Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

Liber.XXXII.

bulat qͥdā prīceps hn̄s in ꝯiugio ſororeꝫ baty. que vocat̉ tirbon.Terciū dicit̉ volga qd̓ eſt magnuꝫ valde ſuꝑ quod incedit batyQuartū nomīat̉ laes ſuꝑ qḋ duo millenarij vadūt. Unꝰ ex ꝑtefluminis vna alt̓ ex altera. hi omēs ī hyeme ad mare deſcēdūtin eſtate ſuꝑ ripā eorūdū fluminū ad mōtes aſcendūt. hoc eſt mare magnū de quo brachiū ſancti georgij exit. qd̓ in ꝯſtantinopolīvadit. hec aūt flumīa ſunt piſcibꝰ valde plena maxīe volga. Intrantqꝫ mare grecie. qd̓ dr̄ magnū mare. Suꝑ nepre autē multisdiebꝰ īuimꝰ glaciē. ſuꝑ littora qͦꝫ maris grecie ſatis ꝑiculoſe perglaciē iuimꝰ. in pl̓ibꝰ locis multis diebꝰ. ꝯgelat̉ em̄ circa litora bn̄ad tres leucas inferiꝰ. Priꝰ āt qͣꝫ ad baty ꝑueniremꝰ. duo ex nr̄istartaris p̄ceſſer̄t ad indicādū ei oīa ꝟba apd̓ corenzā dixerāꝰ.ualicer recepti ſunt abud baty magnū pͥncipem. .xxij.Orro in finibus terrecōmanoꝝ ad baty ꝑueniremꝰ bn̄ poſiti fuimꝰ vnamdictū fuit nobis int̓ duos ignes trāſire deberemꝰ. Nos autēleucā a ſtatiōibꝰ eiꝰ. Cūqꝫ duci debuimꝰ ad curiā ip̄iꝰnulla rōne facere volebamꝰ. at illi dixerūt nobis. Ite ſecure. qꝛnll̓a volumꝰ facere niſi tm̄ vt ſi vos aliqd̓ malū cogitatꝭ dn̄onr̄o. vel portatis venenū ignis auferat malū. Quibꝰ rn̄dimus.ꝓpt̓ ne de tali re ſuſpectos redderemꝰ nos trāſiremꝰ. igit̉d ordā ꝑueniſſemꝰ. interrogati a ꝓcuratore ipſius eldegay. cuꝫquo inclinare vellemꝰ idē qd̓ pͥus apud corenza rn̄dimꝰ. Datiſqꝫmuneribꝰ acceptis. auditis etiā itineris cauſis introduxerūt nosin ſtatōnē pͥncipis. Prius facta inclinatōe. audita de limīe noncalcādo ſic̄ prius admonitōne. In greſſi aūt flexis genibꝰ ꝟba noſtra ꝓpoſuimꝰ. deinde litteras attulimꝰ. vt nobis darent̉ interp̄tes. ad trāſferendū eas rogauimus Qui etiā in die ꝑaſceue datifuerūt nobis. eas in lr̄a ruthenica. ſaracenica. ī tartarica diligēter ip̄is trāſtulimꝰ. hec īterp̄tatō baty pn̄tata fuit. quaꝫ legit attēte notauit. Tandē ad noſtrā ſtationē reducti fuimꝰ. ſꝫ nullacibaria nobis dederūt. niſi ſemel aliquātulū milij in vna ſcūtella .ſ.in prima nocte qn̄ venimꝰ Iſte baty magnifice ſe gerit. hn̄s oſtiarios oēs officiales ad moduꝫ imꝑatoris. ſedet in loco eminentivelut in throno vna vxoribꝰ ſuis. Alij ꝟo frēs ſui filij qͣꝫalij maiores inferiꝰ ſedēt in medio ſuꝑ bancū. hoīes ceteri pꝰ eosin terra deorſum. ſꝫ viri a dextris feīe a ſiniſtris. Tentoria qͦꝫ depāno lineo habꝫ pulcra magna ſatis. que fuerūt hūgarie regis.Nec aliqͥs ad eiꝰ tētoriū aud et accedere p̄ter familiā niſi vocatꝰ.quātūcūqꝫ ſit potēs magnꝰ niſi forte ſciat̉ ſit volūtas ipſius.Nos etiā dicta ſedimꝰ a ſiniſtris. ſic etem̄ oēs nūcij faciunt ineundo. ſꝫ in redeūdo ab imꝑatore ſꝑ ponebam̄ a dextris. In medio ponit̉ mēſa eiꝰ ꝓpe oſtiū ſtatōnis ſuꝑ quaꝫ apponit̉ potus inaureis argēteis vaſis. Nec vnqͣꝫ bibit baty. vel aliqͥs tartarorūpͥnceps maxime qn̄ in publico ſunt. niſi cantet̉ ei vel cytharizet̉.cum eqͥtat ſemꝑ portat̉ ſolinū vel tētoriolū ſuꝑ caput eiꝰ ī haſtaſicqꝫ faciūt cūcti maiores pͥncipes tartaroꝝ etiā vxores eorum.Idē ꝟo baty ſatis eſt hoībꝰ ſuis benignꝰ. valde tn̄ ab eis timet̉. in pugna eſt crudeliſſimꝰ. Sagax eſt multū aſtutiſſimꝰ ī belloqꝛ iam pugnauit tempore longo. Qualiter recedentes a baty terrā comanoꝝ kangitarūtranſierūt..xxiij.Ndie porro ſabbati ſancti. adſtationē fuimꝰ vocati. Et exiuit ad nos ꝓcurator baty p̄dictꝰ dicens ex ꝑte ipſiꝰ ad imꝑatorē cuyne in t̓rā ipſorū iremꝰ retētisqͥbuſdā ex nr̄is ſub hac ſpe. vellēt eos remittere ad dn̄ꝫ papaꝫqͥbꝰ lr̄as dedimꝰ de oībꝰ factis nr̄is qͣs deferrēt eidē. Sꝫ rediſſent vſqꝫ ad mōtij ducē ſupͣdictū. ibi retēti fuerūt vſqꝫ ad reditūnr̄m. Nos aūt ī die paſche officio dicto facta ꝯmeſtōe qͣlicūqꝫ duobꝰ tartaris. nobis apd̓ corenzā fuerāt aſſignati. multꝭlacrymis receſſimꝰ neſciētes vtꝝ ad mortē vel vitā ꝑgeremꝰ. Eramus tn̄ ita infirmi corꝑe. vix poteramꝰ eqͥtare. In tota ſiqͥdemilla. xl. fuerat cibꝰ nr̄ miliū aqͣ ſale tm̄. ī alijs ſil̓r diebꝰ ieiunio. nec hēbamꝰ aliqͥd ad bibendū p̄t̓ niuē in caldario liquefactaꝫ.Ibamꝰ āt comaniā eqͥtādo fortiſſime. qm̄ hēbamꝰ ē qͦs recētesqͥnqͥes aūt pl̓ies ī die. niſi qn̄ deſerta ihamꝰ. tūc eqͦs melioresatqꝫ fortiores poſſent ꝯtinuū ſuſtinere laborē accipiebamꝰ. Et ab ineūte. xl. vſqꝫ ad octo dies pꝰ paſca. Hec t̓ra .ſ. comania abaqͥlone īmediate pꝰ ruſciā hꝫ morduinos byleros .i. magnā hulgariā. baſtarcos .i. magnā hūgariā pꝰ baſtarcos paroſitas. ſamoedos. Pꝰ ſamordos. illos dicunt̉ hr̄e faciē caninā in occeani litoribꝰ in deẜtis. A meridie hꝫ alanos. cirtaſſos. gazaros greciaꝫꝯſtātinopolī. ac t̓rā yberoꝝ. cathes. brutachios. dicūt̉ iudeicaput radētes totū. t̓rā qͦꝫ cythoꝝ atꝫ georgianoꝝ armenoꝝ thurcoꝝ. Ab occidēte āt hūgariā hꝫ atqꝫ ruſciā Et ē comaniat̓ra maxīa lōga. Cuiꝰ ppl̓os .ſ. comanos tartari occider̄t. qͥdā tn̄a facie eoꝝ fuger̄t. qͥdā in eoꝝ ẜuitutē redacti ſunt. pl̓imi aūt ex

eis fugerūt ad ipſos redier̄t. Poſt hec intrauimꝰ t̓rā kangitaꝝque magnā hꝫ in pl̓ibꝰ locis penuriā aqͣꝝ. in etiaꝫ hoīes paucimorant ꝓpt̓ aq̄ defectū. Un̄ hoīes ieroelay ducis ruſcie cum adip̄m ī t̓rā tartaroꝝ ꝑrexerūt. plures eoꝝ ī illo deẜto ſiti mortuiſunt. In hac etiā t̓rat ī comania ml̓ta inuenimꝰ capita oſſa mortuoꝝ hoīm ſuꝑ t̓rā iacentia tāqͣꝫ ſterqͥliniū. hāc itaqꝫ t̓rā iuimꝰab octo diebꝰ pꝰ paſcha fere vſqꝫ ad aſcenſionē dn̄icā. Huiuſqꝫhītatores pagani erāt. ipſi qͣꝫ comani laborabant. ſꝫ tm̄ deaīalibꝰ viuebat. nec domos edificabāt. ſꝫ in tabernaculis hītabāt.iſtos etiā tartari deleuerūt habitant in terris eoꝝ. illiqꝫ remanſerunt redacti ſunt in ſeruitutem ipſoꝝ.ialit̓ ad pͥmā imꝑatoris futuri curiā deuenerūt. lxxiiij.Orro de terra Rangitaꝝintrauimꝰ t̓rā biſerminoꝝ loquūt̉ lingua comanica.ſꝫ legē tenēt ſaracenoꝝ. In hac etiā t̓ra inuenīꝰ vrbesInumeras caſtris dirutas villaſqꝫ ml̓tas deẜtas. Huiꝰ dn̄s dicebat̉ altiſoldanꝰ. cuꝫ tota ſua ꝓgenie a tartaris ē deſtructꝰ. hꝫaūt hec t̓ra mōtes maxīos. Et a meridie ꝗdē hꝫ irl̓m baldac̄. totamqꝫ ſaracenoꝝ t̓rā atqꝫ in finibꝰ illis ꝓpinqͥs morant̉ duo frēscānales tartaroꝝ duces .ſ. burin cadan. filij thiaadax fuit filiꝰchingiſcā. Ab aqͥlone ꝟo t̓rā hꝫ nigroꝝ kythaoꝝ occeanū. Inilla ꝟo morat̉ ſiban frat̓ baty. hac iuimꝰ a feſto aſcēſiōis dn̄icefere vſqꝫ ad octo dies an̄ feſtū ſcī ioh̓is baptiſte. Deinde ingreſſiſumꝰ t̓rā nigroꝝ kythaoꝝ. in imꝑator edificauit domū. vbi etiāvocati fuimꝰ ad bibēdū. Et ille erat ibidē ex ꝑte imꝑatoris fecitmaiores ciuitatis etiā duos filios eiꝰ plaudere corā nobis. Hīcexeūtes qd̓dā mare ꝑuū inuenimꝰ in cuiꝰ litore qͥdā exiſtit monsꝑuꝰIn .ſ. mōte qd̓dā foramē eſſe dr̄. vn̄ in hyeme tāmaxīeſtates vētoꝝ exeūt hoīes inde vix magno ꝑiculo trāſirepn̄t. In eſtate ꝟo ſꝑ qͥdē ibi ventorū ſonitꝰ audit̉. ſꝫ de foraminetenuit̉ egredit̉. huiꝰ maris litora pl̓imis diebꝰ ꝑreximꝰ. qd̓ qͥdēlꝫ multū ſit magnū. pl̓es inſulas hꝫ. illud ī ſiniſtris dimiſimꝰ.in t̓ra ꝟo illa hītat orda. quē oīm tartaroꝝ ducū ātiqͥorē diximꝰ. eſt orda ſine curia patrꝭ ipſiꝰ quā inhītat regit vna de vxoribꝰeiꝰ. Cōſuetudo em̄ eſt apd̓ tartaros pͥncipū et maioꝝ curiedelent̉. ſꝫ ſemꝑ ordinant̉ alique mulieres illas regant. eiſqꝫ donarioꝝ ꝑtes ſicut dn̄is eoꝝ dari ſolebat dant̉. Sic tādē ad pͥmāimꝑatoris curiā venimꝰ. in erat vna de vxoribꝰ ipſiꝰQualit̓ ad ip̄m cuyne imꝑatorē futuꝝ ꝑuenerūt. .xxv.Tvero qꝛ nondū imperatoreꝫ viderāꝰ. noluer̄t vocare nos nec intromittere adordā ipſiꝰ. Sed nob̓ in tētorio nr̄o ẜm morem tartaroꝝ v̓alde bn̄ ẜuiri fecerunt. vt qͥeſceremꝰ nos ibidē vnā dieꝫtenuerūt. Inde ꝓcedētes in vigilia ſcōꝝ petri pauli terraꝫ naymanoꝝ intrauimꝰ ſt̓ pagani. In ipſa ꝟo die apl̓oꝝ ibidē cecidit magna nix. habuimꝰ maxīm frigꝰ. qͥdem terra montuoſa frigida ē ſupͣ modū. ibiqꝫ de planicie reꝑit̉ modicū. Iſte qͦꝫ duenatōnes p̄dicte laborabāt ſꝫ ſic̄ tartari in tētorijs hītabāt qͣs ip̄i deleuerāt. Per hāc etiā multꝭ diebꝰ ꝑrerimꝰ. deīde t̓rāgaloꝝ intrauimꝰ qͦs tartaros appellamus. Per has itaqꝫ t̓ras vtcredimꝰ tribꝰ ſeptimanis eqͥtādo fortit̉ iuimꝰ. et in die bt̄e mariemagdalene. ad cuyne imꝑatorē electū ꝑuenimꝰ. Ideo aūt om viam iſtā valde feſtinauimꝰ qꝛ p̄ceptū erat tartarꝭ nr̄is vt citonos ducerēt ad curiā ſolennē ex annis pluribꝰ indictā. ꝓpt̓ ipſius imꝑatorꝭ electōnē. Idcirco de mane ſurgētes ibamꝰ vſqꝫ adnoctē ſine ꝯmeſtione ſepiꝰ tātarde veniebamꝰ. comedebamꝰ ī ſero. ſꝫ qd̓ māducare debebamꝰ in veſꝑe. dabat̉ nob̓ ī mane. Mutatiſqꝫ frequētiꝰ equis nullatenꝰ parcebat̉ eis. ſꝫ eqͥtabamꝰ velocit̉ ac ſine intermiſſione qͣntūcūqꝫ poterāt equi trotare. Actor Hec de ſitu t̓re ac de moribꝰ geſtiſqꝫ tartaroꝝ de itinere fratris iohannis ſupͣdicti vſqꝫ ad curiā imꝑatorꝭ eoꝝ excerpſimꝰ ex eiuſdē fratris iohaunis libello. ea in libro fr̄is ſymonideerāt huic oꝑi adijciendo. Decetero at̄ ex vtroqꝫ libello int̓ſcalarit̓ qͣſdaꝫ narratōnes ꝓſeq̄ndo voluimꝰ ordīate ꝓcedere. ꝓuttꝑi opetunt ordini hiſtorie.De exaltatōe raconadij ī ſoldanū turqͥe. Frat̉ ſymon. .xxvjQno ſuperius in miſſiōefratꝝ ad tartaros ānotato .ſ. ab īcarnatōe dn̄i. M. cc.xlv. mēſe octobri. mortuꝰ ē ī ſatellia gaiaſadinꝰ turqͥe ſoldanꝰ. eiqꝫſucceſſit filiꝰ eius adhuc puer noīe raconadiꝰ. hunc genuerat ip̄ede filia cuiuſdā ſac̓dotꝭ greci. alteꝝ ꝟo noīe azadinū filia vt dr̄cuiuſdā burgēẜ yconij ſeu p̄torij. t̓ciū ꝟo aladinū filia regīe georgie genue̓at quā ī vxorē hēbat. Raconadiꝰ eaͣt. xj. ānoꝝ. azadīꝰix. aladinꝰ. vij. Et iſte qͥdē natū mīmꝰīe filiꝰ. ad ip̄os pat̓ nehereditatis heres erat legitimus. ſiquideꝫ pater eius tercia die