Druckschrift 
Catholicon
Seite
154r
Einzelbild herunterladen
 

R DeGante

15 4

ē hr̄e ꝑfectionē iſtiꝰ artis. nec tn̄ ob hoc iniungo ſcribēdiofficiū artificiū artifici huiꝰ artis: ſed potiꝰ ſcribēda ſcīaOpꝫ .n. vt ſcias cognoſcere figuras: ⁊ qͣliter debeāt fieri⁊ quę cui ſit vl̓ q̄ nō ſit p̄ponēda vl̓ ſupponēda. ⁊ oīno figuras elegāter ⁊ artificioſe coaptare. ⁊ hoc ꝗdē nec̄ariuꝫē: ſꝫ nō ſufficiēs: ſic̄ nec alia duo q̄ reſtāt q̄ ad huiꝰ artis qͦqꝫ ꝑfectōeꝫ exigunt̉ .ſ. recte ſcire ꝓnūciare: ⁊ recte ꝯſtruere: ex ꝗbꝰ oībꝰ quaſi ītegral̓r hͨ ars ꝯſiſtit. ꝙ aūt dr̄ grāmatica qͣſi grāmaticoꝝ theca .i. lr̄aꝝ repoſitoriū: ethyª ē.Et hinc grāmaticꝰ ca. cū i. ꝑtinens ad grāmaticā: vl̓ gramatica īſtructꝰ. Et ꝯꝑat̉ grāmaticꝰ cior. ciſſimus. vn̄ grāmatice ciꝰ. ciſſime. aduer. ⁊ grāmatizo zas .i. grammaticeloq. Ul̓ ẜm quoſdā grāmatica ē ſcīa recte ſcribēdi: recteloquēdi: origo ⁊ fūdamētū oīuꝫ liberaliū artiū. Cōſiſtitāt hͦ ars pͥncipal̓r ī ꝯſideratōe qͣtuor rerū .ſ. lr̄e ⁊ ſyllabedictiōis ⁊ or̄onis ꝑfecte: ⁊ ſcribunt̉ p̄dicta oīa ꝑ duomGramē minis. neu. ge. a germino nas. dr̄. ⁊ pōt gramē diciq̄libꝫ herba. qꝛ germinet: ſic̄ robur oīs ligni cutis ⁊ ſpēs.qꝛ ſit firmiſſima. Spāl̓r tn̄ ē q̄dā herba q̄ naſcit̉ ex hūanō ſanguine. ⁊ ēt q̄dā alia herba q̄ ēt mortua recenti herba renaſcit̉: ⁊ vulgo ita vocat̉: ⁊ dr̄ ſic. qꝛ multū germinādo multiplicet̉: vel dr̄ a ſitu .ſ. ab agro. qꝛ pl̓imoꝝ agrorſit: vn̄ ⁊ ipſaꝫ greci agreſte nūcupauerūt. Qn̄qꝫ et īuenitꝑͦ radice tal̓ herbe. Itē a gramen dr̄ gramineꝰ nea. neū.qd̓ totū ē ex gramine: vl̓ qd̓ ad gramē ꝑtinet. ⁊ graminoſus ſa. ſuꝫ. qd̓ gramine abudat vt locꝰ. Et ꝯꝑat̉. Itē a gramē dr̄ gramino nas. naui. nare. qͣſi gramina colligere: vl̓gramine īplere. Et ꝯponit̉: vt ꝯgramino naͣs. ⁊ degraminonas .i. gramina euellere. Itē īgramino nas .i. gramineīplere. ⁊ ſunt neu. oīa. Et a gramino nas. dicit̉ gramineones. nui .i. eſſe vel fieri graminoſum. ⁊ hinc gramineſcoīchoatiuum ⁊ cor. predicta omnia mi.Gramino nas. in gramen exponitur.Grandeo. a grandis dicitur grandeo des. dui .i. eſſe vel fieri grandem. vnde grandeſco ſcis. inchoatiuum.Crandeuus ua. uum. penulti. ꝓdu. i. grandis eui .ſ. ſenex. ⁊componitur a grande ⁊ euum. Unde Innocētius. 77. diſtin. Quicunqꝫ in verbo grandeuus ⁊c̄.Grandiloquus qua. quum .i. grandia loquens: a grandis ⁊loquor componitur: ⁊ cor. penul. ſiue lo.Grandino nas. penul. cor. in grando eſt.Grandis .i. magnꝰ: ſꝫ grādis ad corpꝰ: magnꝰ ad animū refert̉. Et declinat̉ h̓ ⁊ hͦ grādis ⁊ hͦ de. ⁊ fac̄ actūs pl̓alisgrādes vl̓ grādis. Et ꝯꝑat̉ grādis dior. diſſimꝰ. vn̄ grāditerdiꝰ. diſſime. aduer. ⁊ hͦ grāditudo dinis. ⁊ hͨ grāditastis. Grādis ꝯpōit̉ vt ꝑgrādis: tā grādis qͣꝫgrādis .i. valdegrādis. grādeuꝰ ua. uū. grādiloquꝰ qua. quū. Grādiſonusna. nū. i. grādia ſonās. Et ꝯpōit̉ a grādis ⁊ ſono nas. ⁊ cor.Grandiſonꝰ na. nū. in grādis vide. (ſo grādiſonus.Granditudo dinis. in grandis eſt.Grādiuſcl̓us la. lū. penl̓. cor. i. aliqͣꝫtulū grādis. ⁊ format̉ abhͦ ꝯꝑatiuo grādiꝰ addita cl̓us la. lū. ſic̄ maiuſcl̓us. ⁊ ſil̓ia.Grando. a gradis dr̄ grādo dinis. qͣſi gratis data: vl̓ grādoderiuat̉ a granū ni. ꝑꝑ ſil̓itudine. Et īde grādineus nea.neū. ⁊ grādinoſus ſa. ſuꝫ. ⁊ grādino nas .i. grādinē emittere. vl̓ grādine ꝑcutere: deuaſtare. ⁊ cor. di. vn̄ in Auroradr̄. Carnis luxuriā grādinat ira dei. Et ſcias ꝙ grādo frequētiꝰ fit ī tꝑe calido qͣꝫ ī tꝑe frigido. qꝛ tp̄s calidū ſil̓e ēloco calido: ⁊ tp̄s frigidū ſil̓e ē loco frigido ī cāndo maͣꝫnubis calidiſſime. cuiꝰ ꝗdē cā ē. qꝛ calor frigori ꝯͣriꝰ ē. ⁊ iōſic̄ frigꝰ ſpiſſat nubē. ita calidū diſtrahit: ⁊ ſegregat eā. ⁊p̄bet eā vndiqꝫ aꝑtā frigori ad īgrediēdū: ſic̄ ⁊ corꝑa rare ſubſtātie ⁊ poroſe faciliꝰ ml̓to frigore ledunt̉ qͣꝫ corꝑaſpiſſa ⁊ craſſa q̄ paucos ⁊ ſtrictos hn̄t pͥoros. vn̄ corporamulieꝝ minꝰ ledunt̉ frigore qͣꝫ viroꝝ: ⁊ phlegmaticorūminꝰ qͣꝫ colericoꝝ vel ſanguineoꝝ. ex caliditate gͦ nubis

aꝑitur nubes ⁊ recipit̉ frigꝰ ad īteriora nubis. in hora ātcaliditatis calor ē vndiqꝫ expreſſus in aere. ⁊ iō totū frigus ab aere expellit̉ ad vnū locū. ⁊ vehemēter multiplecat̉: qd̓ multiplicatū totū ī nubē īgredit̉. ⁊ cōgelat aquāeiꝰ ī grādinē: ſꝫ ī tꝑibꝰ frigidis frigꝰ diſꝑſuꝫ ē ī aere toto.⁊ iō nuſqͣꝫ multiplicat̉. vn̄ locꝰ ꝓpriꝰ nubibꝰ nō hꝫ tūc frigus niſi cōi aeri: niſi ꝯtingat forte ꝑ hͦ accn̄s .ſ. ꝙ calidisvaporibꝰ replētibꝰ vndiqꝫ aerē frigꝰ ad locū nubiū expelleret̉. tūc .n. pōt gn̄ari in hyeme grādo. Sꝫ pōt eē dubiūqͣre nō gn̄at tūc grādo frequētiꝰ in eſtate: cū hͦ tp̄s ſit cōlidiſſimū: ⁊ qͣre nō frequētiꝰ gn̄at̉ ī autumno. cū autūnẜm ſolis motū eqͣlis ſit ꝓpinꝗtati ſolis. ſic̄ ē tp̄s vernuꝫcuiꝰ cā ē. qꝛ ī eſtate calor ſolis tūc fortis exn̄s plus ẜꝫ naͣꝫꝯſumit de hūore qͣꝫ eleuet. ⁊ iō tūc exiccat terrā ⁊ aereꝫ⁊ īducit maturitatē fructibꝰ. ⁊ iō p̄ſcindit̉ ẜm plurimuꝫmaͣ grādinis ⁊ aliaꝝ reꝝ hūidaꝝ īpreſſionū. In autum.nō aut p̄cedēs eſtas exiccauit locum aeris ⁊ terrā ita ꝙtēperauit frigꝰ autūni ſic ꝙ nō pōt īducere paulatī huorē hūidū ad mitigādū ſiccū qd̓ eſtas īduxit: ſꝫ ī vere calor veris īuenit in ſuꝑficie terre natās hūidū qd̓ frigushyemis īduxit: tū ex pluuijs: tū ex ꝯuerſiōe aeris ī aquatu ēt exprimēdo ex terra. ⁊ iō tūc agit ī hūidū. ⁊ fac̄ multā maͣm vapoꝝ hūidoꝝ. Itē nota ꝙ grādo cadēs nō ſolū deſtruit fructꝰ quos īuenit: ſꝫ ēt īpedit fertilitatē terre ī ſeq̄nti āno: ⁊ ea q̄ ꝑcutit reddit īutilia ītm̄ ꝙ ēt iumēta nō delectabil̓r accipiūt ea ī cibū: qd̓ nō fac̄ gutta magna. ⁊ hoc iō qꝛ frigꝰ multū ē in grādine. Frigꝰ aūt eſt qͣlitas mortificatiua. ⁊ hec v̓tꝰ manet in aqͣ q̄ liquefactagrādine humefacit terrā ⁊ īpedit fertilitateꝫ eiꝰ. ⁊ īfuſafructibꝰ extinguit ī eis calidū naͣle digerēs hūidū nutrimētale fructuū. ⁊ iō crudū remanēs gn̄at iumētis abominationē. ⁊ illa v̓tꝰ bn̄ durat ꝑ totū ānū. gͦ ⁊c̄. Gutta ātmagna cū ſit calida totū fac̄ oppoſituꝫ qn̄ ſola venit. itaꝙ grādo eā nō ſequit̉. eſt .n. ipſa bone cōmixtiōis cū aereo ⁊ ſubtili terreſtri. ⁊ hꝫ multū ī ſe d̓ calore vaporis exquo fit. ⁊ iō optime īfundit terram. ⁊ ſi ledit aliquos fructus teneros hoc nō facit niſi ex vi ꝑcuſſionis.Graneo. a granonas. dicitur graneones. nui .i. habere velemittere grana. vnde graneſco ſcis inchoatiuum.Grano nas. in granum exponitur.Granū. a granis dr̄ hͦ granū ni. qꝛ creſcēdo grāde efficit̉. ⁊ē gn̄ale cuiuſlibꝫ leguminis. ꝑ excellētiā tn̄ frumētū digranū. vn̄ hͦ granulū li. ⁊ hͦ granellū li. dimi. ⁊ hͦ granariū rij. locꝰ vbi granū reponit. Itē a granū dr̄ grano nas.naui. nare .i. granis īplere. Et ꝯponit̉ cū p̄pōnibꝰ cō. de. ein. ⁊ dr̄ congrano nas. degrano nas .i. grana excutere velauferre. egrano nas. idē qd̓ degrano. īgrano nas .i. ītꝰ granare: vel grana in horrea īmittere ⁊ reponere. Grano ⁊eiꝰ ꝯpoſita ſunt actiua. ⁊ ꝓdu. hanc ſyl. gra.Graphia a grāma vl̓ grāmaton apud grecos dr̄ graphos .i.ſcriptor. vn̄ graphia .i. ſcriptura. ⁊ grapho as .i. ſcribo bis.pſi. Et ꝯponit̉ apud grecos: vt catagrapho as .i. trāſcribopſi. ⁊ ſūt diuerſe p̄pones cāte ⁊ cata. ⁊ ita ē alia ꝯpō ī p̄terito: alia ī pn̄ti. al̓r .n. iūctura ꝯpōnis nō maneret īmobilqd̓ Priſ. aſſerit aꝑte. Et a grapho h̓ graphus .i. ſcriptor. ⁊Graphiꝰ. a graphia dr̄ h̓ graphiꝰ (acuit penl̓. graphia.phij. ⁊ hoc graphiū phij. ſtilus cū quo ſcribit̉ in cera.Graphus phi. in graphia vide.Graſſor ſaris. ſatus. ſuꝫ. a gradior deris. ⁊ ē graſſari īuadere. ꝑpetrare. latrocinari: p̄dari: īpugnare: ꝓpͥe graſſari eſtcrudel̓r gradi. ⁊ dr̄ ſic ab īpetu gradiēdi. vt dicat̉ graſſari qͣſi cū īpetu gradi ad crudel̓r agēdū. vn̄ graſſator: quicrudel̓r agit: latro: p̄dator: ſeuiens crudel̓r. ⁊ homicida.⁊ ponit̉ graſſari qn̄qꝫ ꝓ niti vel conari. vide gͦ ne ponasgraſſari ꝓ craſſari. ⁊ ecōuerſo. In. 2. Reg. ca. vlti. dicit̉.Ut ceſſet īdignatio q̄ graſſatur in populo .i. que d̓uaſtat

2