Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

Liber.XXIX.

maxime aūt in cōuiuio. ille cōueniētior habitus. ſi actu quideꝫ ſeuerus ſis. vultū ſerenꝰ. verbo ſerus. Capellani tui iugit̓ tecū diuinis interſunt obſequijs ſint honore. ſeruiat̉ eis ab om̄ibꝰqͣꝫ tibi neceſſaria de manu tua accipiant et his cōtenti ſint. aūtvide ne egeant ſuꝑ hoc qd̓ forte ab aduētantibꝰ petere dep̄hendes. iudica gyezi cām optimus canon qui ꝓijcit auariciā ex calūnia. id eſt. tm̄ a cōſciētia. Iam cōſidera ſupra te ſunt.De cōſideratōe eoꝝ ſuꝑ te ſunt diuīoꝝ. .lxxviij.Ibri ſuperiores et ſi deconſideratione inſcribantur. res tamen non tm̄ conſiderandas. ſed etiam agēdas docēt. Que aūt ſuprate ſunt. actu indigent ſꝫ tm̄ inſpectu. Totiēſqꝫ tua ꝑegrinat̉ſideratio. quotiēs ab illis rebꝰ ad iſta deflectit̉ inferiora viſibiliaſiue intuēda ad noticiā. ſiue appetēda ad vſum. ſiue officio diſponēda vel accitāda. ſi tn̄ verſat̉ in his vt hec illa reqͥrat. haudꝓcul exulat. Sic em̄ cōſiderare repatriare e. Sublimior autē iſtepſentiū ac dignior eſt vſus reꝝ ſcꝫ iuuiſibilia dei ea. f. ſ. ī.Hac ſcala ciues egent ſꝫ exules. Licet aūt ſupra ſunt verbo doceant̉ ſed ſpū reuelent̉. tn̄ qḋ ſermo explicat cōſideratioquerat. oratio expetat. vita mereat̉. puritas aſſequat̉. Tribꝰ autēmodis qͣſi totidē vijs inueſtigāda ſūt. ſcꝫ opinione. fide et intellectu. intellectꝰ rōni innitit̉. fides autoritati. opinio veriſimilitudiniHabent prīa duo certā veritatē. ſed fides clauſam inuolutam.intellectus nudā et maīfeſtā. opinio aūt certi nil habēs. verū veriſimilia q̄rit potiuſqͣꝫ apprehedit. Oīno aūt ī his cauēda eſt eōfuſio. ne aut incertū opinionis fides figat. aut qd̓ firmū fixūqꝫ ē fid̓iopinio in queſtionē reuocet. Et ſciendū opinio ſi habet aſſertionē temeraria eſt. fides ſi hꝫ heſitatōem infirma ē. Intellectꝰ ſi ſignata fidei irrumꝑe nitat̉. effractor reputat̉ et ſcrutator maieſtatis. fides igit̉ ambiguū non habet. Ecce affectus nr̄i iacent molecorꝑea p̄grauati luto herētibꝰ deſiderijs ſola interim arida tenuis cōſideratio p̄uolat. et tn̄ ex tātillo qd̓ iam dat̉ libet exclamare. Dn̄e dilexi decorē domus t. et l. h. g. t. Quid ſi totā ſe aīa colligat reductꝭ affectibꝰ ē cūctis locis qͥbꝰ captiui tenēt̉ timēdooportet. amādo decet. dolēdo vane. gaudēdo vanius. hisinhiat tota volūtate libertate. volatū pulſet impetu ſpūs. īguedine gr̄e illabat̉. ne cum ceꝑit circūire illas lucidas manſones ſinum illū abrahe curioſius ꝑſcrutari. et ſub altari martirūreuiſere aīmas in patria ſtolā ſecūdā patiētiſſime expectātes. multomagis tūc inſtabit loquēs ꝓpheta. Unā petij a dn̄o. h. r. ⁊cͣ.De trino vno deo..lxxix.Eus trinus et vnus eſt.qūo aūt pluralitas ſit in hac vnitate ip̄a in pluralitaUt aūt huiꝰ ſingularis vnitatis eminētia euidētior fiat. ml̓ta vnate. ſcrutari temeritas ē. crede̓ pietas. noſſe vita eterna.cōſideratio percurrat. Eſt aūt vnitas collectiua. vt lapides mꝭti aceruū vnum faciūt. ē ꝯſtitutiua ml̓ta mēbra vnū corpꝰ velmulte partes vnū totū. ē cōiugatiua qua vir et mulier ſunt vnacaro et eſt natiua. qua aīma et caro vnus naſcit̉. eſt poteſtatiua. qua virtutis inſtabilis. diſſimilis ſed vnꝰ ſibimet nitit̉ inueniri. ē ꝯſentanea per caritatē multoꝝ hoīm ē cor vnūet aīa vna ē votiua. votis om̄ibꝰ deo adherēs vnus ſpiritus ē. Et ē dignatiua qͣlimꝰ nr̄ a dei ꝟbo in vnā aſſumptꝰ ē perſonā. Int̓ hec oīa que recte vnū dicunt̉ arcem tenet vnitas trinitatis tres perſone ſūt vna ſubſtātia. Secūdo loco ē illa econuerſo tres ſubſtātie vna ī xp̄o perſona ſūt. quecunqꝫ ꝟo alia dicivna poſſunt ſūme illiꝰ vnitatis imitatōe cōparatōe vna appellant̉. Bonꝰ ē itaqꝫ dn̄s aīe querēti illū. Quid ergo deꝰ ad vniuerſū ſpectat finis qḋ ad delectatōeꝫ ſalus. ad ſe ip̄e nouit..lxxx.Qualiter deus ſit pena peruerſorum.Uid eſt deus. Non minus ꝑuerſoꝝ pena qͣꝫ gloria humiliū. Eſt em̄ rōnabil̓quedā eqͥtatis directio incōuertibilis atꝫ indeclinabil̓juippe attingēs vbiqꝫ cui illiſa oīs prauitas cōturbet̉ neceſſe eſt.Ue oppoſitis volūtatibꝰ ſemꝑ conant̉ impīgere. et fruſtra ſolāſue auerſioīs referētes penā. Quid em̄ tam penale qͣꝫ ſemꝑ velleqd̓ nunqͣꝫ erit. et ſemꝑ nolle qd̓ nūqͣꝫ erit. nūqͣꝫ obtīebit quodvult. et qḋ vult ineternū ſuſtinebit. Quis facit rectꝰ dn̄s deus nr̄. et ꝑuerſo ꝑuertit̉. Eſt etiā turpiū pena deus qꝛ lux eſtOm̄is em̄ male agit odit lucē. tn̄ lucē declīare poterit. qꝛ lucet vbiqꝫ etiā ī tenebris. ſed tenebre comprehēdūt. Proinde reprobi in iudicio videbunt̉ vt cōfundant̉. et videbunt necōſolent̉. nec modo a luce videbūtur ſed in luce. hoc ab om̄i vidente vt multitudīe intuētiū ſit cōfuſio multa. At nullꝰ de tāta

nūeroſitate ſpectātiū moleſtior oculus ſuo cuiuſqꝫ. Nō̓ ē aſpectꝰſiue ī celo ſiue ī terra qͣꝫ tenebroſa cōſciētia ſuffuge̓ magis velit etminꝰ poſſit. Hic ē vermis morit̉ mēoria p̄teritoꝝ. Horreovermē mordacē et mortē viuacē. horreo incide̓ in manus mortisviuētis vite moriētis. Hec ē ſecūda mors ſemꝑ occidit nūqͣꝫoccidit. Qui em̄ dicēt montibꝰ. cadite ſuꝑ nos et cetera. quid niſimortē mortis beneficio finire vel euadere volūt. Cōſtat aūt aīamimmortalē eſſe. durāte aūt aīa durabit mēoria. Sꝫ qͣlis feda flagitijs. horrida facinoribꝰ. Hec em̄ em̄ licet trāſeāt a manu. remanent in mēte. et ſi facere ī tēpore fuit. feciſſe ſempiternū ē. Hoc ēqd̓ dicit̉. Aſguā te ſta. c. f. t. Dn̄s locutꝰ ē cui om̄e aduerſū etiam ſibi aduerſari neceſſe ē vt ſit ſera q̄rala. o cuſtos hominum. q.me. p. c. tibi ⁊cͣ. O eugeni ita ē. poteſt deo eſſe ꝯtrariū qͥd et ſibimet coherere. ſed om̄is qui arguit̉ a deo arguet̉ et a ſeip̄o.eſt ſane iam tūc aut veritatē diſſimulet ratio. aut rōnis intuitūAīma declinet abrupta mēbris corꝑis ī ſeſe collecta. Quo em̄ volat ſopitis cōcluſiſqꝫ mortis ſenſibꝰ quos vtiqꝫ curioſius exirea ſe ire ſolebat in eam p̄terit huiꝰ mūdi figurā. vides turpibꝰ nihil deeſſe ad cōfuſionē cum ꝓducent̉ in ſpectaculū deo. angelishomībꝰ ſibip̄is. O qͣꝫ male locati erūt vtiqꝫ oppoſiti torrenti huicdirecte equitatis et huic lumī ꝓpalate veritatis expoſiti. Nonnehoc ē ꝑpetuo tundi atꝫ cōfundi. Duplici inqͥt cōtritione contereeos ⁊cͣ..lxxxj.Qualiter idem ſit gloria electorū.Uid ē deus. Longitudolatitudo. ſublimitas et ꝓfundū. Longitudo ꝓpt̓ eterbilem. ſubl mitas ꝓpter maieſtatē inattingibilē. ꝓfundū ꝓpter ſanitatē intermīabilē. latitudo ꝓpter caritatē immēſurapientiā inſcrutabile. Hec ſct̄i ẜm apl̓m cōprehendūt. Eſto et tuſct̄s vt poſſis cōprehēde̓ oībꝰ ſct̄is. Sct̄m ꝟo facit duplex affectio ſct̄a. ſcꝫ tīor dn̄i ſct̄s. et ſct̄s amor. His ꝑfecte affecta aīaꝫvelut qͥbuſdā brachijs ſuis ꝯp̄hēdit̉ amplectit̉ ſtrīgit tenet etdicit. Lenui nec di. ⁊cͣ. Et tīor quidē ſublimi ꝓfundo. amorlongo latoqꝫ reſpōdet. Quid em̄ tam timendū qͣꝫ pt̄as cui potes reſiſtere. qͣꝫ ſapīa cui abſcōdi potes. Quid iterū amabileqͣꝫ ip̄e amor amas et amaris. Amabiliorē tn̄ iuncta eternitas facit excidit. ſed foras mittit timorē. Ama igr̄ ꝑſeuerāter habes lōgitudīem. Dilata amorē habes latitudīem. Hec igiturqͣtuor habes apud te ſi ſtupes. ſi paues. ſi ferues. ſi ſuſtines. Stupenda plane ſublimitas maieſtatis. pauēda abyſſus iudicōꝝ fernorē exigit caritas. ꝑſeuerētiā ſuſtinēdi eternitas. Eternitatisquādam imaginē ꝑſeuerātia p̄fert. Deniqꝫ ſola eſt cui eternitasreddit̉. Et nūc aduerte in his qͣtuor. qͣtuor ſpēs ꝯtēplatōis. Prima maxīa ē admiratio maieſtatis reqͥrit cor purgatū vt a vitijs liberū facile ad ſuꝑna ſe leuet. Interdū quoqꝫ vel aliqͣs morulas ſtupore. extaſi ſuſpenſū teneat admirantē. hec cōprehēditſublime dei. Secūda inſpectio iudicioꝝ dei ſunt abyſſus ml̓ta.Quo ſane pauido aſpectu vehemētiꝰ cōcutit intuentē fugatvicia. fundat virtutes. mitiat ſapientiā. huīlitatē ſeruat. Uirtu ſiquidē fundamētū ē huīlitas. ſi nutet ꝟtutū aggregationiſi ruina ē. hec ꝓfundū cōprehēdit. Tercia recordatō bn̄ficioꝝ ne dimittat ingratū ſollicitat memorantē ad amorē bn̄factoris.De talibꝰ dr̄. Memoriā abūdātie ſuauitatis tue eruc. ⁊cͣ. Eructatio em̄ gr̄arūactio ē hec cōprehēdit latitudīem. Quarta meditatio ꝓmiſſoꝝ ea retro ſunt obliuiſcēs ī ſola expectatōe requieſcit. Que ſit meditatio eternitatis. em̄ ꝓmittūt̉ eterna ſunt.lōganimitatē alit. ꝑſeuerātie dat vigorē hec ē cōprehēdit longitudīeꝫ. Querēdꝰ adhuc fuerat. nec ſatis inuētꝰ eſt. nec q̄ri nimis pt̄. Adorādo forte qͣꝫ diſputādo digniꝰ q̄rit̉ et faciliꝰ īuenit̉. De certitudine fidei. Idem ad innocentium papam cōtrahereſes petri abaelardi..lxxxij.Abemus in francia nouūIde veteri mgr̄o theologū. ab ineūte etate ſua in arteSyaletica luſit. nūc ī ſcripturis ſct̄is īſanit. noua ſꝑinqͥrit. īuenit fingit. Hic ī prīo theologie vel potiꝰ ſtultilogie ſue limīe fidē diffinit eſtīatōeꝫ. ſed abſit vt putēꝰ ī fide nr̄a aliꝗͥd vt is putat dubia eſtīatōe pēdulū. magis totū qd̓ ī ea eſtcerta ac ſolida ꝟitate ſubnixū. oraculis miracl̓is dīnitꝰ ꝑſuaſuꝫſtabilitū et cōſecratū ꝑtu ꝟgīs ſanguīe redēptoris. gl̓ia reſurgentis. Teſtīonia iſta credibilia facta ſūt nimis. Clamat apl̓us. Sciocui credidi certꝰ ſū. tu mihi ſubſibulas fides ē eſtīatio. Tu mihi ambiguū garris nihil eſt certius. Sꝫ auguſtinꝰ aliter fides ait cōiectādo vel opinādo hēt̉ ī corde ī ē ab eo cuiꝰ ē. ſedcerta ſcīa acclamāte ꝯſcīa. Ceterū fides ait apl̓us ē ſubſtātia reꝝſperādaꝝ. inaniū fātaſia cōiecturaꝝ. Achademicoꝝ ſūt iſtē eſtimatōes quoꝝ ē dubitare de oībꝰ ſcire aūt nihil.De vita ep̄i cleri. Idem ad ep̄m ſenonenſem. lxxxiij.