Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

Liber.XXVI.

gie qd̓ ſine riſu vix dici poteſt dicitis vidiſſe. Iterum cum per poſteriora ſolum ceruix. ſed etiā quelibet ꝑs corꝑis cōueniēter intelligi poſſit. hoc qd̓ vos eum vidiſſe ceruicē aſſeritis rōne velegis autoritate ſed ſola volūtate ꝓbatis. Et vt deū ceruiceꝫ (qd̓ſane ſapiēti nephas et videt̉ et eſt hr̄e cōcedā. Fieri tn̄ potuit vtmoyſes nihil in eo p̄ter ceruicē viderit. Aut ſi quid aliud fingamꝰeum vidiſſe potuit videre pilleū ſiue nodum corrigie. ſcꝫ in eiꝰrona quā vos dicitis angelū micraton capiti dei ſingulis diebusimponere. Vt aūt vtar etiam rōne nature vos deū caput brachia totāqꝫ corꝑis formā cōtenditis hr̄e. Qd̓ ſi eſt. igit̉ deū lōgitudīs et latitudīs altitudinis dimenſionibꝰ cōſtare neceſſe eſt. Siꝟo tribus his altitudīs dimenſionibꝰ claudit̉ corporeis ꝑtibustermīatur qd̓ euidēter incōueniēs eſſe ꝓbatur. De corrigia veroquā in capite hr̄e dicitis. duo nūc ꝓpono vobis. Illa nāqꝫ corrigia aūt eſt de ip̄o. aut aliūde. Si eſt de ip̄o. iam deus diuiſus eſta ſe. Si ꝟo aliūde. aut creator aut creatura eſt. Si creator ē. ergoduo ſunt creatores. Si creatura eſt. iam quedā creatura maior ēquadā ꝑte creatoris qd̓ incōueniēs eſt. Preterea quero a vobisvtrū hoc eum ī brachio vel in capite geſtare dicitis. aliqͣ geſtetneceſſitate aūt ſine neceſſitate. Si neceſſitate iam creator creaturaindiget. qd̓ incōueniēs eſt. Si ꝟo ſine neceſſitate. ergo deꝰ aliqͥdſuꝑſluum geſtat in ſe qḋ aliud incōueniēs eſt.De erroribꝰ ip̄oꝝ circa ip̄iꝰ immēſitatē diuītatis. .cxxj.Reterea veſtri doctoresaiunt in libro doctrinaruꝫ deus eſt in occidente tm̄autoritate. ſcꝫ eſdre hoc cōfirmātis dicētis. Exercitusceli ſupplicat tibi. ſic illud exponētes. Cum om̄es ſtelle in occidentem decidūt. tūc exercitus celi ſupplicat deo. qm̄ hec ſtellaꝝ ſuꝑplicatio fit in occidēte. Idcirco deū in occidēte aſſerunt eſſe. Hecinquā eſt illoꝝ ſentētia qui quamqͣꝫ a cognitōne dei ſunt alieni. ſimūdi ſaltem figurā agnoſcerēt. nūqͣꝫ de deo tamindigna ſentirētNos em̄ orientē dicimus niſi locū illum vbi ſtelle prius apparent. nec occidentē niſi vbi aſpectui nr̄o diſperēt. Igr̄ in quocūqꝫloco vis conſiſtere ab eo rectā lineaꝫ ad oriētis ꝑtem dirigerecum ad locum ꝑuenerit vltra quē viſum nequis tēdere. locū illuꝫorientem tibi eſſe cognoſce. Eodem ſi ab eo in quo cōſiſtis lineam rectā in occideūtē erexeris cum ad talē locum qui viſui tuoterminū ponat ꝑueneris. ip̄m quoqꝫ cōſtitue locū occidētis. Itaqꝫ nec locus orientis nec locus occidētis idem eſt om̄ibꝰ. nec eadēhora ortus vel occaſus ē nobis cet eris gentibꝰ. ſed ẜm varietatem locoꝝ in longitudīe variant̉. Iterū veſtri doctores. in. iij. doctrine libro deuꝫ aſſerūt eſſe ī loco ſex ꝑtibꝰ termīato affirmanteshoc danielis teſtimoīo qui ait. Cum egrederer ecce princeps grecorū ingreſſus. Ex hoc em̄ cōcipiūt in tali loco ſit deus vbi introitus ſit et exitus. Qd̓ ſi ita eſt. patet ergo in loco cōſiſtat ſexꝑtibꝰ termīato. Si ꝟo termīato circūſcribit̉ loco. tunc aliqͥs locꝰvacuus eſt a deo. Qd̓ ſi ē. qūo ſcit qͥd ī alio ſit. vbi ip̄e eſt locoaut qūo oꝑatur in eo. Sꝫ dicitis talem ſapientiā volūtatē habere poteſt vt ſapiētiā norit. et voluntatē oꝑetur qḋ alibi eſtVolo ergo vt mihi reſpōdeatis vtrū illa ſapiētia volūtas ī eoſint et ſemꝑ illo. An extra illū. et ſic qn̄ꝫ ſine ipſo. ſi dicatis extra illū ſint ſed in eo. de his idē ꝓueniet qd̓ de ip̄o. qꝛ inom̄i erunt loco. Qūo ergo ſcire poterit aūt oꝑari qd̓ alibi ſit. Siꝟo dicatis eas extra illū eſſe oēm locum implere. tūc ab illo ſuntdiuiſe. Sciūt em̄ aliquid qḋ neſcit ille. et oꝑant̉ ſe qd̓ non oꝑatur ip̄e. Ip̄e em̄ ſunt creatrices. et mūdus deo indiget. Sed dicitis poſſunt quidē in eo eſſe in oēm locū ſciēdo et oꝑando emicare ſicut ſol cum in vno ꝯſiſtat loco. radios tn̄ vſqꝫ quaqꝫ calefaciendo diffūdit et illumīando. Si ita eſt. ſequit̉ ergo illa ſapiētia et volūtas non vbiqꝫ cōſiſtant equaliter. Quicqͥd em̄ diffunditur hoc non eandem vim habet in vltimo qͣꝫ in ſui principio qd̓ minime cōuenit deo.De hoc fingunt deum infirmum quotidie iraſci et flentem eorum captiuitate..cxxij.Uoniam autem deo terminū imponere audetis. Utinā vel ſimplū crederetis ei accidētia corꝑis aſcriberetis. Nam dicitis quidem ſemel iraſci diebꝰ ſingulis afferētes in mediū teſtīoniū qd̓dicitis. Fortis iraſcit̉ qͦtidie. Prima etiā hora diei iraſci aſſeritis. Puius ire cauſam eſſe dicētes in illa hora reges iniquitaris exurgentes ſibi dyadema imponūt et ſolem adorant. Uideris nunc qͣꝫ abſurdus ſit iſte ſermo qͣꝫ fatui hoc ꝓtulerūt. irediſcretōem ignorent. et quā ſi noſſent hoc de illo ſentirēt. Iraem̄ eſt cum audito aliquo qd̓ diſplicet verbo. fel colera rubea feruet et ſuꝑ epar diffunditur. et ſanguini cōmiſcet̉. Inde ſiquidemhomo caleſcit in facie palleſcit. Hoc aūt nulli cōuenit rei niſiex quatuor elētis cōponitur. Deus aūt talibꝰ ſubiacet linia

mentis. Non minus etianlud abhorrendū eſt dicunt euꝫ tali re iraſci de qua ſe poſſit vlciſci. qd̓ ſi poſſet ira ꝓfecto eiꝰ quieſceret. Aiunt preterea ip̄ius hore qua iraſcitur punctū nemonouerit vnqꝫ. niſi balaam filius beor. in quo ſcꝫ vobiſip̄is ꝯtrarijeſtis cum ex vna ꝑte moyſes vocet ariolum vos etiam iniquuꝫvocetis. Ex altera ꝟo parte illum de deo eſſe prudentiorem moyſe ſignificetis. quia puctum nouerit hore qd̓ moyſen latuit. Nechoc ſufficit eis de deo dicere. ſed ip̄m etiā quotidie ſemel ī die plorare. et ab eius oculis duas ꝓdeuntes lacrimas in magnum maredicunt decidere. et has illū fulgorem affirmāt eſſe. qui temꝑe nocturno de ſtellis videtur cadere. Hec at̄ ratio deū ex quatuor elementis oſtēdit cōpoſitum eſſe. Non em̄ fiunt lacrime niſi ex huīditatis abūdantia deſcēdētis a capite. Si aūt ē ita. ergo elemētaſunt dei materia. Omīs aūt materia prior eſt ac ſimplicior formaErgo et iſta priora deo ſunt et ſimpliciora. qd̓ vtiqꝫ nephas eſtcredere. Itaqꝫ ſi deus talis eſt vt et dicitis cuꝫ nec cibo nec potufruatur. et quotidie duas ex ſe lacrimas emittat. neceſſe ē illū decreſcere niſi forte de aquis que ſuper celos ſunt iugiter bibat. Deniqꝫ ex verbis eoꝝ intueor ip̄os ignorare quid ille ſit fulgor. ſꝫ fumoſus quidā vapor eſt nimiū ſiccus de terra cōſurgit. Un̄ loca nubiū trāſit ꝑueniēs ad locum vbi eſt calor multus. quoniāa motu firmamēti eſt remotus. Quo peruenerit. et in vno locomultus cōierit. ip̄ius loci calore paulatim cremat̉ crematus euaneſcit. Et hoc eſſe dicimꝰ qd̓ per aerem diſcurſitare videmꝰ. Fletus quoqꝫ ip̄ius quē indigne deo aſcribūt. iudeorū captiuitatemcauſam eſſe dicūt. quintiam ꝓpter dolorem ip̄m ter in die qͣſi leonem rugire aſſerūt. et ob hoc celū pulſare pedibꝰ more calcantiuꝫin torculari ferūt. More quoqꝫ colūbe quendā ſuſurrij ſonitū dare et aliqn̄ caput mouere. ac dolentis voce dicere. Heu mihi heumihi. vt quid domū meā in deſertum redegi. templūqꝫ meum cremaui et filios meos in gentes trāſtuli. Heu patri filios ſuos trāſtulit. heu filijs qui trāſlati ſunt de mēſa patris ſui.cūt etiāquidā doctoꝝ veſtroꝝ in quodā loco ruinoſo hanc audierit vocēAiūt p̄terea tanqͣꝫ ꝑiens inuicē pedes collidat. et more dolētismanibꝰ plaudat. et qꝛ quotidie orat vt miſericordia eius in populo ſuo ſit ſuꝑ iram eius..cxxiij.Sugillatio prefati erroris.Grū ſi deus vt aīunt oratquem q̄ſo adorat. Aut eius ꝓpter qḋ adorat ē potēsaut impotens. Si eſt impotens fruſtra ſe adorat. Siꝟo potens. aut vult aut vult id quo adorat. Si vult.nihilo orat. Si aūt vult tunc orare eſt neeeſſe exquo poteſt etvult. Hec ergo ſentētia oīno aliena ē a cognitōe diuīa. Si etiamverū eſt deū vt aiunt nobis plorare. vt leonē rugire. celū pedibꝰpulſare. more colūbe gemere. caput mouere. ac dolenteꝫ clamareip̄m. preterea pre dolore pedes collidere. maībꝰ plaudere. et quotidie vt vr̄i miſereat̉ orare. qͥd vr̄am ne liberemī captiuitatē impedit. an a vobis an̄ ab ip̄o hec mora ꝓcedit. Si em̄ ab ip̄o dicitis.ip̄m ad cōplendā voluntatē ſuā minus eſſe potentē oſtēditis. cuꝫaliquid volentē cōplere nec valentē. eum plorare more pueri aſſeritis. Si autem nunc impotens eſt. dicite vtrum in futurum poteſtatem habiturus ſit. an. Si nunqͣꝫ habiturus ē igit̉ et veſter illius dolor fine carebit. Ueſtraqꝫ oratō ſpes nulla ē. ſi ꝟohabiturus ē certo tꝑe. reſtat vobis dicere qͥd ſit qd̓ prohibeatmodo habere. videlicꝫ vtrum hoc imputetis annoꝝ eius paucitati. membroꝝ debilitati. an obſtaculo cuiuſlibet rei a qua nequeat defendi qd̓ nephas eſt de deo credere. Legimus em̄ in ſcripturis ſacris quibꝰ vos fidē nobiſcū adhibetis deū antiquis temꝑibꝰmaiora miracula feciſſe. qͣꝫ ſit vos de captiuitate liberare. Interet egiptum decē plagis ꝑcutiens inde vos manu. valida eduxit.poſtmodum etiā captiuitate babilonis liberauit. Non ergo dicere poteſtis potens fuerit etiam diebꝰ antiquis. Si aūt eovolēte vos liberare vos eius voluntati ꝑtinaciter obſiſtitis. vt qꝛille vos in captiuitatē cōiecit. vos ecōtrario pluſqͣꝫ ip̄e velit in illaꝑduretis. debet vtiqꝫ volūtati veſtre ſatiſfacere. et non ſeip̄m aſſidue tanto merore deprimere. Sed dicitis deum captiuitatis veſtre terminū prefixiſſe. et donec illud quod cōſtituit et iurauit firmauit tempus adueniat vllo modo vos liberari poſſe. At in verbo inſcientiam deo aſcribitis. tale quid eum ſtatuiſſe dicitis atꝫiuraſſe qd̓ poſtea peniteat firmaſſe. Cuiꝰ rei ſignū eſſe oſtēdit̉qd̓ tot modis vobis iugit̓ affligit̉. Qd̓ ſi p̄ſciſſet. antea conſtituiſſet. Inſipiēs ergo ẜm vos fuit. qd̓ etiā apud vos conſtetei vtiqꝫ indulgere debetis. euꝫ p̄cibꝰ inquietare aſſiduis. Quāto em̄ eum vt vos de captiuitate eripiat frequētius oratis. tantomagis eius dolorē innouatis. Debet ergo qͥſqͣꝫ huiuſmodi credere doctoribꝰ. et fidem eoꝝ accōmodare tractati corporalia dicuntur de deo in ſcriptura proprie ſed tropice.

.cxxiiij.