Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

LL

armis paratos cōgregari. eoſqꝫ in duabꝰ aciebꝰ diuiſos vna die aduabꝰ ꝑtibꝰ eqͣliter a medio terre diſtantibꝰ t̓raꝫ dn̄i ſui dauid ingredi. ac velocit̉ eam ꝑcurrētes nulli ꝑcere ſexui vel etati. Illi ergocauſa ſeruitutis excutiende. triūphiqꝫ obtinendi qͣꝫ plurimū armati de terra ſua exeūtes. arcubꝰ ſagittis clauiſqꝫ ſiue fuſtibꝰ tanqͣꝫarmis ſuis potioribꝰ p̄muniti quoꝝ maxima ꝑs erāt pedites mīorin bobꝰ equitātes. mīa vero in aſinis iumētis ac pullis equoꝝfidentes dn̄i ſui t̓ram ſimul a duabꝰ ꝑtibꝰ inuaſerūt. eāqꝫ totaliterinfuſione ſanguinis intinxexūt. Rex aūt dauid aduentu eoꝝ audiens improuiſę nec vllat enus vallens reſiſtere. ab vna ꝑte exercitus effugere vellet. ab altera p̄uentus eſt oppreſſus. tādēqꝫ cuꝫtota familia ſua p̄ter vnicam filiā mēbratim detruncatꝰ quā videlicet ſuꝑſtitem p̄dictus cingiſcham ſibi vxorem accepit et de ea vtdicit̉ filius generauit.De rabbanata monacho neſtorino..lxxAbbanata vero mōachꝰxp̄ianꝰ ſed tn̄ neſtorinꝰ. qꝛ viuēte dauid rege fuit ei fauid a filia eius vxore cingiſcham tandē eſt euocatꝰ eidē occaſiomiliaris fortaſſe qn̄qꝫ ꝯſiliariꝰ poſt mortē ipſius dane antique pr̄is ſui amicicie. qꝛ xp̄ianus erat ꝯſiliarius ac penitētiarius eius factꝰ eſt. tartariſqꝫ familiaris eſt effectꝰ ipſo tn̄ dūtaxat viuēte cingiſchā ꝑmittēte. At illa mortua factꝰ eſt idē mōachꝰtartaris exͣneꝰ. ab eis elongatꝰ. Ipſe aūt rabbanata tuꝫ mediāteregis dauid filia tum etiā mediāte curie frequētia. multa de ꝯſilijs factꝰ tartaroꝝ nouerat. multaqꝫ d̓iuinādo eiſdē reuelabat. Propter que nimiꝝ ad tp̄us ab ipſis ē magnꝰ arbitratꝰ. ab illis curiam cingiſcham baronū eius frequētabāt ſct̄us eſt reputatus.Poſtea ꝟo in armeniā maiorē tranſijt. ibiqꝫ in thauris ciuitatealiqd̓ tp̄us latuit ſed ſicut poſtea diligenti inqͥſitōne frēs p̄dicatores de mandato pape ad tartaros ibant ad ipſum etiā rabanatam lr̄as de portabant ac viros religioſos alios fide dignoinuentū eſt mercator erat vſurarius ac diuinꝰ he̓ticus. fideiqꝫ catholice orthodoxe inimicus. licet etiā eam ꝯfiteret̉ oretenꝰ.Latebras tn̄ libent̓ querebat nec vnqͣꝫ cōmedens ab aliqͦ de fratribꝰ ſe videri ꝑmittebat. Talis ſemꝑ vixit taliſqꝫ moriens qualisvixerat ſicut credere dignū iuſtū eſt ad infernū deſcendit.De exteriori qualitate tartaroꝝ..lxxjUnt auteꝫ tartari homines turpiſſimi qͣꝫplures parui oculos hn̄t groſſos etminētes multū cooꝑtos palpebris ita valde ꝑua eſtaꝑtura in eis latas habent faciēs lataſqꝫ hn̄t frontes naſoſqꝫ ꝑlatos. Sunt aūt imberbes. excepto in ſuꝑiori labio in mento raros hn̄t pilos quaſi volatiles. gratiles ſunt in cingulo generalit̓oēs exceptis paucis omneſqꝫ fere ſunt ſtature mediꝯcris. raſuramfaciūt. ꝓpe verticis ſummitatē que deſcēdit inferius tꝑa ab aurevſqꝫ ad aurē. ſedetqꝫ raſura illa ſuꝑ caput eoꝝ ad ferri equini modum. Radunt̉ iteꝝ a ꝑte poſteriori. longos hn̄t capillos. ac tricas retro iuxta aures. Talē etiā raſurā hn̄t oēs illi qui eis ſunt.vt romani et ſaraceni alij. Sed facies hoīm eoꝝ diſſimiles ſuntfaciebꝰ tartaroꝝ. Ipſi porro tartari leues agiles ſūt qͣꝫ plures. acbene equitātes. A puericia quippe diſcūt equitare currendo poſtarmēta equoꝝ et alioꝝ aīalium. Cunqꝫ maiores effecti ſunt. cumpatribꝰ ſuis in bellis quaſi ꝯtinuis equitāt. nulluſqꝫ eoꝝ pedes vadit. Sꝫ oēs etiam minimi gartiones equis aut bobꝰ inſident. quiabreuiſſimas tybias hn̄t. In cōpoſito itaqꝫ gradu incedūt pedites ire diu nequeūt. Mulieres eoꝝ turpiſſime ſunt. eqͥtant ſicutet viri. Equos autē hn̄t. qui ferrant̉ nec ordeo vtunt̉ multūqꝫſunt diſciplinabiles ac magni laboris caſtrati ſunt et nares fixashabēt. Preterea tartari modo int̓rogatiuo clamoroſo loquūt̉ ingutture rabido horribili. Cātantes mugiunt vt thauri vel vlūlant vt lupi voces inarticulatas in cantādo ꝓferūt. hanc cantilenā alai alai ꝯmuniter ac freq̄ntiſſime canūt. Turpiſſime bibētescaput quatiunt qd̓ bibunt velut equi ī gutture trahiciūt. Intentorijs ſemꝑ habitāt in villis vel vrbibꝰ. Paſtores em̄ pecoꝝrurales ſunt. ac gregibꝰ ouiū et capraꝝ armentiſqꝫ boum camēloꝝ equoꝝ ſuꝑabundāt. In yeme mane̓ ꝯſueuerūt in planiciein eſtate ꝟo paſcuaꝝ vbertatē ſectant̉ in montibꝰ. In luctuatōnibus in ſagittationibꝰ delectant̉ tāqͣꝫ in ſuis potiſſimis gaudimonijs exercitationibꝰ. xp̄ianis aūt debiliores ſunt corꝑibꝰ. venatores quidā mirabiles ſunt ordinati ac ferrati ad venandū ꝑgunt̉ita aīalia venaticia fugando coram ſe ducunt. Deniqꝫ ꝯcludendo ea quaſi de ſeipſis coreā vnā faciūt. Et tūc ſagittando vndiqꝫinterficiunt capiūt. viliſſime cōmedunt. Panē hn̄t nec curātmenſalibꝰ vtunt̉ nec manutergijs. eduntqꝫ manibꝰ illotis..lxxij.De cultū ac ritu religionis eorum.

Num quidā deū tartaricredunt. ip̄m quoqꝫ oīm eſſe viſibiliū qͣꝫ inuiſibiliuꝫfactorem. tam bonoꝝ in hoc mūdo qͣꝫ penaꝝ eſſe datorem. nec tn̄ orationibꝰ vel laudibꝰ vel aliquo ritu ipſum colunt.Nihilominꝰ etiā hn̄t ydola q̄dam de filtro ad imagineꝫ hominisfacta ponūt ex vtraqꝫ oſtij tentorij ꝑte quiddā de filtro in modum vbeꝝ femīe ſubtus illa eaqꝫ credūt pecoꝝ ſuoꝝ cuſtodes eſſeac bn̄ficiū pulloꝝ lactis eis p̄ſtare. Alia vero de pānis ſericis faciūt. illaqꝫ multū honorāt quidā ea ponūt in pulcro curru cooꝑtoante oſtiu tentorij. Et quicūqꝫ in curru illo aliquid furat̉ ſine vllamiſeratione occidit̉. cum aūt ydola hmōi face̓ volūt. oēs maioresdn̄e que ſunt inſtatione ꝯueniūt. eaqꝫ cum reuerētia faciunt. Deinde ouem int̓ficiūt. eamqꝫ māducāt. oſſa eius igne cōburunt.etiam aliquis puer infirmat̉. p̄dicto modo faciūt ydolum liguntſuꝑ eius lectū. Duces quoqꝫ millenarij ac centenarij ſemꝑ habēthircum in medio ſue ſtationis. ydolis p̄dictis offerunt pͥmuꝫ lacomnis iumēti ac pecoris. Aꝫ qn̄ pͥmo bibere vel cōmede̓ incipiunt. pͥmitus eis de cibarijs ſuis vel de potū offerūt. cunqꝫ beſtiamaliquā int̓ficiunt. offerūt cor eiꝰ idolo qd̓ eſt in curru in aliqͦ ciphoet vſqꝫ in mane dimittūt. tunc quoqꝫ de p̄ſentia ydoli auferūt illd̓ac decoquūt illud māducant. pͥmo etiā imꝑatori factū idoluꝫ an̄ſtatōem honorifice ponūt. cui multa munera offerūt. ſed equosei ſolēt offerre qͦs nullus audet vſqꝫ ad mortē aſcende̓. alia quoqꝫanimalia eidem offerunt que occidunt ad manducandum nll̓mex oſſibꝰ eoꝝ ꝯfringunt ſed igne cōburunt huic etiā ydolo ad meridieꝫ tanqͣꝫ deo inclinant aliquos nobiles inclinare faciūt qui ſeipſis reddiderūt. Un̄ michaelem magnū ducē ruſcie occiderūtnollet ſe imagini cingiſcham inclinare. Solē etiā ac lunā igneꝫaquā et t̓ram venerant̉ adorāt. pͥmicias eis potus ac ciboꝝ offerentes. maneſcꝫ potiſſime anteqͣꝫ comedant vel bibant.De legibꝰ ac ſtatutis eorum.lxxiijTTatutū eſt aūt inter tarxaros a cingiſcham pͥmo eoꝝ pn̄o Ifirmatūj. xi qcunqꝫ in ſuꝑbiaꝫ erectus autoritate ꝓpria ſine principiumelectione. voluerit imperator eſſe occidatur ſine vlla miſeratione. Propter hoc vnus de pͥncipibꝰ noīe cuiucham nepos ipſicingiſchā occiſus eſt an̄ electōꝫ ipſiꝰ qꝛ regnare volebat electꝰAliud quoqꝫ ſtatutū hn̄t. oēm t̓ram ſibi debeāt ſubiugare. neccum aliqͣ gente pacē habe̓ niſi ſubdat̉ eis qͦuſqꝫ veniat tꝑus ip̄oꝝint̓fectionis. Annis. lxxx. debēt pugnare. .xviij. tantūmō regnarepoſt hoc vt ipſi dicūt ab alia natione debēt vinci vt vaticinatumeſt eis. neſciūt tn̄ que illa ſit. Et euade̓ poterūt vt dicūt legē illaꝫtene̓ debēt quā tenēt illi bello eos deuincēt. Ipſi nāqꝫ tartari diuinationibꝰ augurijs aruſpicijs veneficijs in cantationibꝰ multūintēdunt illis a demonibꝰ reſpondeat̉. deū ſibi loqui credunt.Eſt etiā ſtatutū cingiſchā illiꝰ pͥmi millenarios. cetenarios acdecanos eoꝝ exercitꝰ debet ordinari. porro edictū generale chaaꝫeſt. vt vbicunqꝫ capiant̉ a tartaris vel a ſeruis eorūdē mulieres qͣntecunqꝫ ſint. ab ipſis teneant̉. eiſqꝫ ſua volūtate abutant̉. eaſdēin ſeruitutē ſibi ꝑpetuā ſi voluerint reſeruantes. De equis qͦꝫ taleeſt edictū chaā generale. Quicūqꝫ tartarꝰ equū raꝑe potuerit vn̄cunqꝫ vbicūqꝫ inuenerit cuiuſcūqꝫ ſit. ipſe verꝰ poſſeſſor illiushabeat̉. tn̄ tartari ſit. porro de viatoribꝰ tale eſt edictū generale ipſius. Quicūqꝫ inqͥt tartarꝰ ſeu tartari ſeruus aliqueꝫ in viainuenerit tn̄ ſit mercator hn̄s bullā cartaricā ille inuētorisaccipiētis ſic ẜuꝰ ꝑpetuꝰ habeat̉ ſi ſit tartari ẜuꝰ donec a dn̄oſuo repetat̉. Sūt aūt duo genera tartaroꝝ diu̓ſa qͥdem habētiaydiomata ſed vnicā legē ac ritū ſicut franci theutonici.lxxiiꝑbia eoꝝ et impietate.Ante vero impietatis etarrogātie ſunt vt dn̄ꝫ ſuū chaa filiū dei appellēt. ip̄mloco dei ſuꝑ t̓ram venerātes adorent dicentes factoqꝫoſtendētes illud in eis eſſe impletū. Celū celi dn̄o. ter. au. de. fi. ho.Nam ipſe chaam ſe filiū dei appellat. in literis ſuis ſub hoc nomine mandat omnibꝰ. eiuſqꝫ ſubditi videlicet tartari de mandatoip̄ius pͥncipes ſuos baiochonoy bato violent̓ ab omnibꝰ nūcijsad ipſos venientibꝰ faciunt adorari triplici genuū flexione triplici quoqꝫ capitum ſuoꝝ in terrā alliſione. Deniqꝫ ſupra moduꝫgloriantes ad totius mūdi dn̄ium in breui ſe venturos p̄ſumentes. Ita adeo deſipiunt. vt maiorem domino ſuo chaam nemineꝫin mundo fore credant vel etiam coram ſe noīari papam vel aliuꝫmaiorem ſuſtineant. Om̄s homines qui in mundo ſunt veluti pecudes reputant. ſeqꝫ ſolos hominibꝰ ꝑferētes. papā omnes xp̄ianos canes appellant. ipſos etiam ydolatras eſſe affirmant. qꝛ lignāet lapides .i. qꝛ ſignum crucis in ligno lapidibꝰ imp̄ſſuꝫ vel in ſculptum adolant. Ennia vero obſeruant maleficis artibꝰ inten