Pars III.¶ De formis verboꝝ
quedā alia a p̄dictis cōpoſita: ⁊ forte quedā alia q̄ nūc nōoccurrūt memorie q̄ poteris agnoſcere ad p̄teritū. Nā inchoatiua carēt p̄teritis ꝑfectis niſi forſitan aſciſco ⁊ cōcupiſco: q̄ mō nō ſignificāt īchoationē. vn̄ hn̄t p̄teritū ſuoꝝpͥmitiuoꝝ .ſ. aſciui ⁊ cōcupiui. Nā aſcio nō eſt in vſu. Concupiſco nūc valet qͣꝫtū cōcupio: vn̄ cōcupiſcētia ⁊ nō ꝯcupiētia. Et ſcias ꝙ ẜm Priſ. frequētatiua frequēter faciunt ex ſe paſſiua. nā inchoatiua ⁊ meditatiua magis ſuntneutra. ¶ De meditatiuo verbo.verbū eſt v̓bū deſinēs in urioMeditatiuum ſignificās meditationē actionis vel paſſiōis ſui pͥmitiui. Deſcēdunt aūt iſta ab actiuisvl̓ neutris. Formant̉ aūt ab vltimo ſupino additario: vtlectu lecturio. eſu eſurio. mictu micturio. partu parturio.amatu amaturio. nuptu nupturio. dictatu dictaturio. ⁊ſunt qͣrte ꝯiugatiōis: qūo īchoatiua tertie: ⁊ cor. u. an̄r. vtparturio parturis. lecturio lecturis. eſurio eſuris. Et ẜmPriſ. nullū v̓bū qͣrte ꝯiugatiōis hꝫ u. cor. an̄ rio. niſi meditatiuū: qd̓ cor. u. Ex hoc pꝫ ꝙ ſcaturio ris. cū nō ſit meditatiuū nō cor. u. an̄ r. ſic̄ nec prurio ris. īmo ꝓdu. Errauit aūtUindocinēſis cum dixit. Et ſcaturizātes leſus abhorretaqͣs. Carēt aūt meditatiua p̄teritis ꝑfectis: qꝛ videlicet p̄teritū ꝑfectū ſignificat terminū rei: ſꝫ iſta meditationemactiōis vel paſſiōis. Eſt .n. meditatio qͣſi media rei actio.⁊ ſunt meditatiua neutra: vt in pluribus ſicut īchoatiua.Queri pōt de hoc v̓bo eſurio ris: qd̓ cū ſit meditatiuuꝫ vtdicit Priſ. hꝫ tn̄ p̄teritū ſic̄ videt̉ in euāgelio Mat. Eſuriui etenim ⁊ nō dediſtis mihi māducare. Et tn̄ ēt ẜꝫ Priſmeditatiua v̓ba carēt p̄teritis ꝑfectis. Ad hoc reſpondetPug. ꝙ lꝫ ars grāmatica ita exigat: pōt tn̄ aliter dici ⁊ inueniri in diuīa pagina q̄ nō coartat̉ regulis grāmaticoꝝ:ſed forte Priſ. ibi nōdū legerat. Eſuriui ⁊ nō dediſtis mihi māducare: qͣꝫuis legamus ip̄m fuiſſe ſacerdotē: ſꝫ amore Iuliani apoſtataſſe: ita dicit Hug. Alij dicūt: cū quibusego: ꝙ eſurio inqͣꝫtū eſt v̓bū meditatiuū caret p̄terito ꝑfecto: vt bn̄ dixit Priſ. Aliqn̄ tn̄ eſurio ris. eſt v̓bū neutrū ⁊abſolutū ⁊ nullā meditationē notat: vt eſurio .i. fameo. ⁊ſic ſumit̉ in euāgelio: vt eſuriui .i. famē habui vel famui:⁊ ſic hꝫ p̄teritū ꝑfectū. Itē dico ꝙ lꝫ theologia nō ſubdat̉regulis Bonati vel grāmatice tanqͣꝫ ancilla: tn̄ vtit̉ regulis grāmatice tanqͣꝫ dn̄a ad īperiū ſuū: qꝛ Sapiētia edificauit ſibi domū: ⁊ excidit colūnas ſeptē .i. ſeptē liberalesartes. Nec putādū falſū oē ꝙ theologie periti vtant̉ latinitatibꝰ ꝯͣ veritatē artis grāmatice: cuꝫ Auguſtinus Ambroſius Hięronymus Gregorius fuerint boni grāmatici.Uerū tn̄ eſt ꝙ theologi vtuntur aliqn̄ allotheca: vt Sermonē queꝫ vos audiſtis nō eſt meus: ſic̄ ⁊ ipſi grāmatici.Un̄ Uirgi. Urbē quā ſtatuo veſtra eſt. Aliqn̄ vtunt̉ methaplaſmo: moyſi pro moyſes. Sed aliqn̄ vtunt̉ tropo: vtTurbatꝰ eſt herodes ⁊ oīs hieroſolyma cuꝫ eo. ⁊ mortuiſunt ꝗ querebāt aīaꝫ pueri. Et hoc etiā lꝫ doctoribꝰ theologie: qꝛ etiā ẜm Bonatū barbariſmus eſt vna ꝑs or̄onisvitioſa in cōi ẜmone: in poemate methaplaſmus .i. in oreſapiētis: qꝛ vt dicit Ouidius. Si fuit errādū cauſas hꝫ error honeſtas. Lex etiā humana dic̄. Nō oīuꝫ q̄ a maioribus tradita ſunt rō reddi pōt. Hoc aūt qd̓ dicit Pug. quimultos ſeqͣces hꝫ ꝙ theologia nō coartat̉ ſub regulis grāmaticoꝝ videt̉ poſſe hēri ex v̓bis Gregorij: ꝗ ita dicit inepl̓a ſuꝑ Iob in fine epl̓e. Queſo inꝗt vt hꝰ oꝑis dicta percurrēs in his v̓boꝝ folia nō reꝗͥras: qꝛ ꝑ ſacra eloquia abeoꝝ tractatoribꝰ īfructuoſe loqͣcitatis leuitas ſtudioſe cōpeſcit̉: dū in tēplo dei nemus plātari ꝓhibet̉. Et cūcti ꝓculdubio ſcimꝰ: qꝛ quotiēs in folijs male lete ſegetis culmi ꝓficiūt minori plenitudine ſpicaꝝ grana turgeſcunt.vnde ⁊ ipſam loquēdi artem quam magiſteria diſcipline exterioris īſinuāt ſeruare deſpexi. Nā ſic̄ huiꝰ quoqꝫ
¶4iepl̓e tenor enūciat: nō methaciſmi colliſioneꝫ fugio: nonbarbariſmi ꝯfuſionē deuito: ſitus motuſqꝫ: etiā p̄poſitionum caſus ẜuare ꝯtēno: qꝛ īdignuꝫ vehemēter exiſtimo:vt v̓ba celeſtis oraculi ꝯſtringā ſub regulis Ponati: neqꝫenim hec ab vllis īterp̄tibus in ſcripture ſacre auctoritate ſeruata ſūt. Ex qͣ nimiꝝ qꝛ noſtra expoſitio orit̉ dignūꝓfecto eſt: vt qͣſi edita ſoboles ſpēm ſue matris imitet̉.Hec oīa Grego. Sed ītellige v̓ba Grego. ſic̄ dixi: qꝛ videlicet nō ꝯſtringunt̉ v̓ba ſacri oraculi tāqͣꝫ ancilla ſub dn̄aſub regulis Bonati: ſꝫ ſic̄ dn̄a theologia vtit̉ artiū v̓itate.Itē Grego. ⁊ alij ſacri doctores nō ẜuāt ſemꝑ doctrinamquā tradidit Bonatꝰ in li. qui dr̄ barbariſmus. Nō enimſemꝑ vitāt in dictis ſuis methaciſmū: labdaciſmum: iotaciſmū: colliſiōes ⁊ ho: que ſunt qͣſi folia: ſꝫ magis faciuntvim in ſnīa. vn̄ ipſemet Bonatꝰ qn̄ multa vitia numerauit in ca. de barbariſmo ita dic̄. Nos aūt cauēda hec oīavitia p̄locuti ꝯtrouerſiā de noīe ꝑtinacibꝰ relinquamus.Multi .n. faciūt vim in folijs ⁊ ornatu v̓boꝝ potius qͣꝫ inſnīa ⁊ veritate: quod ſancti doctores deuitant.¶ Nunc de verbo frequentatiuo.verbum eſt in to vel inFrequentatiuun. ſo. vel in xo. deſinēs: ſignificans freq̄ntationē actiōis ſiue freq̄ntiā actꝰ ſui pͥmitiui. Et v̓ba frequētatiua faciūt frequēter de ſe paſſiua.Nā īchoatiua ⁊ meditatiua magis neutra ſunt. Heriuantur aūt frequētatiua plerūqꝫ a ſupinis mutatōe extremeſyllabe u. ī o. vt ſcriptu ſcripto. dictū dicto. curſu curſo. domitu domito. nexu nexo. flexu flexo. Si aūt ſint p̄me cōiugatōis v̓ba ea a ꝗbus deſcēdūt: ⁊ habeāt penl̓. a. mutāta. in i. cor. ⁊ u. ī o. vt imꝑatu imꝑito. rogatu rogito. volatuvolito. Ideo aūt dicimus plerūqꝫ a ſupinis ea deriuari: qꝛin gi. terminātia p̄teritū a pn̄tis ſcd̓a ꝑſona abiectas. ⁊ addita to. faciunt frequentatiua: vt lego legis legito: fugiofugis fugito: ago agis agito: cogo cogis cogito. penul. corvnde mergo: qꝛ merſi facit: ſuꝑiorum ſeruat regulam .i. aſupino fit frequētatiuū merſu merſo ſas. Quero queritodr̄ie cauſa facit: qꝛ queſo queſito facit. Scitor ſcitaris notādum quoqꝫ ⁊ ſciſcitor taris. qꝛ a primitiuo actiuo deponentia ſunt nata: qꝛ videlꝫ a ſcio ſcis ſcitu. u. in or fit ſcitortaris. ⁊ a ſciſco ſcis. venit ſciſcitor taris .s. finali mutata intor ſciſcis ſciſcitor. Noſco quoqꝫ noſcito facit. dicit̉ etiamnoto notas. De quo ſil̓r eſt notādū ꝙ cū a notū pͥmā producēte ſit deriuatū: cor tn̄ penul. nec miruꝫ cū cōpoſita anotꝰ eſt qn̄ mutant o. in i. cor. vt agnitꝰ cognitꝰ: tn̄ ignotẜuauit o. longā. Sunt tn̄ q̄dā deficiētia in ſupino qͥ rarofaciūt frequentatiua: vt ab egreo egreſco ⁊ egroto: ⁊ ſuntoīa freq̄ntatiua pͥme ꝯiugatiōis: ⁊ ẜuāt ſignificationē primitiuoꝝ: qͣꝫuis videant̉ q̄dā ex his in aliū ſenſuꝫ trāſire:vt traho tracto: cogo cogito: dico dictū dicto: ſꝫ ſiꝗs attētius īſpiciat nō penitus abſiſtūt hec a pͥmitiuoꝝ ſignificatiōe. Notādū ēt ſector ctaris. qd̓ dr̄ie cā puto ꝑ ſyncopaꝫ u. penul. ꝓlatā ne putet̉ nomē ſi ſecutor diceremꝰ: cūſupinu pͥmitiui eiꝰ ſecutū ſit. Raro tn̄ deriuatiōes huiuſcemodi ſpēꝝ fiūt a v̓bis ī or. d̓ſinētibꝰ: qꝛ videlꝫ fere oīadeſcēdūt a v̓bis actiuis ⁊ neutris. Multa ēt alia v̓ba frequētatiua īueniunt̉ q̄ formant̉ a ſcd̓a ꝑſona pn̄tis q̄ nonenumerat Priſ. ſic̄ patebit in ꝗnta ꝑte. Hic attēde ꝙ ſupina ſeu ꝑticipia v̓balia deriuatiua a v̓bis qͣrte ꝯiugationis vel a v̓bis tertie q̄ hn̄t p̄teritū ⁊ ſupinū ad modū qͣrte: vt auditū ⁊ cupitū: oīa ꝓducūt i. ante t. exceptis his q̄ꝯponūt̉ a ſupinis correptis: vt auditū neꝗtū initū ꝑtitū.Et ꝗcꝗd dr̄ de ſupinis dd̓m eſt de v̓balibus ⁊ frequētatiuis eoꝝ: vt domitū domitor: ⁊ domito domitas penl̓. cor.Excepto ambitū ſupino qd̓ ꝓducit̉: ⁊ ſil̓r ambitus participiū: ſed hic ambitus ambitus corripit penultimam.¶ De deſideratiuo verbo.