Liber.XXIIII.
cantādo diſcrepare. ms ꝟo ſola nature leuitate paululū qͥddiſſonare ꝑ cātores rurſus ab adriano ꝑpa a roma directos. diſconantiā cantꝰ correxit. Circa pauꝑes et̄ ſollicitꝰ. nō ſolū in regnoſuo. veꝝ ⁊ trās maria. in egipto. ſyria. ⁊ affricapue ī iſrahel̓. liberalitate elemoſynaꝝ. xp̄ian.ciabat̉. Trāſmarinꝰrū regū amicicias ob hoc expetēlaxīe vt xp̄ianis ſub eis degentibus eſſet releuatio.De alchuino qui et albinus..clxxiij.Cchuinꝰ de brytania oriūdus mgr̄ delicioſus regꝭ karoli. ſcīa lr̄aꝝ hͦ tꝑe p̄polletin gallia. Cuiꝰ p̄cipue magiſterio ip̄e rex oēs artes didicit lib̓ales. Hic ml̓ta ſcpͥſit. inter q̄ eminēt libri de ſct̄a trinitateti ad ip̄m regē. Hic et̄ iuſſu ip̄iꝰ regis diuinā correxit hiſtoriābibio.Hic alchuinꝰ a regibꝰ anglis ꝓ pace miſſus ad kahoſpitō. ⁊ apd̓ eū reſedit vir vn̄cūqꝫ doctiſſimus.ſtituit ī dyaletica ⁊ rethorica. ⁊ p̄cipue in aſtronoīm āgloꝝ pꝰ beatū adelinū ⁊ bedā doctiſſimꝰ fuit. ⁊ pluij picl̓m fecit. p̄latꝰ ē a karolo mōaſterio bt̄i martiniribꝰ libristhuronēſi. ¶ Ex cronicꝭ. Adhuc eī erāt ī eccīa illa monachi. vbicorpꝰ eiꝰ reqeſcit. Qui vt refert ſc̄us odo abbas viuebāt delicioſenimis ⁊ īduebāt̉ veſtibꝰ ſericis. eorūqꝫ calciam̄ta erāt aurei colorIn cꝰ eccīe dormitorio īgreſſi ſt̓ āgeli duo. vnꝰ indicē extēdebat. ⁊alt̓ mōachū quē on̄de̓at ille ꝑcutiebat. vnꝰ at̄ qͥ vigilās hͦ vidbateuaſit āgelū eī adiurauit dicēs. Adiuro te ꝑ nom̄ oīpotētꝭ ne meꝑcutias. hͦ itaqꝫ mōaſteriū pꝰ hͦ vt dcm̄ ē. donante karolo ſuſcepit regēdū alchuīꝰ. ſcīa vitaqꝫ p̄clarꝰ. qͥ ⁊ ſapīe ſtudiū de roͣ ꝑiſiꝰtrāſtuliilluc qͦndā a grecia trāſlatū fuerat a romanis. Fuerūt.qꝫ ꝑiſiꝰ ſtudij qͣtuor mōachi bede diſcipl̓i .ſ. rabanus ⁊ alchuinꝰ. claudiꝰ ⁊ ioh̓es ſcotꝰ. In cronicis at̄ metropolisarelaten̄. ita legit̉. Oīpotēs reꝝ diſpoſitor ordīatorqꝫ regnoꝝ ettꝑm. cū illiꝰ admirāde ſtatue pedes ferreos l̓ teſteos ꝯminuiſſꝫ ī romanis. alt̓iꝰ nō minꝰ admirabil̓ ſtatue caput aureū ꝑ illuſtrē karoln̄ erexit ī frācis. Qui cū in occiduis ꝑtibꝰ ſolꝰ regͣre cepiſſet ⁊ ſtudia lr̄aꝝ vbiqꝫ eēt ī obliuione. iōqꝫ vere deitatꝭ cultura tēꝑet ꝯtigit duos ſcotos mōachos d̓ hibernia cū mercatoribꝰ britānis adgallie deuenire. viros ⁊ ī ſacris ⁊ ī ſecularibꝰ ſcpͥturis eruditosQui qͦtidie cū nihil on̄derēt venale. ad ꝯueniētes emēdi gr̄a turbas clamare ceper̄t. Si qͥs ſapīe cupidꝰ eſt. veniat ad nos ⁊ accipiat eā. nā venal̓ ē apd̓ nos. Tādiu ꝯclamata ſt̓ iſta. donec ab admirantibꝰ. l̓ inſanos illos putātibꝰ ad aures regis karoli ſꝑ amatorisſapīe ſūt ꝑlata. Qui celerit̓ illos ad pn̄tiā ſuā euocatos int̓rogauit. ſi vere ſapīaꝫ haberēt vt ip̄e ꝯꝑare. Sapīaꝫ inqͥunt ⁊ hēmuset ī noīe dn̄i eā querētibꝰ dare ꝑati ſumꝰ. Qui cū q̄ſiſſet ab ill̓. qͥdꝓ ipſa peterēt. rn̄derūt. Loca tm̄ oportuna. ⁊ aīas īgenioſas ⁊ ſine qͥbꝰ iſta ꝑegrinatō trāſiri nō pt̄. alimenta ⁊ quibꝰ tegam̄. Quoille ꝑcepto ingēti gaudio repletꝰ. pͥmū ꝗdē apd̓ ſe vtrūqꝫ ꝑuo tꝑehoſtea ꝟo cū ad expeditōes bellicas vrge̓t̉. vnū eoꝝ noīedlemētē inillia ꝑiſiꝰ .ſ. reſide̓ fecit. cui ⁊ pueros nobiliſſimos. mediocress ſatis ml̓tos ꝯmēdauit. ⁊ eis ꝓut neceſſariū habuerūt victualia mīſtrari p̄cepit. habitacul̓ oportunis ad metandū deputatꝭ. Alteꝝ ꝟo ī ytaliā direxit. Cui ⁊ mōaſteriū ſct̄i aug.iuxta ticenēſeꝫ vrbē delegauit. vt illuc ſi voluiſſēt ad diſcendū congregari poſſēt. Audito at̄ albinꝰ de natiōe angloꝝ. ꝙ gͣtant̓ ſapientes ac religioſos viros ſuſciꝑet karolꝰ. ꝯſcenſa naui venit ad eūcū ſocijs in omnibꝰ ſcpͥturis exercitatꝰ. vtpote doctiſſimi bede dius. Quē rex vſqꝫ ad finē vite iugit̓ ſecū retinuit niſi cū ad īgruētia bella ꝓceſſit. Dedi⁊ illi abbatiā ſct̄i martini vt qn̄ ip̄eſens eēt illic reſce̓t. ⁊ ad ſe ꝯfluētes doce̓t. Cuiꝰ intātū doctriiuit. vt franci antiꝗs romanis ⁊ athenienſibꝰ equarēt̉.De ſotis eius.Helinandus..elxxiiij.Lchuinus in epiſtola adethelardum ep̄m an̄ceſſorē cuthberti. ⁊ lamberti ſucceſſorē. ait int̓ cet̓a. vt cū romā vadēs karolū magnumpatorē nepotē illiꝰ karoli de qͦ bonefaciꝰ locutꝰ eſt viſitaret. nōadducet clericos l̓ mōachos ꝟſicoloribꝰ ⁊ pōpaticis veſtibꝰ indunō ſolēt frācoꝝ clerici niſi religioſis veſtibꝰ amiciri ¶ Actorhuinꝰ qͥ et albinꝰ de ſct̄a trinitate li. iij. Scripſit ⁊ ad diis ſuos dyalogoꝝ. li. j. Snīaꝝ li. j. Suꝑ gen̄. ad lr̄aꝫ l̓. j. Super caticacanticoꝝ li. j. Epl̓aꝝ ad heb̓. li. j. Sūꝑ eccl̓iaſtē li. j. Super iohānē li. vij. Ad eulaliā virginē de rōne aīe li. j. Ad fredegiſūdyalogū de t̓nitate li. j. De his at̄ h̓ pauca q̄ ſequūt̉ inſere̓ libuit.In li. ſiqͥdē ad karolū t̓cio ex qͦ rn̄ſoria ⁊ antiphone de t̓nitate vident̉ eē ſumpta loqͥt̉ ita. ¶ Alchuinꝰ in li. de t̓nitate. Adeſto deꝰvnꝰ oīpotēs. pr̄ et fi. ⁊. ſſ. Doce fidē. excita ſpē. īfūde caritatē. vellemihi adiacꝫ. ſediō a me. ſꝫ a te. md̓m ⁊ t̓ras relīque̓. et celū pete̓ſꝫ ībecillaa ē vellne ſuidio tuo. Da fidei pēnas vt voletſurſū ad te. hāc fidē in te. ꝑ te. de te ꝯfiteor. te vnū in ſb̓a trinitateꝫ
ī ꝑſonis ꝯfiteor. Te ſꝑ idē eē. viuē̓ ⁊ ītellige̓ ꝯfiteor. Genitor. genitus regenerās. O bt̄a trinitas. fōs flumē inatio. O bt̄a trinitaspil̓ viſibil̓r. O bt̄a t̓nitasinuiſibil̓ inuiſibil̓r. viſibil̓ inuiſibil̓r. īuꝑ quē. ī qͦ oīa. O bt̄a t̓nitas. vita viuēs. vita a viuēte. viuificatōviuētiū. O bt̄a t̓nitas. On a ſe. on̄ ab alt̓o. on̄ ab vtroqꝫ. o bt̄a t̓nitas. Uerax pr̄. ꝟitas filiꝰ. ꝟitatꝭ ſpūſſct̄ꝰ. Deꝰ sͣ quē nihil. exͣ quenihil. finenihil. Deꝰ ſb̓ qͦ totū in qͦ totū. cū qͦ totū. Te inuocamte adorę laudamꝰ. Exaudi. exaudi. exaudi. Spes nr̄a. ſalusnr̄a. honor noſter. Libera nos. ſalua nos. iuſtifica nos. o beata trinitas. O bt̄a. ⁊ bn̄dicta ⁊ gl̓ioſa trinitas. O ꝟa ſūma. ſempiterna.vnitas. Miſere̓. miſere̓. miſere̓ nobis. Tibi laus. tibi gl̓ia. tibi gr̄arūactio. in ſecula ſempit̓na. o bt̄a trinitas. ¶ Idē ad eulaliā virginem in fine epl̓e. Te hō laudet alme creator. pectore. mēte pacisamore. nō mō ꝑua ꝑs qꝛ md̓i ē. ſꝫ tibi ſct̄e ſolꝰ ymago magna creator mētis ī arce. pectore puro. dū pie viuit. O deꝰ ⁊ lux laus tua ſꝑpectora ⁊ ora ꝯpleat. vt te ſꝑ amemꝰ ſct̄us vbiqꝫ ¶ Idē ſuꝑ eccl̓iaſtē. Alchuinꝰ īgrediēs patꝝ ſacra p̄ta pͥorum. Carperet vt floresꝑ pia rura ſacros. ¶ Cronogͣphus. Eo tꝑe fūdatū ē ſb̓ yterio abbate cormaricenſe cenobiū. qd̓ a bt̄i martini thuronenẜ eccl̓ia taꝫexordium habuit qͣꝫ ſubſequēs incrementum.De imꝑio ꝯſtātini filij leonis ⁊ euētibꝰ illius tꝑis. .clxxv.Sigibertus.Ano īperii hyrene ⁊ ꝯſtatini. x. idē ꝯſtātiꝰ mr̄eꝫ ſuā hyrenē īꝑio pͥuat. ſolꝰ annis.vij. īꝑat. Cepit āno dn̄i. dcc̄. xcij. md̓i .ſ. qͣrti milleſimo. dcclxv. Eotꝑe karolꝰ rex frācoꝝ regnū auaroꝝ t̓ra maͣiqꝫ īpetit. eiſqꝫ ī ſola fuga ſpē euadēdi relīqͥt. āno īꝑij ſui .jͣ. ꝯſtātīꝰ ꝯgreſſꝰ cardāo bulgariturpit̓ victꝰ d̓honeſtat̉ Chordāꝰ ſb̓lato oī apparatu regio ditat̉.Pipinꝰ karoli regꝭ ex ꝯcubīa filiꝰ. gibbo deformis: a ꝗbuſdā francoꝝ pͥmoribꝰ ꝓmiſſione illectꝰ. ꝯͣ prēm ꝯiurauit. Un̄ ꝯuictꝰ tonſorat̉. ⁊ ī pruina cenobio retruſus. vſqꝫ ad finē vite deo militauitCōplices ꝟo ꝯiuratōis alij exiliāt̉ pauci ꝑimūt̉. āno. ij. feliciana hereſis ꝯdēnat̉. ⁊ ī pn̄tia adriani pape ab ipſo felice autore abdicat̉Hec he̓ſis aſſerebat filiū dei ī diuīa natura veꝝ deū eē. ī humanaꝟo natura nūcupatiuū. Iteꝝ ī diuīa nat̉a eū eē veꝝ filiū dei. ī humana ꝟo adoptiuū. vnā ꝑſonā dei ⁊ hoīs diuidēs ī duas ꝑſonasſcꝫ veri filij. ⁊ adoptiui. Saxones ī fide dei. ⁊ fidelitate regis vacillant. Anno. iij. ꝯſtātinꝰ imꝑator ml̓tos pͥncipū ſibi ſuſpectos ocul̓pͥuat. Rarolus rex nō ſolū pr̄ia lingua. ſꝫ et̄ ꝑegrinis liguis eruditus. barbara ⁊ ātiqͥſſima carmīa qͥbꝰ veteꝝ regū bella ⁊ actꝰ canebant̉ ſcpͥſit. ⁊ mēorie mādauit. Inchoauit etiā grāmaticaꝫ patrioẜmone. mēſibꝰ āni iuxta ꝓpriā .i. theutonicā linguam vocabl̓a īpoſuit. vētos et̄. xij. ꝓprijs noībꝰ appellauit. cū an̄ qͣtuor tm̄ cardinales venti noīarent̉. Anno. iiij. ſaxones ꝟtute karoli ꝯt̓riti redduntſe xp̄i ⁊ regis fidelitati. karolꝰ rex xp̄ianā religionē ſct̄e ⁊ pi ē colenseccīas dei oīmodis honorabat ⁊ ornabat ſacrꝭ vaſis ⁊ veſtibꝰ. edicēs vt ne ianitoribꝰ odē lice̓t cōi hītu ī eccīa mīſtrare Extruxit etiāaqͥſgrani baſilicā plime pl̓critudīs. ad cꝰ ſtructurā a rōa ⁊ rauēnacōlūnas ⁊ marmora deuehi fec̄. Anno. v. leo romāe eccīe. xciiij. p̄ſidet. Qui mox clauē ꝯfeſſioīs ſcī petri cū vexillo romāe vrb̓ karoloregi miſit ¶ Ex cronicꝭ. Tuelī et pͥnceps auaroꝝ ſe ⁊ pr̄iaꝫ ſuamkarolo dedit. ⁊ baptiſmi gr̄aꝫ ꝑcepit. ¶ Sigibertꝰ. Anno. vj. henricꝰ dux foroiulianoꝝ expoliato ī pānonia auaroꝝ pͥncipe iringo.ineſtimabilem theſauꝝ eius miſit regi karolo.De iterato imꝑio hyrene ⁊ incidentibꝰ eiuſdem tꝑis. clxxvj.Nno. vii. hyrene imperatrix. ſr̄ erepto ſibi īꝑio feīeo dolore abuſa. ꝯſtātinū filiūſuū ocl̓is. ⁊ īꝑiopͥuat. ⁊ ſola ānis. iiij. īꝑat. Ex crōicꝭ. eoSē āno ſol̓ orbita obſcurata ē. ita vt ī mari naues oberrarēt. ⁊ dicerēt hoīes. qꝛ ꝓpt̓ excecatōꝫ īꝑatoris hͦ fc̄m ē. Anno hyrene .j. leonē papā celebritatē letāie maiorꝭ agētē romāi capiūt līguā ei oculoſqꝫ euellūt. Cui voce ⁊ viſu reddito diuītꝰ. iteꝝ ocl̓os ⁊ līguameruūt radicitꝰ. relīq̄ntes eū ſemiuiuū ī ſāguīe ſuo reuolutū. Cūqab ip̄is carnificibꝰ ī mōaſterio ſcī he̓ſiani ī cuſtodia tene̓t̉. rurſꝰ loq̄ndi ac vidēdi. officiū diuītꝰ ei reformat̉. ⁊ tādē de manu eoꝝ erutus. ad karolū regē fugit qͣntotiꝰ. ¶ Sigibertꝰ. Anno hyrene. iij.karolꝰ rex leonē papā ī ſede roͣna r̄collocat. Ip̄e qͦꝫ romā ꝓperatcās examīat. reos legal̓r dānat. ⁊ oēs romanoꝝ motꝰ ſedat. Gerardus dux baioarrie. ī pānonia auaribꝰ ꝯgreſſꝰ ꝑimit̉. De qͦ ī viſione ppechini legit̉ ꝙ īt̓ martires ſit ānumeratꝰ. In mēſe iulio ꝯͣ naturā aſꝑa ⁊ gelū ꝯcreta bis fuit pruina. ſꝫ nihil fructibꝰ nocuit. Anno. iij. romani qͥ ab īꝑatore ꝯſtātinopol̓. iādiū aīo deſciuerāt. nūcacce p̄occaſiōis oportūitate. qꝛ ml̓r excecato īꝑatore ꝯſtātīo filioſuo eis īꝑabat. vno oīm ꝯſēſu karolo regi īꝑatorias laudes acclamāt. eāqꝫ ꝑ manū leonis pape coronāt. ceſarē ⁊ auguſtū appellāt.Pipinū ꝟo filiū eius regē ytalie ordinatū collaudātTerciū volumē ſpecl̓i hiſtorial̓ vīcētij ordīs p̄dicatoꝝ explicit.