ſuo: breuibus ſemꝑ ſuis ī ſcriptis expediuit. p̄termiſſa a p̄ceptore ſuo. uel breuiter decurſa: ea diffuſo ſermone diſputauit. Fuere ēt qͣ plurimitā arabes ꝗͣ latini qui de mineralibus tali ab eis noīe nūcupatis: tam quo a natura ſola ꝗͣ quo attificio: ſcilicetclixiri naturæ tamē principiis cooperātibus ꝑficiunt̉: diffuſe ſatis & generatim & ſumatim de unoquoqꝫ recteꝑtractarūt: ſed quæcūqꝫ talia ſint: & quouis mō: & a ꝗbus uis tractata fuerint: ī eadē tertia ꝑte q̄ metheorologi-dicitur comp̄hendi debēt. Cū igit̉ dixero librū de partibus aīaliū ſeꝗ debere mox poſt hunc librū metheoroꝝintellige poſt hunc īmediate ſeꝗ: aliorum tamē libris de lapidibus & metallis in particula in hoc libro metheororum cōp̄henſis uel eidem annexis. ſiue .n. ultimā tertiæ ꝑtis particulā dixero eſſe d̓ lapidibus & metallis in genere ſiue in ſpecie: nihil intereſt quoad ordinē & colligantiū huius tertiæ ꝑtis cū ea q̄ eſt de aīalibus quarta. Ethæc breuiter de tertiæ ꝑtis ordine dicta ſint. Nunc ad partem quartam & eius plures particulas quæ de animalibus ſunt deueniendum eſt.Sectio quarta: && eſt ordo particularis quartæ partis q̄ eſt de aīalibus. Caput primum de duplici cognitione q̄habetur de animalibus .ſ. quia eſt & ꝑꝑ quid eſt: & ꝙ in utraqꝫ cognitione tria docentur .ſ. ſubſtantia. generatio.& uita cum morte. & eodem fere ordine.Rdo autē particularis huius quartæ partis quæ eſt de animalibus plurimas ī ſe habet difficultates. eo potiſſime cum plurimi philoſophorum licet in cæteris aprobatiſſimi in iis tamen non recto proceſſerintcalle. quæ quidem omnes diſſoluentur ſi quædam prius inſtruenda propoſuero. Dicem igitur ꝙ Ariſtoteles de naturalibus ſcribens res ipſas naturales quia ſunt aſſumpſit & ſuis locis debitis ipſarum cauſas inquiſi-uit & aſſignauit. non enim pura & nuda contentus eſt hiſtoria: ſed eorum etiam cauſas inquiſiuit. Hoc autē pa-ret ab Alexandro aphrodiſeo: qui in principio libri metheororum hanc Ariſtotelis exponens dictionem. (ſecundum inductum modum) dixit. Secundum ſubinductum modum) dixit: quia non hiſtoriam quandam nudā tra-didit in p̄cedentibus) ſcilicet libro de phyfica auditione de cœlo & mundo & de generatione & corruptione(ſed cum inquiſitione & aſſignatione cauſarum uniuſcuiuſqꝫ dictorū & cū demonſtratione uoluit facere de ip-ſis theoriam ſic ergo. Significat & de dicēdis fieri ſermonem) ſcilicet animalibus & plantis: licet diuerſis ī locis.Naturalium enim quædam ſunt quorum: ipſum quia eſt: manifeſtum eſt. nam Cometarum pluuiarum grandi-num metallorum lapidum ipſum quia fere omnibus notum eſt: quare nō ſeiunctim de iis quia ſunt & propterꝗdīalia ſint: ſpeculari debent. Sed utraqꝫ eodē in loco ac in eadē libri parte tradenda ſunt: in qua enim ꝑte Ariſtoteles yridem eſſe circularis figuræ ſimiliter ſolis coronam & cætera talia narrauit: in eadē ac eodē libro cau-ſas inquiſiuit: ſcilicet in libro metheororum. Cæterū cū aīaſia ipſa ſimiliter plātæ pluriæ ſint: ꝑteſqꝫ ſuæ intrinſecæ extrinſecæqꝫ: ipſorū quoqꝫ generationes: uitæ quoqꝫ uictuſqꝫ plurimi ſint ac diuerſi: plurimaſqꝫ īter ſe hæcomnia habeant proprietates ac diuerſas ut uix numero aliquo capi ualeant. Ex hoc coguntur ſapientiæ amatores ī primis omnes ipſorum uires: ſuarū quoqꝫ partium: operationum: generationum: ac uitarum proprietates: īgenere quodam & indiſtincte magis: recto ordine narrando ſolum: in unū hiſtoriæ modo claudere ambitum:quia talia ſunt cōſiderando. deinde cuiuſqꝫ rei quia eſt iā cognitæ: illo fere eadem ordine: licet diſtincte magisſingulatim ꝑ cauſas ſcientifice perſcrurati hoc modo orta fuit animalium ab Ariſtotele & uegetabilium a Theofraſto duplex cognitionis duplicis traditio: una qua res ipſæ p̄fatæ cognitione quia ſunt doceantur: & hæc hiſtoria dicitur. altera qua ꝑꝑ ꝗd ſunt inſtruantur. & hæc cauſarum theoria ſeu ſpec ulatio uel cōtēplatio dici debetOlcimus igit̉ ꝙ aīaliū cognitio duplex ē. una ꝗa ſunt. Altera ꝑꝑ ꝗd talia ſunt. utraqꝫ tū eadē ac eodē fere ꝑtractāt ordīe licet modis ac libris diuerſis. Nā de ip̄a ꝗa ſunt ī hiſtoriaꝝ libro tradit̉ natrādo potiuſꝗ cās īꝗrēdo