LIBER PRIMVS¶ Ad Ioannē aureliū eius filium. a. Franciſco caballo brixienſi: de numero & ordine partiū ac librorū phyſi-cæ doctrinæ ariſtotelis liber incipit uenetiis editus duo hadens uolumina. Primū uolumen de p̄fato ordīe uniuerſali & particulari primi uoluminis. prima ſectio de ſufficienti numero ꝑtiū & liberoꝝ phyſicæ doctrinæ. Caput primum. de utilitate huius libri. Et de eius intentione & inſcriptione & ordine. Et eſt prologus.Vm ego ſæpenumero fili mi Ioānes aureli libros Ariſtotelis de doctrīa phyſica ſtudioſe legere: agnoſcerēqꝫ quo ad eruditionē noſtrā illorū ordinem in qͣpluribus ambiguum: ad ea primo q̄ ſuis in cōmentationibus ſcripſerant latini: licet īcaute medeuolui. Cæterum cum in illis nō dixero abiguitates: uerū qͣplurimors ī ordine hocmaxime & numero cōſpicerē errores: ſæpe ac ſæpius ad me cōuerſus: quiſnam mo-dus quæ uia foret quibus dicti ordinis ueritas inueniri poſſet: mecūmet cognitabā¶ Ego itaqꝫ ambiguitate hac nō parū uexatus. Ariſtotelis libros ſeniorūqꝫ p̄cipuorūpypatheticoꝝ documenta qui præ cæteris philoſophi archana docueredenuo ꝑtraIctare cepi. eo uſqꝫ quo multis laboribus ac uigiliis clara mihi ut puto de hac re ue-ritas tādem ſe obtulit. Quare ueritatē hāc iam pluribus ānis plurimiſqꝫ philoſophisignotā: a me uero pluries inꝗſitam: ac demū apud latinos ut arbitror primo inuen-tam: tibi fili mi Ioānes aureli: cæteriſqꝫ abſqꝫ liuor̄ abſqꝫ maliuolentia eam legere uolentibus: ſcribere propoſui. Nec putes hanc rem a philoſophis ueteribus fuiſſe ꝑui-penſam. fuere. n. qͣplurimi inter quos fuit Adraſtus græcus ꝗ de ordine libroꝝ Ariſtotelis cōſcripſere. In oī enimcōtēplandi genere uti in prīo de ꝑtibus aīalium ab Ariſtotele docemur: duo ſunt doctrinæ modi. alter quo resipſæ de ꝗbus agitur diſputant̉. Alter quonā mō quaqꝫ uia ac ordine res ipſæ quæqꝫ tractari debeāt. cuius rei ſi-ue ordinis ac uiæ & modi peritiā ſtudioſum naturalē philoſophū ignorare nō licet. Quare ſi ueteres ſi Ariſtotelis p̄cepta ſequor: noſtrū p̄cor ꝗſꝗs es ꝗ mea legis nō ꝑuifacias ingeniolū. erit .n. hoc opus noſtrū naturalē uolē-tibus diſcere ſcientiā & eā adiſcētibus dux optīus & fidelis comes ac uiaticus iis uero ꝗ eā iā plene didicerīt mēoriæ ſuffragiū. & ſenectutis ergaſtulū: cū partiū numerus & ordo ī unoqꝫ oꝑe memoriā foueāt & obſtent obliuioni. Tu igit̉ fili mi Ioānes aureli cui mea hæc licet ætate īmaturo dedicauerī: ſi tibi matura ætas cōceſſa fuerit ſtidioſe: legito ac monita paterna uti phas ſuſcipito. Vos aūt cæteri ꝗbus forte fortuna mea hæc licet incōpte ſcripta datumeſt atigiſſe: ea p̄cor nō liuore nō maliuolentia: ſed uti gratū ab amico munuſculū legentes: & ſi ꝗd forte non recte dictum fuerit corrigentes: de beneſcriptis uero nō mihi ſed ueritatis principio gratias agentes beniuola mēte ſuſcipite. Nō .n. uobiſcū nō cū quouis alio pugnare cōtendo neqꝫ laudis aut honoris gratia hæc tibi fili uobiſqꝫ cæteris in hoc inſudaui. ſed ꝓ ueritate ſola q̄ ſæpe uti comicus dixit odiū parere ſolet: philoſophorūſemꝑ amica mea hæc monumenta edili. Hunc aūt meū libellū de numero & ordine partiū ac libroꝝ doctrinæphyſicæ Ariſto. qͣ duo p̄ cæteris curaui: ī duo diuiſū uolumīa: nūcupari dignū eē putaui. In prīo cuius uolumīenumerū ꝑtiū phīcæ doctrīæ Ariſ. & librorū: ſimiliter āt & illoꝝ ordinē ul̓em & ꝑticularē determīabo. In ſcd̓ouero uolumīe ꝯtra quorūdā errores circa p̄dictū ordinē quoad potero diſputabo. Parcāt autē mihi Eggregii illꝫphiloſophi Contra quos hæc ipſe ſcripſi. Parcant publica tꝑis noſtri philoſophoꝝ ꝑipata ego enim uti dixi nōut cæteros oppugnem nec ut noua ſectari uidear: ſed ut ueritatem iam plurimus temporibus elapſis abſcōſamac latitantem facile quiſqꝫ adiſcere poſſit: mea hæc ſcripta edidi Cōceſſum. n. fuit & ī naturis puſilla quandoqꝫaīalia que̓admodū ariſtoteles nos in aīalium hiſtoriis docuit pro loco ac tempore maiora poſſe uexare. Liceatigitur & uiꝝ in philoſophia ac medicina puſillum per noſtri temporis publicas philoſophorum academias: medicorūqꝫ ſtipatas cateruas minime uerſantem: cæteros tam & ſi in reliquis pitiſſimos de iure in aliquibus nōbene dictis poſſe corripere. quandoqꝫ enim bonus dormitauit Homerus. Si enim contra medicos de aīali theriacam paſtilloſqꝫ theriacales conficiente latinos omnes: errantes diſputaui: ſi etiam hoc in libello contra na-turales omnes latinos cum ueritate comite diſceptaui: non hoc iuſtum eſt proſumptioni aſcibas. ab hiis enimqui uera dicunt & pro ueritate diſputant ueritas ipſa oīs ꝓſumptionis delet notam. Non enim in ordine ſolo:ſed in exponēdis Ariſtotelis uerbis: ii noſtri latini Auerois quoqꝫ arabs qd̓ mirabilius aliquibus uidet̉ nō paucis: ſed plurimis merētur correptionibus: qd̓ in poſteꝝ ſi uita nobis & otium dabit̉ palam fiet legiſtis latinoꝝſcripta ab hoc ordine deuia: legiſtis inſuper Ariſtotelis. Theofraſti. Alexandri. Themiſtii. Simplicii. Ioannis ale-xādrini pachimeris. græcoꝝ. Auerois arabis documēta. legite quæſo parūper mea licet incompte condita. ueriiudices abſqꝫ liuore abſqꝫ odio eſtote: & ea quæ uobis de numero & ordine pattium ac libroꝝ phificæ doctri-næ Ariſtoteſis ſcripſero: recte iudicate.Numerus ſufficiens partium & libroꝝ phyſicæ doctrinæCaput.Artium ac libroꝝ naturalis phyloſophiæ Ariſtotelis numerus ſufficiens ſubiectæ materiæ partioneſumitur: ſiue igit̉: ens ſiue ſubſtantia ſiue natura corpus. mobile. uel ſenſibile. uel naturale. ſubiectū di-catur: nihil interſit. Ei tantum accedo quod in Principio de cœlo & mundo ſcribitur. De naturaſcientia fereplurima circa corpora & magnitudines & horum exiſtit paſſiones & motus adhuc circa princi-pia quæcūqꝫ talis ſubſtatiæ ſunt) Quare naturalis ſcientia de corporibus agit: paſſionibus eorum: & motibus: &eorum principiis. Scientia. n. paſſiones de ſb̓ctis ex ſuis probat principiis: Ergo pars una iuxta ueteꝝ pypatethi-coꝝ ſententiam fit de principiis. erit alteta de ortis ab eis. Principia uero paſſiones & motus alia ſunt cōmunia:alia propria: Cōmunibus pars una debetur unicum hūs librū in octo diuiſum uolumina: qui de phyſica auditione a ueterbus nuncupabatur: tametſi ab aliquibus duo dicant̉ libri de principiis alter: alter de motu. iuxta illudin principio mietheoroꝝ quo colligendo dicit̉ DDe primis ꝗdem igitur cauſis naturæ) hoc quantū ad unū librūa ii