ſe virtutē ⁊ egreferebat ꝙ ſe ei offerebat. ⁊ ſe nō oſtēdebat. Quadam igit̉ nocte dū ſolitū excitatorē ſenſiſſet oculos citiꝰ aperuit. ⁊intētus vidit ſibi aſtare iuuenē ſplendidū ⁊ quaſi aureos hn̄teꝫ capillos. qui ſtatiꝫ ab illo diſcedēs ꝑ mediū choꝝ ibat moroſe ⁊ manifeſte incedens. poſtqͣꝫ ita diu apparuerat diſparuit. Media nocte dominica frēs pſallebāt ⁊ ipſe cū illis. tūc dolor capitis eū inuaſit tam vehemēs .ſ. vt choꝝ egredi cogitaret. Et cū ſe ꝓpter hͦ moueret. audiuit vocē dicentē ſibi. Laudās inuocabo dn̄m. ⁊ ab inimicis meis ſaluꝰ ero. Hac igit̉ voce ꝯfortatꝰ remāſit. ⁊ poſt modicuꝫ iteꝝ inualeſcēte dolore iteꝝ egredi diſponebat ⁊ iteꝝ inſonuitvox p̄miſſa. totaqꝫ illa nocte ⁊ ſequēti dn̄ica vſqꝫ ad finem ꝯuētualis miſſe nō ceſſauit ꝯflictus ille doloris ⁊ cōfortatio vocis. Cūqꝫin ordine ſuo acceſſiſſet ad cornu altaris ⁊ ꝯmunionem acciꝑet. inipſa inclinatōne viſum eſt ei ꝙ lapis magni pōderis de capite ſuocorrueret. Et ꝓtinus ſe eriges. ⁊ ſct̄am euchariſtiam ſumens. abomni illo dolore ſanatꝰ eſt. Quidā aūt religioſus ei familiaris temptatus aliqn̄ de noſtre fidei rōne. queſiuit ab eo in ꝯfeſſione ſua ſialiqn̄ talem temptatōem ſenſiſſꝫ. Qui ait. Nō inficior me tali plerunqꝫ cogitatōne pulſatū. ſed multiplex exꝑimentū fidei omnemmeam talē infirmitatē fugauit. Queſiuit ille qd̓ eſſet exꝑimentuꝫillud. Multum inquit de deo ſenſi. ⁊ aliqn̄ tale aliquid qḋ cuꝫ ſentire deſij. grauius tuli qͣꝫ ſi in clibanū ardentem ꝓijcerer.¶ Qualiter factꝰ eſt abbas valliſregis et poſt igniaci et quid ibiegerit..xxx.Actus eſt aūt prior igniaci deinde abbas valliſregis. quā electōem talis viſio p̄IIiceſſit. Uidebat̉ abbati qui tūc p̄erat igniaco candelabrum ardens ⁊ lucens an̄ altare maius poſitū. ſubito ꝑ maiorē vitream exire poſt modicū electꝰ eſt. Quidā aūt de mercenarijs valliſregis mercedeꝫ a cellerario exigēs habere nō poterat. cellerarioaſſerente de iure ei reddandā nō eſſe. Cūqꝫ mercenariꝰ ad abbatēhoc referre vellet qui tūc egrotabat. nō poterat qꝛ cellerarius euꝫintrare nō ſinebat. furens igit̉ ille ad vna de grangijs finitimis acceſſit ferēs brunas ardentes in cacabo vt eā incende̓t. Hec eo cōgitāte. ecce affuit abbas. ⁊ quid agere vellet inqͥſiuit. Expauit illeviſo abbate ſtupore vehementi. ⁊ totū ꝓpoſitū cauſamqꝫ ꝓpoſitiꝯfeſſus eſt. Cui abbas. Ne facias inqͥt hoc. Cras ad me in infirmitoriū veni ⁊ mercedē tibi iubebo reſtitui. Fecitqꝫ ille vt ſibi fuerat imꝑatum. Emiſſoqꝫ hoīe cum ſpe certa mercedis hn̄de. dixitabbas ſeruienti ſibi fratri nicolao. Uere frat̓ ſi nos de dn̄o cogitaremus. deus cogitaret de nobis. Conijciens ille eū aliquid magnūaudiſſe. inſecutus eſt hoīem abeūtem ⁊ prudent̓ ac ingenioſe polliciens ſe celare ꝯſiliū. ⁊ accelare negociū rei geſte narratōꝫ extorſitUocatus em̄ ibat ad electōem abbatis igniacenẜ. Orabat auteꝫmente dn̄m vt ſibi inſpiraret ad cuiꝰ electōꝫ aſpirare debe̓t. Heceo cogitante ⁊ orāte audiuit vocē dicētem ſibi. Cum ad locū illuꝫveneris qḋ requiris agnoſces. Iam locū illum attingebat. et voticōpos nodum erat. Orāte illo attētius. vox iteꝝ dixit. Interrogamonachū illū qui tecū vadit. Ipſe em̄ tibi dicet quis futurꝰ ſit abbas. Accerſito ſtatim roberto dixit ei abbas. Pergimus igniacuꝫet credo ꝙ ex me plurimū pendebit electio. Uos qui fratꝝ morescognoſcitis. dicite mihi quē digniorē hoc officio iudicatis. At illeincunctant̓ ait. Nullū vobis ait digniorē iudico. nullū inquit aliūnoīabo. Uentū eſt igniacum. ⁊ vnanimi ꝯſenſu oīm abſqꝫ vlla ꝯͣdictione electus eſt in abbateꝫ. Porro anteqͣꝫ eligeret̉. quidā frater religioſus noīe nicolaus. qui diu functus eſt officio cantoris. ꝑcabat̉ iugiter dn̄m vt eis idoneum ꝓuideret abbateꝫ. Cui qͦdamtꝑe dn̄m dep̄canti quedā vox manifeſte ſic ait. Nicolae habebisabbatem. ⁊ ille oſtendet tibi quid te oꝑteat facere. Oſtenſurus .n.erat omnibꝰ vere religionis ⁊ ſancti feruoris exempluꝫ. Henricuscomes campanie p̄catus eſt aliqn̄ ſeruū dei vt ꝓ ſe dn̄m p̄careturCelebrauit aūt ille miſſam int̓ceſſurus ꝓ eo. Expleto em̄ myſteriocum ille dicturꝰ extremaꝫ collectā ad ſuos ſe ꝯuertiſſet miniſtros.apparuit ei comes abſens ſignā crucis habens in veſte.ual̓r factꝰ eſt abbas clareuallis ⁊ quid ibi egerit. .xxxj.Mabat aliqn̄ ſanctus in qͣdam eccl̓ia ⁊ oranti aſtiterūt ſct̄us malachias ⁊ ſanctꝰbernardus. Qui ꝯuerſus ad ipſos orōnem ⁊ intentōꝫdirexit. Cui vnus eoꝝ dixit. Tu eris abbas clareuallis. quo dictodiſꝑuerunt. Et ille t̓ritus remanſit. qꝛ hͦ nunqͣꝫ fieri voluiſſet. Nōmultopoſt abbas gerardus clareuallis igniacā venit. vbi tūc erathugo de baſochijs qui grauit̓ in ordine deliquerat. Cuius offenſam p̄fatꝰ gerardꝰ regulari ſeueritate vīdicauerat. Et erat ille hugo cum fratribꝰ egris corꝑe. mente iacens infirmus. Et cū diſpōneret abbatem occidere ſedebat in veſtibulo domus infirmoꝝ frater quidam religioſus haymo noīe natione remenſis. Tunc viditille haymo duasſonas horribiles introire in infirmitorium. ab

bas aūt gerardus nocte illa vigilijs interfuit. Et dum iret ꝓpt̓ neceſſitatem in dormitoriū. hugo in inſidijs poſitus ferro ad facinusp̄parato illum letalit̓ vulnerauit. Qui vixit vſqꝫ in diē ſequētem.Circa veſpeꝝ poſitis corā ipſo fratribꝰ dixit. Dirige me dn̄e in veritate tua ⁊cͣ. ⁊ hoc dicto obdormiuit in dn̄o. Tunc factus eſt abbas henricus qͥdā vir potēs in oꝑe ⁊ ſermone. qͥ poſt modicum inep̄m cardinalē aſſumptꝰ eſt. Petrus aūt ad electōem citatꝰ aufugit qui tn̄ abſens electꝰ eſt. in eodeꝫ itinere cū monachi clareuallenſes deferrent corpus abbatis gerardi apd̓ clarāuallem ⁊ veniſſentcum corꝑe apud cathalanū ⁊ petrus triſtis deduceret corpꝰ. Idēgerardus apparuit petro abbati igniaci dicens. Noli cōtriſtari demortē mea. qꝛ cū dn̄o noſtro hie ſu xp̄o ſum. Cū veneris ad clarāuallem facies obſequiū meū ⁊ ſepelies me. Cum gͦ idem petrꝰ rogatus ab alijs abbatibꝰ vt cantaret miſſaꝫ ꝓ defuncto ⁊ eſſet in canone miſſe apparuerunt ei ſct̄us bernardus ⁊ malachias. vnus exvna ꝑte altaris. ⁊ alius ex alia dicētes. Noli dubitare ꝙ abbas gerardus ſit ſocius angeloꝝ ⁊ in gloria eterna.eꝝ de quibuſdā geſtis ac dictis ⁊ de morte ipſius. .xxxij.Apā romanꝰ audita eiusfama vocauit eū ⁊ peccata ſua ei ꝯfeſſus eſt. ⁊ ſacrā euchariſtiam de manu eiꝰ ſuſcepit. ⁊ etiā habitū cyſtercienſis ordinis ſuſcepiſſet. ſi vir dei ꝑmiſiſſet. ſed ſumptꝰ neceſſariosdedit ei ad faciendā illiꝰ ordinis vnā abbaciā. In qͣdam gallicanaeccl̓ia. orta ē diſſenſio int̓ clericos de electione pōtificis ⁊ pn̄s eracardinalis romanꝰ. cōpromiſſerunt in eum clerici ꝙ ē duobꝰ qͦs īnoīauerant. illū eligerent quē noīaret. cardinalis aūt viꝝ ſct̄iluit. quis de duobꝰ illi melior videret̉. Qui rn̄ditn duobꝰ fadenarijs melior inueniri nō poteſt. Cuꝫ adhuc eſſet in valleregisabbas ex violentia morbi capitis alter ē duobꝰ oculis eius totusliquefactus effluxit. ⁊ factus eſt monoculus. Qui poſtea iocandodicere ſolebat. vnuꝫ ſe de inimicis ſuis euaſiſſe. ⁊ ſe plus a reſiduoqͣꝫ a ꝑdito formidare. Dixit ei aliquādo qͥdam religioſus familiaris equītans iuxta eum. Precedamus eos qui nos p̄cedunt. vt ꝓcellam huius pulueris euadamus. Qui reſpondit. Scedamuserūt ipſi in ſorte qua ſumus. ⁊ pena reu̓ſura eſt in caput iſta ſuum.Quodā meſſionis tꝑe exiuit cū fratribꝰ ad laborē. Dum qͦꝫ monachi pauſarent in ſilentō. vidit abbas tres mulieres pulcerrimasveniētes inter frēs. Quaꝝ vna ceteris mirabilit̓ p̄cellebat. Tuncabbas iuit obuiam illis ⁊ ait. certe multū audaces eſtis que ſic internos veniſtis. Nōne bene ſcitis ꝙ mulier non debet venire int̓ frēsſcꝫ de ordine noſtro. Tunc illa p̄clarior ceteris ait. Ego inquit bidebeo venire int̓ meos. Ego em̄ ſuꝫ mater dn̄i noſtri hieſu chriſtimaria. que venio viſitare mellores meos ⁊ iſta eſt maria magdalena. ⁊ iſta eſt maria egiptiaca. Quo audito abbas cecidit ad pedeseius. Ꝙ cum vellet amplecti illa euanuit. Eo mortuo qͥdam fratevnum de dentibꝰ eiꝰ ꝓ reliquijs extrahere cogitauit. putās ſe hofacile factuꝝ. qꝛ mortuus os aꝑtum habebat. cunqꝫ ſe ad hoc faciendum p̄pararet. os ita clauſum ⁊ obſtructum repperit. vt ꝓpoſitum impleri nō poſſet.De hugone abbate boneuallis..xxxiij.Ex geſtis eius.VO tēpore multa ſanctitatis gr̄a florebat hugo venerabilis abbas boneuallis qͥiuuenis relinquēs ſeculū conu̓ſus eſt in domo cyſtercienſis ordīs que d̓r macerie. ⁊ cepit valde religioſe ꝯuerſari. Poſthoc temptatus valde. cogitabat ad ſeculū redire. Hec igit̉ cogitans intrauit templū ⁊ orauit cū lacrimis et flexis genibꝰ tetendimanus ad celū. ⁊ vidit ſuꝑ altare matrem miſericordie veſtitā lumine ſicut veſtimento. Et viſum eſt ei ꝙ videret hieſum filiū eiusiuxta eam ⁊ qūo annūciatus fuerat ab angelo. et de virgine natuset paſtoribꝰ nūciatus ⁊ qūo circūciſus ⁊ a iudeis captus ⁊ flagellatus ⁊ illuſus ⁊ crucifixus. ⁊ qūo reſurrexit tercia die. ⁊ poſt. xl. aſcendit in celū. cum hec oīa videret. dixit ei dn̄a noſtra. Uirilit̓ age etconfortet̉ cor tuum in domino. ⁊ certus eſto te āmodo talibꝰ temptationibꝰ nō pulſandū. Poſt hoc cepit nimijs abſtinentijs ſe affligere. ita vt pene ſenſum ⁊ memoriā ꝑdere videret̉. Interea ſanctus bernardus qui tūc adhuc viuebat venit ad eū ꝑ dei ꝓuidentiam. ⁊ iuſſit eum mitti in infirmitoriū. ⁊ vt ei ſingulis noctibus vgilie cantarent̉ priuſqͣꝫ ceteris infirmis. quatenꝰ poſtea ſatis poſſet dormire ⁊ vt haberet generalē licentiā loquēdi vbi vellet. ⁊ itaꝑ dei miſcd̓iam in breui ꝯualuit. Tūc cepit in eo religio multa ſerueſcere nec ml̓topoſt abbas factꝰ eſt boneuallis. Sub hͦ ſancto viro factꝰ eſt qͥdā iuuenis nouiciꝰ valde feruēs in ſuis pͥncipijs quipoſtea tēptatꝰ valde cogitauit ad ſeculū redire. ⁊ hāc cogitatōemfeſſus ē abbati qͥ cepit eī ſuade̓ vt remane̓t. ſꝫ nihil ꝓfecit. Tuncerere anime tue placēs deo. ne ꝑdas gl̓iaꝫabbas ait fili inquitem̄ ſpondeo tibi ⁊ fideiuſſoreꝫ ſponſionis huiustibi ꝑatam. E