Liber

XXV.

⁊ confeſtim viſum quē natura negauerat puer accepit. Aliqn̄ in capite ieiunij ſurgētibꝰ a mēſa fratribꝰ abbas ſanctꝰ pugillū cinere latēter impleuit. ⁊ appoſito pane diſcubuit. Cūqꝫ cinerē tanqͣꝫ panēmāducaret. innuit fratri vt clam ſibiiā deferret. quo facto dumaqua labijs adhibet̉ auſteritas vini ſentit̉. Reprimit ergo manuꝫabigit poculum. ⁊ miniſtro imꝑat vt aquā ſibi afferat. Ad qd̓ miniſter obſtupuit. ⁊ vinū ſe de menſa referre qui aquā ꝓpinauerat admiratꝰ exꝑauit. Sed ecce dum aqua potāda repetit̉. vinū rurſuspoculo reꝑit̉. Iam itaqꝫ vir ſanctꝰ ꝙ deū ſibi miſericorditer indulgere cōſpexit cū gratiarūactiōe ꝑcipere nō recuſauit. Preterea cūeſſet in vrbe ticinenſi quidā velamen menſe eius furtiue ſubripuit.qd̓ in foro venale ꝓpoſuit. Sed ſic ei diſpoſitio celeſtis obſtitit ꝙſancta diſtrahi p̄da nō potuit. ter igit̉ qd̓ ſubduxerat inter nūdinarū merces expoſuit. ſed cum emptoribꝰ de precio cōuenire nō valuit. Interea ſceleris actorē vltio diuina corripuit. ⁊ manus que ſacrilegiū ꝑpetrauerat ac pedes quibꝰ actor aufugerat arefaciens intolerabili dolore cōſtrinxit. Mox itaqꝫ languore cōpulſus ad eccleſiā beati maioli manibꝰ alienis aduehit̉ ⁊ mantile ſublatū ad cōmiſſi reatꝰ indiciū corā cūctis appendit̉. ⁊ dei clemētia ab omni populo qui huiꝰ fame rumore cōfluxerat implorat̉. Sicqꝫ beati manoli meritis ⁊ fratrū ſibi ſeruientiū p̄cibꝰ incolumis factus velamenreddidit alienū ⁊ r̄cepit ſemetip̄m. ꝓbauit ergo quo p̄mio dignuseſſet qui beatū odilonē offenderet. Idem vir ſanctꝰ aliquādo quiacauſa dictabat ticinū feſtināter tranſire cupiebat. ſed intumeſcētibus aquis etiā nauigiū deerat. Protinꝰ ergo cōfiſus in dn̄o vnuꝫē famulis in nomine chriſti ſeſe p̄cedere per alueū fluminis imꝑat.Quo p̄eunte vir ſanctus cuꝫ omni cōmeantiū turba ſubſequit̉. etſic omnes in vlteriorē aluei crepidinē abſqꝫ vllo offendiculo tranſponūtur. Quod dum nōnulli qui aderāt mirarent̉ velut emuli p̄cedentiū ceperūt attemptare meatū. ſed mox vt adorſi ſunt extremos citerioris ripe fluctus attingere niſi ſeſe ſub celeritate rep̄ſſiſſent ꝓfluentis aque merſi voragine ꝓculdubio naufragiū ꝑtuliſſent. Unus auteꝫ ex his qui aderāt vt miraculū viſum obſtupuit.hominē dei vt apud ſe hoſpitari dignaret̉ hūiliter rogauit. Quofacto in tempeſtate noctis ſilentio ventus vehementior irruit ⁊ lucernam que in dormientiū cubiculo dependebat extinxit. Qd̓ cernens cubicularius ait. Deus omnipotens qui lumen es veruꝫ proamore ſerui tui odilonis ab hac domo tenebras r̄moue. eamqꝫ tuegratie luce ꝑfunde. Confeſtim ergo choruſce lucis ſplēdor emicuit⁊ totā domū ſuꝑni ſplendoris claritas illuſtrauit. Si hoc igit̉ agebat odilo tunc ſopore dep̄ſſus. quid putas nūc apud deum poteſtis ſarcine corruptiōe ſolutus.deeciiij.Dem ſanctꝰ dū ad monaſterium ſancti martiris marcelli feſtinaret venit ad flumen qd̓ fluctibꝰ exundātibꝰ inhorruerat cōfiſus in dorimū qui vada ꝑtemptaret direxit. ⁊ ip̄e mox cū comitibusſuis obſequēs illeſus ꝑtranſiuit. Illudqꝫ mirabile fuit ꝙ cum ceteris aqua ꝑtingeret vſqꝫ ad femora. viro dei nec corrigia quidē pedis aquaꝝ eſt inundatiōe ꝑfuſa. Idē apud monaſteriū beati martini qd̓ ad publicā ſtratam dicit̉ hoſpitio receptus cum ad eum exmore multi monachorū cōfluerent. queſiuit vtrū aliqͥd eſſet vndefratres refici valerent. reſponſum eſt ei ꝙ ceteroꝝ quidē alimentorum quātitas eſſet. piſciū aūt pene nihil qd̓ ad tantā hoīm multitudinē ꝑueniret. At ille in nomīe illius qui qͥnqꝫ milia hominū expane modico ⁊ piſce gemino pauit apponi iuſſit. Eſca ꝟo in manibus comedentiū creuit adeo vt ſatiatis omībꝰ plurima ſuꝑeſſent d̓piſcibꝰ. Huic ſimile eſt qd̓ cū rome eſſet ⁊ in monte auētino apudmonaſteriū dei genitricis hoſpitiū haberet cōtigit vt tale vinū deeſſet ꝙ ei ſaporis habilitate cōgrueret. Allatū igit̉ alio vino plenūvaſculum modicū ante ſe poſuit. ſibiqꝫ ⁊ abbati qui iuxta ſe diſcūbebat expendit. Cūqꝫ iam a menſa ſurgendū refectio completa dictaret blande ſubridens nō inquit fratres mei plene circa vos officiū charitatis exhibui. qui vinū qḋ mihi ſapuit vobiſcū ꝑticipareneglexi. Arripiens ergo ciatū infudit merū ⁊ ſingulis ſingulū deditRes mira cū fratres eſſent fere. xij. ⁊ eis bibentibꝰ potus copia nōdefecit. ⁊ eorū completo numero nil oīno ſuꝑfuit. Dum aūt rediretad ꝓpria. quidā iuxta taurinēſem vrbem nimiū febris patiebat̉ ardorem. Hic furtiue ꝑ miniſtros aquaꝫ qua vir dei manꝰ abluebataccepit fideliter bibit. ⁊ ſic abſqꝫ mora prorſus ꝯualuit. Iamqꝫ iouini montis p̄rupta cōſcendens obuios habuit pauꝑes p̄ laſſitudine difficilis vie potum eſtuanti deſiderio flagitātes. Pius itaqꝫpater ſui negligens ⁊ alijs in neceſſitate ꝯpatiēs iuſſit vt quicquidvini haberet̉ in vaſculis ſuis abſqꝫ vlla reſeruationis induſtria velpotius diffidentia daret̉ egenis. paulo poſt nature neceſſitate cōgente cū omnes diſcūberent vt cibum caperent. ecce vtres qui ſtudio pie cōpaſſionis fuerāt exhauſti vino. deo .ſ. debito ꝑſoluēte reꝑiunt̉ repleti. fenerat̉ em̄ deo qui miſeret̉ pauperi. Imꝑator hen-

ricus ad menſam diſcūbens vaſculū holouitreū p̄cioſum alexandrini operis arte cōpoſitum cū pigmentis tritis ſibi allatuꝫ ſanctoviro miſit xeniū. Porro ſicut humane curioſitatꝭ mos eſt. ceperūtmonachi vas ſub admiratiōis intuitu cōtrectare ⁊ de manu in manū ſolerter inſpiciendo tranſponere. Tamē ecce de manibꝰ incauteſe tenentiū labit̉ ⁊ cōtinuo frangit̉. Qd̓ vir ſanctus grauiter feresne miniſtri qui vaſculū reliquerāt indignationē auguſti ſuſtineretmetuēs mox cū fratribꝰ eccleſiā intrat. ⁊ ne hi qui a culpa imerāt iram regis incurrāt diuinaꝫ clementiā implorat. Deinde fractum vas ſibi afferri iubet. manibꝰ cōtrectat. oculis vndiqꝫ ſubtilitcōſpicit. ⁊ ecce nulla ī eo prorſus fracture veſtigia dep̄hendit. Tūcfratres cū auſteritate redarguit cur vas cōquerent̉ effractuꝫ quodoīno ꝑmanſerat illibatū. qui de tā euidenti miraculo ſtupefacti. corriꝑiētis auſteritatē libēter accipiūt. ⁊ deo gratias referūt.¶ Qualiter idem pater memoriā defunctoꝝ inſtituit ⁊ benedictūpapam a ſupplicijs liberauit..cv.Uidam religioſus reuertens a hieroſolimis dū mare tranſiret eūqꝫ cū alijs multis ventoꝝ horror īpelleret. applicuerūt ad inſulā quādam vel rupem vbi quidaꝫ ſanctus manebat incluſus. Illic gͦ aliquādiu trāquillitatē maris expectans. dum cū illo incluſo frequenter colloquiū haberet. requiſitꝰ inſuꝑ vtrū cenobium qḋ cluniacuꝫdicit̉ ⁊ odilonē eius abbatē noſſet. optime ſe noſſe ꝑhibuit. Quoſciſcitāte cur hoc ab eo ſeruus dei inquireret. Sunt inquit vicinaloca nobis ex quibꝰ grauiſſima flamaꝝ euomunt̉ incendia. in quibus etiam locis anime diuerſa luunt ꝓ meritorū qualitate tormenta. Ad quorū ſemꝑ exaggeranda ſupplicia ſunt innumerabiles demones deputati. qui intolerabiles eoꝝ penas quotidie renouāt. eteos ad rediuiua ſupplicia indeſinēter inſtaurāt. Quos tamen egofrequēter audiui querulis lamētatiōibus eiulantes ꝙ oratōnibꝰ etelemoſynis quorudam frequēter ex eorū manibꝰ eriperent̉ animedamnatoꝝ. Inter cetera quoqꝫ ꝑmaximā de cluniacēſi cētu ⁊ eoꝝabbate querimoniā faciūt. quia qͣꝫ ſepe ꝑ eos ſui iuris vernaculosperdūt. Ꝙͣobrē te ꝑ dei nomen obteſtor vt ſanctis fratribꝰ illis hecque tibi dixi fideliter referas. ex noſtra quoqꝫ ꝑte denūcies vt orationibꝰ ⁊ elemoſynis magis ac magis inſiſtāt p̄ſertim huiꝰ intentionis intuitu. vt de manibꝰ demonū eos qui ab illis cruciant̉ educātIlle ergo regreſſus in patriā. cū hoc abbati odiloni ⁊ fratribus retuliſſet. Idem pater odilo per omnia monaſteria ſua generale decretum cōſtituit. vt ſicut die primo nouembris omniū ſanctoꝝ ſolēnitas agitur ita ſequēti die in pſalmis ⁊ elemoſynis ⁊ p̄cipue miſſarum ſolennijs omniū in chriſto cōquieſcentium memoria celebret̉.Benedictus papa dū viueret. hunc ſanctū virū affectuoſe dilexit⁊ apoſtoloꝝ limina frequētanti neceſſarios ſumptꝰ ſepe miniſtrauit. Qui cū deceſſiſſet Iohanni portuenſi ep̄o ⁊ alijs duobꝰ ꝑ ſpeciem nocturne viſionis apparuit. eiſqꝫ quia in penalibꝰ tenebris cōſtitutus eſſet indicauit. hoc inſuper addēs. quia beati odilonis meritis eum ſuꝑna cenſura liberare decreuerit a tormentis. Protinꝰidem iohānes epiſcopus papiam venit et ꝑ monachos cenobij beati maioli omnē ſancto viro odiloni ſeriem viſionis exponit. Quimox pſalmodias ⁊ orationes ab omnibꝰ in monaſterio cluniacenſifieri elemoſynas largiri. ⁊ ſacrificiū deo myſterij ſalutaris offerri ꝓillo p̄cepit. Per omīa quoqꝫ monaſteria ſui regimīs eius ſanctionis edicta mandauit. Cūqꝫ fratres inſtantiſſima deuotiōe hoc facerent. eldebertus monachus qui hoc obedientie fungebat̉ officio .ſ.vt inopes aleret ⁊ neceſſaria miniſtraret ꝑ ſoporem vidit quēdampulcrū ac ſerenū aſpectu magno candidatoꝝ agmine conſtipatuꝫingredi clauſtrū. qui capitulum vbi pater odilo cum fratribꝰ reſidebat. intrauit. ⁊ ad eius genua caput humiliter flexit. eiqꝫ gratiasegit. Cunqꝫ frater ille. ſcꝫ eldebertus inquireret. quiſnam ille eſſet.reſponſum eſt illi ipſum eſſe benedictū papam. qui idcirco viro deigratias ageret. quia pijs eius ſanctorūqꝫ fratꝝ p̄cibus ⁊ tarthareūcruciatum euaſiſſet ⁊ cum beatis ciuibus quieturus ſuperne hieruſalem ingreſſum meruiſſet..cvj.De tranſitu eiuſdem abbatis ſancti.Iritaqꝫ ſanctus odilo dipenſationis gemine moderator inſignis ⁊ in ſpiritualiſtudio coram diuinis obtutibus fulſit. ⁊ in terreni laboris induſtria non mediocriter claruit. Cum ꝟo iam extremum tempus ageret per quinquēnium fere grauiſſimo labore cruciatus eſt.Cunqꝫ monaſteria ſua circumiens admonitionis cauſa viſitare cepiſſet. ſiluiniac̄. deuenit. ibiqꝫ circa feſtum dominice circumciſionisſe ē ſeculo migraturum predixit. Porro cum iam in agonis anguſtia conſtitutus eſſet dyabolum aſtare conſpexit. eumqꝫ per nomen tremendi iudicis vt abſcederet terribiliter increpauit. Annoigitur incarnationis domini. M.xlviij. etatis etiam ſue. lxxxvij.