ParsIII.De denoīatiuis
Ideſinētibus in vllus ꝑ geDe diminutiuls minū l. dictū eſt ſupra vbipeterminaui ve formatione deſinētiuꝫ in ellus vel in illus vel in xillus. ¶ De deſinentibꝰ in olus.deſinētiū in um in olus itaDe formation teneas. Inus deſinētia ſcd̓epeclinatiōis noīa e. vel i. antecedentibꝰ mutāt us. in o. ⁊accepta lus. faciūt diminutiua: vt vrceus vrceolus: alueꝰalujeolus: luteꝰ luteolus: malleus malleolus: aureus aureolus. Capreolus quoqꝫ videt̉ a ntō capus eē: cuius femininū eſt in vſu caprea. Naꝫ capra a capro fit: ex quibꝰcapellus ⁊ capella fiūt diminutiua. Iquoqꝫ antecedēteꝫvt filiꝰ filiolus: gladiꝰ gladiolus. A ꝓprijs vt ſergiꝰ ſergiolus: tulliꝰ tulliolus: patriciꝰ patriciolus. excipitur anthonius qd̓ āthoniaſter facit dimi. Feminina quoqꝫ e. vel i.ante a. habētia in ola. faciūt diminutiua: vt laurea laurecla: vncia vnciola: filia filiola: tullia tulliola: lutea luteolaetiā neutra e. vel i. habētia anteum. in diminutiuis o. habent ante lū: vt luteū luteolū: palliū palliolū. laureū laureolū. ⁊ que in um. deſinūt i. penl̓. an̄cedēte mutata i. vltima gtī in o. ⁊ accepta lū. faciūt diminutiua: vt palliū palliolū: vt ſupra dixi in deſinentibꝰ in ellus ⁊ in illus. ¶ Etſcias ꝙ in oībꝰ diminutiuis p̄dictis cor. o. ante lus. vel lavel lū. Alia vero oīa in us. terminātia ſcd̓e declinationisnoīa abiectas. accipiūt lus. ⁊ faciūt diminutiua: vt tant̉tātulus: vētus ventulus: ſeruꝰ ſeruulus: paruꝰ paruulus:paucus pauculus: grecus greculus: pͥmꝰ pͥmulus. Feminina quoqꝫ in a. deſinētia cōſonāte antepoſita etiā in uꝫ.neutra ⁊ in ula. faciūt diminutiua: vt ſilua ſiluula: luna lunula: rubicūda rubicūdula: lingua lingula: ⁊ ꝑ cōciſioneꝫlingula: puella: puellula: ſerra: ſerrula: aqua aquula. ſimiliter aīa animula. ſil̓r equa equula: arca arcula: mēſa mēſula. In ulū pͥmū pͥmulū: tantū tātulū. Et hec tn̄ in olus deſinētia vna ſyllaba vincūt ſua pͥmitiua ⁊ cor. penl̓. vt tantiolus: pͥmiolus. ¶ De deſinētibꝰ in aſter.⁊cio. ⁊ leus. ſatis pauca in uſu īueniunt̉In aſtel ꝯiminutiua ⁊ fere hoc in aſter: vt antonius antoniaſter: ſurdus ſurdaſter: catulus catulaſter. ꝑaſitus ꝑaſitaſter. In cio. vt hō homūcio: ⁊ ſenex ſenecio. Inleus: equus equuleꝰ: hec acus: h̓ aculeus: oculus oculeus.¶ De exceptionibꝰ diminutiuoruꝫ.etiā multa ꝓpria ſiue appellatiuaInueniutū que quū non ſint diminutiua: formā tn̄ habēt diminutiuoꝝ: vt cuniculus: āniculus: mētellus: canullus: tribulus: friuolus la. lū. canula: tabula: vinculū: ꝑiculū. ¶ Et ſciendū ꝙ pauca inueniunt̉ diminutiua que nō ſeruāt genera pͥmitiuoꝝ: vt hec rana: hic ranūculus: canis canicula: ſcutū vel ſcuta .i. rotūda forma: ſcutula ⁊ ſcutella: hic qͣlus: hoc qͣſillū: piſtrinū piſtrilla: hecacus: hic aculeus. Et p̄terea anguis anguilla: vnguis vngula: nubes nubilū: que magis denoīatiua ſūt eſtimandaqͣꝫ diminutiua. Quippe nō habēt diminutiuoꝝ ſignificationē ſed formā tm̄. Preterea pānus pānicula. Probusetiā ponit hic glādis: hec glādula pars ē inteſtinoꝝ: enſisenſiculus enſicula. Preterea hec beta malua: hic betacꝰmaluaceus. ¶ De denoīatiuis.Genominatiūt) deriuat̉: vt iuſtitia ab hoceſt illud nomē: qd̓ a noīenoīe iuſtus. ſꝫ qꝛ multe īueniunt̉ forme cōes tā in denoīatiuis qͣꝫ in v̓balibꝰ: necnō etiā participialibꝰ ⁊ aduerbialibus: nō incōgruū eē exiſtimo. de his quoqꝫ in hoc loco ſimul tractare. ¶ De denoīatiuis in a.definētia denoīatiua i. breuē habēt ante a. velIn A. e. vel i. vel u. longā habēt ante l. vel n. vel r. vtſapīa: acrimonia: tutela: cautela: ſuadela: tōſtrina: armatura. Inueniunt̉ tn̄ in v̓balibꝰ ēt alias ꝯſonātes an̄ a. habē-
21tia. ſꝫ qͣs a v̓bis accipiūt: vt ſcribo ſcriba: ꝯuiuo ꝯuiua: collego ga. Scd̓e igit̉ declīatiōis noīa ī us. deſinētia c. an̄cedete quotcūqꝫ ſūt ſyllabarū niſi ſint regionū noīa q̄ deriuant̉ ex his. Alia v̓o qͣcūqꝫ ꝯſonāte an̄us poſita tm̄ diſſyllaba: ⁊ q̄ in is deſinētia tertie d̓clīatiōis ſil̓eꝫ hn̄t ntō gtm̄q̄ ſcd̓e ꝗdē ſūt gtō: q̄ v̓o tertie ſūt dtō aſſumūt cia. vt amicus ci. amicicia: pudicus ci. cicia: letꝰ ti. leticia: durus ri. diricia: meſtus ſti. meſticia: ſtultus ti. ſtulticia: ſegnis gni. ſegnicia: triſtis ſti. triſtitia .i. tā ī penl̓. qͣꝫ an̄penl̓. vbiqꝫ correEt ſcribunt̉ oīa p̄dicta ⁊ ſil̓ia ꝑ c. ī penl̓. q̄ formant̉ a gtōvl̓ dtō addita cia. Alia v̓o a ſupradictis caſibꝰ aſſumūt a.penl̓. .i. in his vbiqꝫ cor. vt ꝯtrouerſus ſi. ꝯtrouerſia: ignauus ui. ignauia: violētꝰ ti. violētia: ſuꝑbꝰ bi. ſuꝑbia: modeſtus ſti. modeſtia. Miſer quoqꝫ qͣꝫuis ī er deſinat a. miſeri miſeria facit. aſtutꝰ ti. aſtutia. Sil̓r faciūt regionū noīepleraqꝫ: vt italus li. italia: gallus li. gallia: hiſpanꝰ ni. hiſpania: ſcotꝰ ti. ſcotia: dardanꝰ ni. dardania: tuſcus ſci. tuſciagrecus ci. grecia. Sil̓r faciūt tertie declinatiōis noīa ſiueparticipia q̄ vna ſyllaba vincūt in gtō ntm̄. aſſumūt eniꝫin dtō a. penl̓. i. vbiqꝫ ſicut ſupradictū ē correpta: vt negligens ti. negligētia: prudēs ti. prudētia: miſericors di. miſericordia: iners ti. inertia: inops pi. inopia: ius ri. iniuria: nōmen mini. ignominia: ceſar ſari. ceſaria. Inueniunt̉ tamēq̄dam q̄ in monia deſinūt a noībꝰ ſiue a v̓bis deriuata: caſtus ſti. caſtimonia: ꝑco parſi ꝑſimonia: queror queri q̄rimonia: acer acri acrimonia. p̄dicta hn̄t i. ante a.Conſonant tiua: ſiue verbalia formas habētv̓o an̄cedēte in a. deſinētia d̓noīatres .ſ. la. na. ra. La e. longa an̄cedēte: vt cautus cauti cautela: tutus tuti tutela: acutꝰ acuti acutela: cuſtos cuſtodicuſtodela: mādatū ti. mādatela: cliens tis. cliētela. Et nota ꝙ oīa extremā gtī vocalē ſi ſint ſcd̓e declinatōis: ſi tertie ſint dtī in e. lōgā ꝯuertētia aſſumūt la. Que v̓o a v̓bisfiunt ſcd̓e cōiugationis a ſcd̓a ꝑſona abijciūt s. ⁊ aſſumūtla. vt candeodes. candela: ſuadeo des. ſuadela. Hora. inpͥmo ep̄iſ. Ac bene numatū decorat ſuadela venuſqꝫ.¶ De denominatiuis in na.v̓o deſinētia denoīatiua ſiue verbalia oīmoIn NA de longā hn̄t penul. naͣ vel poſitōe: vt officiūofficina: tōſtrix conſtrina: lux cis. lucina: lateo latrina. Nāmutina ſagina pagina nō videntur eſſe deriuatiua. In raaūt terminantia oīa participijs femininis futuri tēporisſimilē habēt formā: vn̄ penul. u. ſine dubio ꝓducit̉: vt tritura litura. Et ſciendū ꝙ ſupradicte oēs forme ⁊ in a deſinentes ꝓprie ſunt fe. ge. Iueniuntur tn̄ pauca verbaliamaſculina ſiue cōia cōſonantes verboꝝ ſeruātia: vt ſcribo h̓ ſcriba: lego h̓ collega: fugio h̓ ⁊ hec ꝓfuga: aſſequoraſſecla: aduenio aduena: ꝯuenio ꝯuena: ꝯuiuo ꝯuiua.¶ De deſinentibus in ioIn lO titēporis: quoꝝ gtūs aſſumpta o. ⁊ correpta i.terminantia plerūqꝫ a participijs fiunt p̄terifacit hō noīa: vt oratus ta. tu. orati oratio: accuſatus ti. accuſatio: ſtatus ti. ſtatio: datus ti. datio: cōnexus xi. connexio: oblitus ti. oblitio: auctꝰ aucͣti. aucͣtio ꝑfectꝰ cti. perfectio: munitꝰ ti. munitio: hauſtus ſti. hauſtio īternectꝰ cti.internecto facit euphonie cā: abiecta t. pͥmitiui. Ex hocpꝫ ꝙ oīa p̄dicta ſcribunt̉ per t. qd̓ tn̄ accipit ſonū de c.¶ De deſinentibus in go.deſinentia ſiue ſint deriuatitia ſiue pͥuatiuaIn GO ſiue compoſita penul. ꝓducunt: vel naturavel poſitione: vt virago compago. Excipitur vnum ligocuius penul. cor. Nec mirū cū ſit maſculinū ⁊ ſolū diſſyllabū vocalē i. an̄ go hn̄s. ¶ De deſinentibus in do.deſinentia deriuatiua. tam a nominibus qͣꝫIn dO a verbis vel participijs veniunt. Hec quādoqꝫ modo ē. longam: modo i. modo tu habent ante do.