¶ De regimineParsIII
tem īcipit decere legere: ſocratē īcipit penitere peccare: aſocrate īcipit legi. Nota ꝙ hoc v̓bū eſt pōt eē imꝑſonalein qͣtuor locis: ſicut dixi ſupra vbi egi de gerūdijs.¶ De regimine.āmodo videamꝰ. Scias gͦ ꝙ reDe regiMNInE gere eſt ꝯferre dictiōi vt ponat̉in tali vl̓ in certo cāu. Et ſcias ꝙ oēs ꝑtes or̄onis regūt p̄ter ꝓpͥa noīa: ⁊ p̄ter ꝯiuctōes ⁊ īteriectiōes. vt ꝗdā dicūt.Nos v̓o dicimꝰ ꝙ oēs ꝑtes or̄onis regūt p̄ter ꝯiuctiōes ⁊interiectiōes. ⁊ p̄ter q̄dā aduerbia. vn̄ cōcedimꝰ ꝙ ꝓprianoīa regūt. vn̄ bn̄ dr̄. Pō eſt humanitate. ⁊ ſocrates ſocritate: qꝛ ꝓpͥa noīa data ſunt a ꝓpͥa qͣlitatē: ⁊ ꝓnoīa regūt.Un̄ dicit Priſ. Ego meoꝝ ſolus ſuꝫ meus .i. ego ſolus denumero meoꝝ ſuꝫ liber. Sil̓r bn̄ dr̄. Iſte equus eſt meusemptiōe: ⁊ ille eſt tuus donatiōe. Aduerbioꝝ q̄dā regūt⁊ q̄dā nō regūt. Illa regūt que pn̄t reciꝑe duo extrema .i.v̓bū an̄ ⁊ caſuꝫ poſt: vt vado vltra rhenu. vn̄ dn̄r p̄pōnesd Donato: a Priſ. aduerbia: qꝛ pn̄t poni abſqꝫ caſu: vt vado vltra. Sil̓r aduerbia cōparatiua regūt: vt loquor meliꝰ platōne. ⁊ ſuꝑlatiua: vt diligo te maxime iſtoꝝ. Et etiāq̄dā aduerbia regūt ex naͣ partitōis: vt vbiqꝫ terraꝝ. Cōiuctiōes v̓o nō regūt nec regere pn̄t: qꝛ nō hn̄t certu finē.De īteriectōibꝰ dicūt odā ꝙ regūt ex vi ſue ſignificationis: vt o īeffabilē viꝝ. Alij v̓o dicūt ꝙ oīs caſus iūctus interiectiōi nō regit̉: ⁊ hoc puto veꝝ. Item ſcias ꝙ nulla dictio regit an̄ ⁊ poſt niſi v̓bū ⁊ gerudiū. Uolo etiaꝫ te ſcireꝙ oīa caſualia q̄ copulant̉ regunt̉ ex eadē naͣ aūt diuerſavt diligo ſocratē ⁊ pl̓onē. Si enī iūgant̉ īmediate: aut ꝑtinēt ad idē aūt ad diuerſa. ſi ꝑtinēt ad idē regunt̉ ex eadēnaͣ: vt hō albꝰ. ſi ꝑtinēt ad diuerſa regunt̉ ex diuerſis naturis: vt ſuꝫ maior platōne vno cubitu. Platōe igit̉ ex naͣcomparatiōis: vno cubitu ex vi determinatiōis exceſſusNota hic ꝙ regula tradita eſt a Priſ. Quēcūqꝫ caſum regitntūs regit ꝗlibet eius obliquus: qd̓ in multis videt̉ fallere: qꝛ bn̄ dr̄. Hoc eſt multū vini. ſꝫ male dr̄. Loquor demulto vini. ſil̓r bn̄ dr̄. Aliquid panis eſt h̓. ſꝫ male dr̄. Loquor de aliquo panis. Sed hꝰ qōnis ſolutionem ponā inplus. ¶ Noͣ ꝙ quēcūqꝫ caſū regit īdicatiuꝰ eundē regit ētꝗlibet eius modus: gerūdiū ſupinū ⁊ ꝑticipiū: qd̓ ab eodēdeſcēdit. Sed ꝯſueuit queri anntūs poſſit regi a gerūdioſupino ⁊ ꝑticipio: Et videt̉ ꝙ ſic: qꝛ ſic̄ bn̄ dr̄. Ego ſum miles: ita bn̄ dr̄. Ego volo eē miles: venio cā fiēdi miles: ſumfuturus miles: vado factū miles. Sed hꝰ qōnis ſolutioneponā in ꝗnta ꝑte in futurus. Nota cū dico. Habeo pudorē comedēdi ſolus: iſtentūs ſolus euocat̉ ab hoc v̓bo habeo mediāte hoc gerūdio comedēdi: ⁊ ꝯſtruit̉ cū hoc v̓bohabeo ꝑ regimē: cū gerūdio v̓o ꝑ determinationē. Sil̓r ſidico. Habeo volūtatē eundi ſolus ⁊ ita de cōſil̓ibꝰ dicas.Scias etiā ꝙ eſt regimē actiuum ⁊ paſſiuū. Regimē actiuum eſt habitudo dictiōis regētis. ⁊ de hoc regimine dic̄Priſ. Quēcūqꝫ caſuꝫ regitntus: eūdē ⁊ ꝗlibet eiꝰ obliquꝰRegimē paſſiuū eſt habitudo dictōis q̄ regit̉. ⁊ de hoc regimine dicit Priſ. Noīatiuus ꝗ v̓bo adiūgit̉ īmobilis caſibꝰ ipſe manet. hec enī naͣ ꝑ quāntūs regit̉ a v̓bo nō mouet̉ .i. nō trāſit in obliquos ſuos: ſiue nō accōmodat̉ obliquis ſuis: qꝛ videlꝫntus regit̉ intrāſitiue: obliꝗ aūt trāſitiue. De hoc regimīe ſinguloꝝ caſuū āmodo ſpāles regulas ꝑ ordinē ſubiūgamus. ⁊ pͥmo de noīatiuo.¶ De nominatiuo.Nola noīatiuꝰ apponēs: ⁊ ntūs exponēs. Noīatiuꝰꝙ et tres ſunt noīatiui .ſ. noīatiuꝰ ſupponens:ſupponēs eſt ꝗ ſupponit v̓bo: vt petrꝰ currit. Apponēs eſtꝗ ponit̉ poſt v̓bū ſubſtātiuū: vt petrꝰ eſt albꝰ. Noīatiuusexponēs eſt noīatiuus exponēs v̓bū: vt curritur .i. curſusagit̉: iſte noīatiuus curſus exponit hoc verbuꝫ currit̉. Etſcias ꝙntūs ꝗ ſupponit v̓bo tenet̉ cōcordare cū eo ī duo
bus accn̄tibꝰ .ſ. in nūero ⁊ ꝑſona. Hoc aūt īpediri pōt qͣtuor modis. qn̄qꝫ ꝑ euocationē: vt ego petrus curro: qn̄dꝑ collectionē: vt ppl̓s currūt. qn̄qꝫ per appoſitionē: vt ciuitas vercelle eſt pulchra. qn̄qꝫ ꝑ cōceptionē: vt ego ⁊ ptrus legimus. Nominatiuꝰ aūt apponēs .ſ. qui ponit̉ poſtverbū ſubſtantiuū nō tenet̉ cōcordare cū verbo in nūero nec in ꝑſona. vn̄ bn̄ dr̄. Sum hō: ſum homīes. Uerūtn̄aliqn̄ cōcordat cum ſequēti: ⁊ nō cū p̄cedēti per ꝓlenſimvel anaſtrophen eo ꝙ intelligit̉ an̄: vt Rixe amantiū reintegratio eſt amoris: ſicut dicam cuꝫ determinabo de alotheca: in capitulo de ꝓlenſi. Iteꝫ ſcias ꝙ eſt copula vebalis implicita ⁊ explicita. Explicita eſt in v̓bo ſuꝫ: ⁊ ideopōt reciꝑe libere quēcūqꝫ ntm̄ .ſ. noīs. vt ſum homo. ꝓnominis: vt ſum iſte. participij: vt ſuꝫ legens. In ceteris aūtverbis eſt copula implicita .i. coartata ſub aliqua ſpecialiſignificatione: vn̄ nō poſſunt recipere qualemcūqꝫ nominatiuū niſi qui cōueniat ſignificationi eorū. vn̄ verba vcatiua habent copulam coartatā ſub nominatione: ergnon recipiunt nomē: niſi quod determinet ipſam: vt vocor paulus: dicor martinꝰ. Similiter verba que pertinētad inceſſum requirūt nominatiuū qui determinet ipſuminceſſum: vt incedo ſupinus ⁊ incedo tardus. Et etiā verba que pertinent ad electionē requirūt nominatiuū ꝗ determinet illam electionē: vt eligor epiſcopus: eligor poteſtas. Eodē modo verba que pertinent ad ſeſſioneꝫ requirunt nominatiuū determinantē ſeſſioneꝫ: vt ſedeo iudex⁊ ſedeo arbiter. Similiter verba que ꝑtinent ad apparertiam requirūt nominatiuuꝫ determinantē apparentiaꝫvt videor bonus: appareo ſapiens. Et plus dico ꝙ omniaverba perſonalia poſſunt recipere nominatiuū participia parte poſt: ſicut recipere verbū mediante cōiunctionevt lego virgiliū ſcribens .i. lego virgiliū ⁊ ſcribo. Dic etinota ꝙ verbū ſubſtantiuū non poteſt recipere pronomēex parte appoſiti niſi tertie perſone ſicut volūt quidā. Etetiā Priſ. videt̉ hoc ſentire dicēs. Nemo dicit. Ego ſumego vel tu: referēs ad ꝓnomē verbū ex parte poſt: qꝛ ꝓnmen ſignificat ſubſtantiā: ⁊ verbū ſubſtantiā: ⁊ ſic eſt gminata ibi ſubſtātia. ⁊ geminata ſubſtātia nihil perfectūſignificat. ergo ꝓnomē nō d̓terminat verbū ſubſtātiuū:ergo nihil eſt dictū. Ego ſum ego: vel ego ſum tu. Alij dicunt cū ꝗbꝰ ego ꝙ verbū ſubſtātiuū bn̄ pōt recipere pr̄mam ⁊ ſcd̓am ⁊ tertiam ꝑſonam. vnde bn̄ dicit̉. Ego ſuego: ego ſum tu: ſicut bn̄ dicit̉. Sortes eſt ſortes: ⁊ hoc eſhoc. Sed diſtinguūt ita: qꝛ illud ꝓnomen pōt venire retione ſubſtātie: ⁊ ẜm hoc eſt ibi ſubſtātia geminata. vn̄ n̄hil eſt ibi perfectū: ⁊ ſic intellexit Priſcianꝰ. Uel pōt venire ratione qualitatis ad quā pertinet ex vi demonſtrationis. ⁊ ẜꝫ hoc recte dicit̉. Pec aūt opinio pōt confirmari per Priſcianū dicentem ꝙ differētia eſt inter verbuꝫſubſtantiuū ⁊ vocatiuū: qꝛ verbuꝫ ſubſtantiuū recipit n̄minatiuū ꝓnominis ex parte poſt: verbum v̓o vocatiuinon. vnde bene dicitur. Hoc eſt hoc: iſte eſt iſte. Ergo eēdem congruitas que eſt in tertia perſona videtur ꝙ ſit īprima ⁊ ſecunda. Item Priſcianus dat auctoritatem. Etu eſſes hic: in qua demonſtratione intelligitur ego ⁊ biria ſil̓r dicit̉ eſt ego qui mecum loquor. Item dicimūꝙ verbum non tenetur concordare cum ſequenti nominatiuo vt dixi. ⁊ euocatio nō ita eſt violēta ex parte poſſicut ex parte ante. vnde concedimꝰ. Ego ſuꝫ ille qui cūro: ⁊ ego ſum ille qui currit. Uolo etiam te ſcire ꝙ verbum ſubſtantiuū habet aliam naturam ex parte poſt qalia verba vt multi dicunt: quia cetera verba non poſſūrecipere nominatiuum ex parte ante: ſcilicet tertie perſine abſqꝫ pronomine ibi poſito. Nominatiuū dico nomnis ſubſtantiui: ſed verbū ſubſtantiuū bene poteſt: qꝛ nōindiget pronomīe. ⁊ hoc videt̉ velle Priſ. qui dicit ꝙ