Druckschrift 
Auctoritates Aristotelis et aliorum philosophorum : Propositiones universales
Entstehung
Seite
XIIIIv
Einzelbild herunterladen
 

Liber. ii. de anima

Anīma eſt ſubſtantia .i. forma ſubſtantialiscorporis.Non oportet querere vtrū ex anima corpore ſiat vnū: vniuerſaliter ex materia forma: cauſa eſt quia vnū eſt actus aliad potentia eſt. Si oculus eſſet animal: viſus eſſetanima eius.Animatū differt ab inanimato in viuendo.Uiuere multipliciter eſt: vegetare: ſentire: intelligere: mouere ſcd̓m locum: ſi vnumiſtoꝝ alicui inſit id dicitur viuere.Anima mouet corpus ſecundū omnē differētiam poſitionis: ſcilicet: ſurſum: deorſum:ante: retro. cetera.Animal eſt anima ẜm ſenſum tactus.Anima ē principiū quo viuimus: ſentimꝰ: intelligimus: mouemur ẜm locum.Actus vniuſcuiuſqꝫ ē in ſūa potentia in ſuapropria natura in qua natus eſt fieri.Quatuor ſunt potētie anime principales .ſ. vegetatiua: ſenſitiua: intellectiua: motiua ſecundū locū. hee ſic ſe habent ad inuicem:vegetatiua poteſt eſſe ſine ſenſitina: vt patetin plantis: non econuerſo. ſenſitiua finemotiua ẜm locum: vt patet in quibuſdā animalibus conchilibus non econuerſo:ſenſitiua qͣꝫ motiua ẜm locuꝫ poſſunt eſſe ſine intellectiua: vt patet in omnibus animalibus brutis: econuerſo.In plantis eſt vna anima in actu. multe veroin potētia: ideo partes earū abſciſe viuūt.In animalibus annuloſis partes deciſe vidētur adhuc viuere ſenſum ſantaſiaꝫ appetitum habere.Intellectus ſeparatur ab alijs potētijs anime:ſicut perpetuū a corruptibili.Non ſolum ſcimus anima: ſed etiam ſcientia:nec ſolum ſanamur ſanitate ſed etiam corpore: vnde operatio ſolum dependet a forma: ſed etiam a materia: principaliter tamēa forma.Actus actiuoꝝ ſunt in patiente diſpoſito.Appetitus ē cōcupiſcentia delectabilis.Tactus eſt ſenſus alimenti.Nec alij ſenſus nec alia ſenſibilia aliquid conferunt ad nutrimentū niſi per accidens.Sapor ſonus color odor: nihil conferūt alimento.

Eſuries eſt appetitus calidi ficci.Sitis eſt appetitus frigidi humidi.Sicut trigonū in tetragono: ſic vegetatiua inſenſi iua: ſenſitiua in intellectiua.Uīuere eſt viuentibus eſſe.Ani ma dat viuere viuentibus.Potentie diſtinguntur per actus. actus perobiectaQuicquid poteſt virtus inferior poteſt etiamſuperior virtus adhuc plus.Sicut intellectus. id eſt ars agit propter finemſic natura.Omnia corpora phyfica viuentia ſunt animeinſtrumenta.Anima eſt cauſa efficiens corporum animatorum principium motus ſecundum locuꝫ. alterationis.Senſatio eſt alteratio quedam.Naturaliſſimum eſt operum omnibus viuentibus quecunqꝫ perfecta ſunt non orbata: que non habent generationem ſpontaneāgenerare ſibi ſimile. vt eſſe diuinuꝫ immortale. participent ſecundum poſſunt.Omnia appetunt participare eſſe diuinū propter perpetuitatem.Nihil de numero corruptibilium cōtingit vnūnumero manere ſemꝑ tamē pōt permanerevnū in ſpecie per generationē.Anima ē cauſa corporis in triplici genere cauſarum: ſcilicet efficiens. ſormalis finalis.Duplex eſt finis .ſ. gratia cuius quo .ſ. finisintra finis extra.Nihil ꝓprie naturaliter nutritur: niſi quodhabet animam.Tres ſunt potentie anime vegetatiue .ſ. nutrītiua. augumentatiua. generatiua.Radices in plantis: ſunt ſimiles ori in animalibus. quia ambo ſuſcipiunt nutrimentum.Ignis augetur in infinitum: quouſqꝫ fueritcombuſtibile:Omnium natura conſtantiuꝫ certus eſt terminus certa ratio magnitudinis paruitatis augumenti.Forma ē magis pͥncipiū augumēti qͣꝫ materiaAlimētū aut decoctio eius ī pͥncipio ē cōtrariū diſſimile alito in fine ſꝫ poſt decoctionemeius eſt ſibi ſimile.Neceſſe eſt omne viuēs quā diu viuit nutriri.