Druckschrift 
Catholicon
Seite
18r
Einzelbild herunterladen
 

Pars III. De poſſeſſiuis

Pveniūt a noībꝰ pͥme formant̉ a genitiuo ac diphtōgo in amutata ⁊ addita des vt eneas eneē eneades. Que veniunt a noībus ſcd̓e formant̉ a genitiuo hoc mō. Si genitiuus deſinit in i. tm̄ aſſumūt des: vt pͥamꝰ pͥami p̓amides.Si v̓o genitiuꝰ deſinit in duo ij. vltima mutat̉ in a. ⁊ addit̉ des: vt v̓giliades. Si aūt genitiuꝰ deſinit in ei: ei mutat̉ in i. lōgū ⁊ addit̉ des: vt theſeꝰ theſei: ei mutata in i. ⁊additades fit theſides. Que āt veniūt a noībꝰ tertie formant̉ a genitiuo īterpoſita de. ſyllaba: vt neſtor neſtoris:interpoſita de. fit neſtorides. Et eſt ſciēdū ꝙ oīa patronomica maſculina ſūt pͥme declinatiōis: ⁊ ſic declinant̉.Noīatiuo h̓ pͥamides: genitiuo hꝰ pͥamide: datiuo huic pͥamide: accuſatiuo hūc pamidē vel pͥamidā: vocatiuo o pͥamide vl̓ pͥamides vel pͥamida: ablatiuo ab hoc priamidevl̓ pͥamida. Et pl̓al̓r noīatiuo hi p̓amide: genitiuo horuꝫpriamidaꝝ vel pamidū: datiuo his priamidis: accuſatiuohos p̓amidas vl̓ des. vocatiuo o p̓amide: ablatiuo ab hispͥamidis. Patronomicoꝝ femininoꝝ ſil̓r tres ſūt forme. pͥma in as: ſcd̓a in is. tertia in e. Patronomica feminina deſinētia in as ⁊ in is formant̉ a maſculinis ſubtractade: vt ab eneades ſubtracta de fit eneas: ⁊ a p̓amides remotade fit p̓amis. Sciēdū tn̄ ē ꝙ patronomica feminina q̄ veniūt a maſculinis hn̄tibꝰ i. lōgā ꝓ i. ⁊ e. breuibnō formant̉ ab eis: ſꝫ ab eoꝝ integris: vt pelleis ⁊ eneis. ⁊nō formant̉ a pellides ⁊ enides: ſꝫ a pelleides ⁊ eneides.Patronomicis aūt femininis deſinetibꝰ in e. nō vtimur.vt verine adraſtine: quia ſunt apud grecos lingue iadis.⁊ iō de ipſoꝝ formatiōe nō curamꝰ ad pn̄s. Alia v̓o ſunttertie declinatiōis apud latinos ⁊ declinant̉ ſic. Iltō hecpriamis: gtō hꝰ p̓amidis vel pͥamidos: datiuo huic p̓amidi: actō hāc p̓amidē vel da. vtō o pͥamis vel mi. abltō abhac pͥamide. Et pl̓al̓r ntō he p̓amides: gtō haꝝ p̓amidū:ptō his p̓amidibꝰ. actō has p̓amides vel das. vtō o p̓amides abltō ab his p̓amidibꝰ. Deſinētia v̓o in as eodeꝫ mōdeclināt̉: vocatiuū tn̄ ſingularē faciūt ī a. ſi oꝫ. Un̄ Qui.Pone mētū bachi gnoſia vxor eris. Notādū eſt hic ꝙqͣtuor modis fit abuſio in patronomicis .ſ. origine: ſignificatiōe: formatiōe ⁊ tꝑe. Origine qn̄ oriunt̉ a ꝓprijs noībmatrū. vn̄ dic̄ Priſ. in. 2. maio. Scire āt debemꝰ abuſiueetiā a matribꝰ: ⁊ ab auis mr̄nis: ⁊ a regibꝰ ſiue ꝯditoribꝰ.⁊ a fratribꝰ etiā patronomica ſoler̄ formari: vt latōnideslatōe filius .i. apollo. ⁊ iliades ilie filiꝰ .i. romulus. Significatōe: qn̄ n̄ ſignificat filios vl̓ nepotes: vt romulide .i. romani ⁊ cecropide .i. atheniēſes. Formatione qn̄ nō ſuꝑatſuū pͥmitiuū vna ſyllaba: vt ſcipiades: vel qn̄ ſuꝑat plusvna ſyllaba: vt athlātiades. Tꝑe qn̄ nō hn̄t penul. cor. vtcōtrides: lagides: belides: q̄ ꝯͣ regulā penl̓. acuūt vel ꝓducūt apd̓ poetas. Scire ēt debes ꝙ hō denoīatiua deſinētia ī tes: vt thecuites amanites ſūt maſ. ge. tm̄. ⁊ declinant̉ ad moduꝫ patronomicoꝝ maſculinoꝝ: vn̄ pꝫ ꝙ errāt illi ꝗ dicūt achinoen iezraelites ꝓ iezraelitis. i. Reg.27. a. Et mulier thecuites ꝓ thecuitis. Re. 14. a. Et naaman amanites ꝓ amanitis. Reg. 14. g. Et declinant̉ h.denoīatiua in tis ad modū patronomicoꝝ femininoꝝ inis deſinētium: vt hec iezraelitis iezraelitidis: hec moabitis moabitidis. hec amonitis huius amonitidis. Benominatiua v̓o terminata in ta ſūt cōis ge. vt iezraelita: hieroſolymita: bethleemita. De poſſeſſiuis.Poſſeſſiuu. maio. qd̓ cum grō ſui pͥmitiui ſinomē eſt illud vt dic̄ Priſ. in. 2.gnificat aliꝗd ex his q̄ poſſident̉: vt euādriꝰ enſis ꝓ euādri enſis: regiꝰ honor ꝓ regis honor. Hoc aūt intereſt inter poſſeſſiua ⁊ patronomica: qꝛ patronomica filios velnepotes ſignificāt. Poſſeſſiua aūt nō ſolū filios. ſed oīa q̄poſſunt eſſe in poſſeſſione ⁊ patronomica a ꝓprijs tantūmō deriuant̉. Poſſeſſiua aut etiaꝫ ab appellatiuis. ⁊ pa

18tronomica a maſculino deſcēdūt plerūqꝫ genere: rariſſime aūt a feminino: nec proprie qn̄ a matribꝰ fiunt. Poſſeſſiua aūt ab oībus naſcunt̉ generibꝰ. ⁊ ꝙ patronomicaad hoīes ꝑtinēt vl̓ ad deos: poſſeſſiua v̓o ad oēs res. Fiūtaūt poſſeſſiua vel a noībꝰ: vt ceſar ceſareꝰ: vl̓ a v̓bis: vt abopto optatiuꝰ: vel ab aduerbijs: vt extra extraneus: ⁊ velmobilia ſūt: vt martiꝰ tia. tiū. vl̓ fixa: vt ſacrariū: donariūarmariū. Poſſeſſiua aūt dicimꝰ nō ſolū poſſeſſionē ſignificātia: ſꝫ et q̄ formā hn̄t poſſeſſiuoꝝ. Sūt .n. q̄dā gētiliaſil̓eꝫ poſſeſſiuis hn̄tia formaꝫ: vt romanꝰ ciuis: ⁊ romanager. Quedā aūt ⁊ ꝓpria eadē ⁊ gētilia ⁊ poſſeſſiua: vt latinꝰ filius fauni ⁊ latinꝰ ciuis ⁊ latinꝰ ager. Alia tm̄mō ꝓpria forme poſſeſſiue: vt ꝗntilianꝰ: iulianus. Alia loco patronomicoꝝ poſita: vt emilianꝰ ſcipio: ⁊ octauianꝰ ceſar.Et eadē forma agnomina quoqꝫ multa īuenies: vt aphricanus: ꝑſicꝰ: getulicꝰ: creticꝰ. Alia aūt ſūt eiuſdeꝫ deriuationis q̄ ex maͣ pͥncipaliū ꝯſtare vident̉: vt ferreꝰ a ferrofactꝰ. Sil̓r aureꝰ argenteus marmoreꝰ alia ex morbis: vtcordiacꝰ. alia a ꝓfeſſionibꝰ vel officijs vt mathematicusgrāmaticꝰ: rhetoricus: alia a diſciplinis: vt ariſtotelicꝰ: ſocraticꝰ. alia q̄ pͥmitiuoꝝ ſimilē pn̄t hr̄e ſignificationē: vttracius ꝓ trax. De accetu poſſeſſiuoꝝ habētiū i. an̄nus vtbyſſinꝰ: ſupra dixi in ſcd̓a parte de accētu vbi agit̉ de deſinētibꝰ in inus. Et ſcias ꝙ poſſeſſiua noīa aſcēdētib.i. ſuꝑioribꝰ nō ſolēt adiungi: vt hectoreª pr̄ nō dicimꝰ: frater v̓o vel ſeruus dicimꝰ. Pronoīa v̓o ſuꝑioribꝰ ēt adiungunt̉: vt meꝰ pr̄. Circa ꝯſtructionē poſſeſſiuoꝝ conſueuit dubitari an̄ poſſeſſiuū poſſit recipere adiectiuū ex ꝑte poſſeſſoris ſiue gr̄a gtī in eo ītellecti: vt .ſ. ꝯgrue dicat.Filiꝰ ſocraticꝰ albi currit. Gtūs v̓o poſſeſſoris ītelligit̉ inpoſſeſſiuo in oī caſu? Dico ꝙ ſic: ⁊ hoc vult Priſ. ꝗ in pͥmomino. talē latinitatē ponit. Subiectiones noīatiue finutappellatiuoꝝ vel ꝓprioꝝ. Hic .n. appellatiuoꝝ ⁊ ꝓprioꝝtenent̉ adiectiue ac noīatiue rōe iſtiꝰ gtī pͥmitiui .ſ. nominū in eo ītellecti ⁊ eſt ſenſus. Subiectōes noīatiue .i. nominū dico appellatiuoꝝ vel ꝓprioꝝ fiūt. In euāgelio ētLuce dr̄ Tuamipſiꝰ aīaꝫ ꝑtrāſibit gladiꝰ .i. tui ipſiꝰ. Iteꝫq̄rit̉ qn̄ nomē ꝓpriū ꝑſone dignitatis vl̓ officij reꝗͥrit determinari ꝑ ꝓpriū nomē loci vel patriū vel alid̓ poſſeſſiuū: qͣliter ſit dd̓m: Ad hoc dico ꝙ ſi vis determinare originē debes pōere ablatiuū noīs loci cū p̄pōne: vt Petrde bononia: ⁊ Albertꝰ iudex de florētia. Si aūt vis notare poſſeſſionē: tūc dignitas vel officiū aūt ē tꝑale aūt ſpirituale. Si eſt tꝑale tūc dꝫ poni genitiuꝰ loci vel genitiūpluralis poſſeſſionis: vt poteſtas bononie vel bononienſiū. ſil̓r rex frācie vel frācoꝝ. Si aūt dignitas eſt ſpūalis:dꝫ poni nomē patriū in ꝯformitatē accidētiū cū noīe dignitatis: vt archiep̄s ianuēſis: archidiaconꝰ florētinꝰ: ⁊ raro vel nūqͣꝫ florētie vel florētinoꝝ: ianue vel ianuēſiū. De poſſeſſiuis pronominum.ēt ꝙ iſta qͣtuor ꝓnomina meꝰ tuꝰ noſter ⁊ veNola ſter licet diuerſificent̉ in ꝑſonis ex ꝑte poſſeſſoris: tn̄ ex ꝑte poſſeſſiōis ſūt tertie ꝑſone. ⁊ iō v̓bū poſſeſſionis ſiue an̄tis dꝫ ꝯcordare ſecū in nūero ⁊ ꝑſona ſicutnoīatiuus cū v̓bo. Uerbū aūt hꝰ relatiui ꝗ variat̉ in ꝑſona ⁊ nūero: qn̄ .ſ. vnus actꝰ reddit̉ poſſeſſori: ⁊ aliꝰ poſſeſſioni: vt meꝰ filiꝰ ꝗ lego diſputat: tuus filiꝰ ꝗ legis diſputat: noſter filiꝰ ꝗ legimꝰ diſputat: veſter filiꝰ ꝗ legitis diſputat. Qn̄ aūt ambo v̓ba ſiue actꝰ reddunt̉ poſſeſſiōi: debēt tūc ambo v̓ba eē tertie ꝑſone: vt meꝰ filius ꝗ legit diſputat: tuus filiꝰ ꝗ legit diſputat: noſter filiꝰ ꝗ legit diſputat: veſter filiꝰ ꝗ legit diſputat. Scias inſuꝑ ꝙ poſſeſſiuorū q̄dā ſunt poſſeſſiua voce ⁊ ſignificatōe: vt ſocraticꝰ. q̄dam voce ⁊ nō ſignificatōe: vt extraneꝰ ⁊ optatiuus. q̄dāſignificatōe ſed nō voce: vt celeſtis. Nō eſt ēt ignorandū ꝙ forme poſſeſſiuoꝝ ſunt qͣtuor. due ſumpte a grecis:

c 2