Liber .i. phiſicoꝝ.

lx

Cire ⁊ intellīgere contingit circa oēsſcientias quarum ſunt principia cauſa⁊ elementa ex eorum cognitione.Tunc arbitramur vnūqd̓qꝫ cognoſcere cū cauſas ⁊ principia cognoſcimꝰ vſqꝫ ad elemēta.Innata eſt nobis via cognoſcendi a communioribus ad propria.Pueri primo appellāt oēs viros pr̄es: ⁊ oēsſeminas matres: poſtea determinant vnūquodqꝫ eorum.Contra negātes prima principia: non eſt amplius diſputandum.Uno inconueniēti dato: multa cōtingunt.Quod vere eſt nulli accidit.Finiti ⁊ infiniti ratio: quantitati conuenit.Scd̓m oēs philoſophantes ex nihilo nihil fit.Cria ſunt principia nature .ſ. materia: forma:⁊ priuatio.Subiectum prius eſt predicato.Principia non fiunt ex alijs: nec ex alterutrisſed ex his fiunt alia.Principia oportet ſemper manere.Infinitū ẜm ꝙ huiuſmodi eſt ignotum.Intellectus ꝗ querit ſeparare accidens a ſubiecto vanus eſt: ⁊ querit impoſſibilia.In diuiſione carnis contingit deuenire ad minimā carnē: que ſi vltra diuidat̉ non remanebit ſpecies carnis. ſimiliter in alijs rebusnaturalibꝰ: vnde in naturalibꝰ eſt dare minimū ⁊ maximū.Omne corpꝰ finitū ꝑ remotionē alicuius finiti ab eo tandē conſumit̉.O ē habens materiā eſt corruptibile.Meliꝰ eſt ponere principia finita qͣꝫ infinita.Uniuerſale notius eſt ẜm intellectū particulare ẜm ſenſum. vnde dr̄ coīter vniuerſale ēdum intelligit̉: ꝑticulare dum ſentit̉.Materia nō cognoſcit̉ niſi ꝑ analogiā .i. ꝑ cōparationem ad formam.Materia cū forma eſt cauſa omniū rerū que fiunt in ſubiecto: ſicut materia .i. ſubſtātia cōpoſita eſt cauſa omniū accidentiū.Forma eſt quid diuinū optimū ⁊ appetibile.Materia appetit formā ſicut femina virum: ⁊turpe bonum.Priuatio que eſt in materia multotiens machinatur ad maleficium.Nihil appetit id quod in ſe habet.Nihil appetit qd̓ ſibi cōtrariū eſt ꝑ naturā.

Materia ſcd̓m ſe eſt ingenerabilis ⁊ incorruptibilis.Materia ẜm ſe eſt tm̄ ens in potētia.Materia ē ex quo cū aliquo fit aliquid: cū infitper ſe ⁊ nō per accidens.¶ Cōmentatoris in ꝓlogo huiꝰ libriIp̄dicti primi phiſicoꝝ.Ltima ꝑfectio hominis eſt: vt ſit perfectus per ſcientias ſpeculatiuas: ⁊ heceſt ſibi vltima felicitas ⁊ vita eterna.Philoſophus ſiue ſapiens naturaliter eſt virtuoſus ẜm oēs ſpecies virtutū moraliū: q̄ſunt Iuſticia: caſtitas: liberalitas. ⁊ ſimilia.Liber phiſicorū eſt radix ⁊ principiū philoſophie naturalis.Nomen auctoris eſt Treſto. ſiliꝰ Nicomachiſapientiſſimi grecoꝝ: qui ſcientias inuenit ⁊perfecit. Inuenit quidē: quia ſcriptū qd̓ inuenit̉ ab antiquis de ſcientiis: nō eſt dignuꝫqd̓ ſit pars ſcientie vel principiū copulet: qꝛnullus eoꝝ ꝗ ſecuti ſunt eū vſqꝫ ad hoc tempus: quod eſt: mille ꝗngentoꝝ annoꝝ aliꝗdaddidit: nec inuenit in dictis eiꝰ errorē alicuius quātitatis: ⁊ taleꝫ virtutē eſſe in vnoindiuiduo: miraculoſuꝫ ⁊ extraneū exiſtit: ⁊ꝙ hec diſpoſitio in iſto hoīe fuit dignius dici diuinus qͣꝫ humanus.Scientiarū quedā eſt perfecta: ⁊ illa eſt que eſtper cauſam. quedā imperfecta: ⁊ eſt illa queeſt ſine cauſa.Triſtoles per principia intelligit cauſas efficientes: per cauſas intelligit cauſas finales.⁊ ꝑ elementa materiā ⁊ formā.Totū nihil aliud eſt niſi ꝑtes ſimul ſumpte.In ſpermate apud generationē hoīs non ceſſant ꝑtes ſpermatis corrūpi: ⁊ ꝑtes hoīs fieri: donec forma hoīs fuerit cōpleta: ⁊ hoc eſtveꝝ ſi forma recipit perfectionē: ſi aūt non:illud neceſſario accidit in accidentibus propriis forme generate.Tranſmutatio ſubſtantialis ⁊ accidentalis inhoc conueniunt: ꝙ ſunt mutatio rei de vnadiſpoſitione in aliā: ſed differūt in hoc ꝙ ſubſtantialis tranſmutatio mutat nomē ⁊ diffinitionem rei: accidentalis ꝟo neutrum horum mutat.Materia prima nullā formā in ſe habet: ſꝫ eſtin potentia ad recipiēdas oēs formas.Materia non eſt ſua potentia: qꝛ potētia eſt in