Liber.XXIIII.
quintini a nūmolino p̄fert̉. Sanctꝰ ꝟo bertinus in loco ſibi a deocollato reſedit. ⁊ cum ſibi adunatis apcū edificādi cenobiū querere cepit. Sed illḋ dictū dn̄i cūSine me nihilpoteſtis facere. ꝓuidentie dei cūcta cōmittēs. ꝓtinus nauim conſcendit. ſine gubernatore vel remige ꝑ ſpatioſuꝫ ſtagnū cui adheret p̄dictū mōaſteriū dei tm̄ nutu nauiitabat̉. āgelicoqꝫ mīſterio cerneres carinā trās fluenta fluuij p̄cipitis īpingi qͦuſqꝫ aptūtenendo portū ꝯſiſteret. ⁊ ſanctꝰ bertinus hūc ꝟſum pſalmi decantanti ꝓmeret. Hec reqͥes mea in ſeculū ſeculi ⁊cͣ. Cognoſcēsigit̉ locū illū a deo ſibi electū. ibi mōaſteriū noīe ſithdin ī honoreſancti petri edificare cepit. ⁊ cōfluentibꝰ vndiqꝫ religioſis viris. inbreui multitudinē monachoꝝ coadunauit. quē etiā deꝰ ꝯtra dyaholicas ꝑſuaſiōes indefeſſe pugnantē ⁊ magnā de ouibꝰ ſibi creditis habentem curam. almificis ſignis glorificauit.De miraculis eius poſt obituꝫ..cxj.Oſt cuius etiam obitumplurima dn̄s on̄dit miracula ꝑ eiꝰ merita circa eiuſdēſepulcꝝ. Tres viri nocte dn̄ica in rodano. iuxta beatimauricij monaſteriū. ſerui em̄ erant illiꝰ loci. nauim aſcendētes. retia extēdūt ad capiēdos piſces. q̄ ſcꝫ retia intrauit piſciū magnoꝝmultitudo. quantā antea nūqͣꝫ ceꝑant vna nocte. hīc nauigantesad portū quē ſoliti erāt pꝰ piſcatōꝫ intrare. neqͥuerūt ſe de p̄dictanauicula mouere. Duo em̄ ex ipſis pedū ac manuū officio pͥuati.toto erant ꝯtriti corꝑe. tercius ꝟo peduꝫ officio pͥuatꝰ ac ſurduseffectꝰ hic duobꝰ īnitendo. ſcꝫ fuſtibꝰ. oratōis cā loca ſancta circūire decreuit. Tandē in ſit hdin mōaſterio ad beati bertini ſepulcꝝvenit ⁊ cuꝫ frēs nocturnas cātarēt vigilias eccleſiā intrauit. Cūqꝫdiu cum lachrymis ſanitatē poſtulaſſet. euangelij lectōe recitata.vidit ꝯtra ſe multa lucere luīaria. paulatīqꝫ a ſe ſenſit infirmitatērecedere. audituqꝫ recepto ac recuꝑato peduꝫ officio. pꝰ ſynaximletꝰ ⁊ ſanus ad domū ꝓpriā repedauit. Quidā malignꝰ cū religionis cuiuſdā ſe eſſe ſimulaſſet. ꝑ tres dies ꝯtinuos qͣſi orandi gr̄abeati bertini eccīam ingreſſus. valuas diligent̓ ꝯſiderauit. horaꝫqͣ frēs refectoriū cā refectionis peterēt notauit. arreptoqꝫ clericocallide valuas aꝑuit. ⁊ ingreſſus vaſa argētea q̄ ſub coronis ac lāpadibꝰ pendebāt. furtim ſurripuit. At dū egreſſus q̄rere cepiſſet.aditū porte vidit vt ipſe poſtea narrauit. qͣꝫ plurimos ⁊ terribilesibi īimicos ſibi aſſiſte̓. Itaqꝫ reuertens ꝑ mōaſteriū qͣi ꝑ p̄cipitiaparietū ⁊ tectorū. ꝯcitos cepit dare ſaltꝰ. Qd̓ cū vidiſſent ibi degentes. ſublata ꝓrſus ābagine hūc eſſe reū clamitāt ⁊ ſacri furemtheſauri. iōqꝫ talit̓ a demonio agitari. Itaqꝫ cōprehēſus ⁊ int̓rotatꝰ qͥd ſibi accidiſſet. ſtatī ꝟitatē expoſuit ⁊ in neruū miſſus eſt.ſꝫ frēs ei ꝯdolentes. miſerūt ad comitē eiuſdē loci. ⁊ reddituꝫ eſt eilibeꝝ exire. qui tn̄ ſeptimanā tm̄mō ſuꝑuixit..cxij.uc de eodem.Eniamin quidaꝫ nobilisplurimū ex hereditate ꝓpria mōaſterio ꝯferēs ītrauit.⁊ laudabili vt facietenꝰ videbat̉ ſimplicitate. totum ſemonaſterio ꝯtulit. ſꝫ nō multo poſt inſoleſcēs. cepit oꝑa ſua maladefendere. ⁊ mortiferis ꝑſuaſionibꝰ ꝯſentire correptꝰ a frībꝰ emēdari noluit. verūetiā exoſos habuit. Tandē de mōaſterio ē egreſſus. cepitqꝫ luſtrare domꝰ ꝓpinquoꝝ. frequentare furta ⁊ ſtupra.aliaqꝫ noIda exerce̓ facinora. at clementia dei q̄ ingratos qͦꝑ flagella vocat ad regnū fecit eū ex nimio capitis dolore corꝑalelumē amittere. Uix aūt tūc obtinuit a ꝓpinqͣs. vt aliqd̓ ei ſolatiūimpēderēt ꝓpinqͣtatis. ab illis gͦ ſuſceptꝰ eſt. ſꝫ iugit̓ ꝟboꝝ ꝯtumelijs ꝟberatꝰ. Quadā igit̉ die ꝯtumelia freq̄nti valde meſtus admōaſteriū beati bertini ꝑduci ſe rogauit. Ibiqꝫ corā eccīe ianuisꝓſtratꝰtidie dn̄m de p̄teritis negligentijs placare ſtuduit ieiunijs ⁊ oratōibꝰ lachrymaſſiduis inſiſtēs. Cuiꝰ hūilitatē patermonaſterij vidēs. ad portā eū collocauit p̄bēdo ei victū qͦtidianūille aūt in pnīa ꝑſeuerauit qͣtenꝰ humū ſepiſſime lachrymis rigāsmereret̉ audire. Diſſuꝫ eſt peccatū tuū. Quadā igit̉ die iuxtaaltare ſitū ī media eccīa ſtetit. caſuqꝫ ſubitaneo ī terra ꝓruit. quēfres accurrētes a t̓ra leuauer̄t eūqꝫ vidētes oculoꝝ aciē clariſſimeꝓtendētē. int̓rogauerūt qͣlit̓ a dn̄o recuꝑaſſet viſionē. Ille āt dicebat. qꝛ cū dn̄m pura mētis intētōe exoraret duas faculas ex ſepulcro beati bertini vidit iactatas. oculis ſuis clariſſimū lumen infundentes. ſtatīqꝫ frat̓ in priorē locū reuocatꝰ. gratias egit. ⁊ itinera chriſti deīceps recto calle ꝑrexit.De inſaniaueī regis ⁊ epl̓a martini pape. Sigibertus. cxiij.Ano conſtantis. xvii. clodoueꝰ rex corpꝰ ſancti dyoniſij ꝑiſien̄. diſcooperiensninꝰ religioſe. lꝫ cupide. os brachij eiꝰ fregit ⁊ rapuit.ſoxqꝫ ī amēt.etuādit. Anno ſequēti ſanctꝰ obijt amādꝰ
eluonēſis. ¶ Actor. Huius vitā abbreuiatā iam ſupra poſuimꝰExtat ad hūc ſcm̄ amandū epl̓a decretalis martini pape. in qͣ ſignificat̉ en̄deꝫ amādū volſſe paſtorale obſeqͥuꝫ depone̓ ꝓ eoꝝinob̓ia a qͥbꝰ p̄ſb̓ri vel dyaconi pꝰ ſuas ordīatōes ī lapſuꝫ inqͥnabant̉ a qͣ volūtate illū dehortat̉ idē beatiſſimꝰ p̄pͣ ꝑſuadēs eū adpatīaꝫ. ⁊ cōmonēs vt nullā eis in delicto cōpaſſione exhibeat. ſedlapſos oēs ab officio deponat ⁊ eos ī iugē pnīam mittat. Si eniꝫinqͥt tales q̄rīꝰ ad ſacros ordīes ꝓmouēdos qͦs nulla ruga. nullūvite ꝯtagiū ab ordinibꝰ ſacris p̄pediat. qͣntomagis ſi aliqͥs pꝰ ordinatōꝫ ſuā in lapſuꝫ ceciderit. ⁊ p̄uaricatōis peccato dep̄hēdatobnoxiꝰ oīmode ꝓhibendꝰ eſt cunibꝰ lutulētis atqꝫ pollutismyſteriū nr̄e ſalutꝭ tractare.ꝫ hmōiuxta ſacroꝝ canonūſtatuta ī hac vita depoſitꝰ. vt illū qͥ mētis interna ſcrutat̉. nullūqꝫde ouibꝰ errare ꝯgaudet dū aſpexerit ſincerā pnīam eius in terribili iudicio habeat reconciliatūbertꝰ. Eo tꝑe ſanctꝰ nieſſor eius. bercharius qͦqꝫuardus remēſis archiep̄s ⁊ reolusmartyr qͥ fuit abbas pͥmꝰ autillarenſiū. Sācta etiā berta martyr⁊ abbatiſſa ſanctitate claruerūt in gallia.De ſct̄o berchario remēſi ⁊ ſancto niuardo archiep̄o. .cxiiij.Ex geſtis eius.IIc ſanctus berchariꝰ ſubꝯfato ſancto niuardo remoꝝ pōtifice. moribꝰ ⁊ ſapīaimbutꝰ. luxouiēſe monaſteriū expetijt. vbi ſub abbateſancto euſtaſio mōaſticā vitā duxit. Cum aūt in cura ꝓmptuarijrectoris nutu aliqn̄ eſſet implicitꝰ qͣdā die ſubito iuſſu eiꝰ eſt vocatus. forte ille tūc ꝓmptuariū ingreſſus an̄ vas ſteterat. ⁊ ſudemq̄ vulgo duciculū a potū ſcꝫ educēdo dicit̉ in manu tenēs cerealēamphora potū infundebat. Miꝝ dictū ad vnius iuſſionis nutuꝫrelictis q̄ habebat in manibꝰ cucurrit ꝯcitꝰ ardore obediētie amphore obſeruantiā oblitꝰ. Illoqꝫ an̄ abbatem ſtante interī potꝰin vaſculū ſuppoſitū defluere nō ceſſans poſtqͣꝫ ad ſuꝑficieꝫ vaſisꝑuenit. in modū colūne ſuꝑne ꝯſtipatū in gyrū coronari cepit. vltro cerneres illud liquamē qd̓ vix clauſum valet ꝯtineri. vt qͦndādei ppl̓o trāſeunte abſqꝫ littoribꝰ iordanis fluenta in ſublime tolli.vt liqͥdo pateſceret qͣnta eſſꝫ ꝟtus obediētie cuiꝰ fructꝰ nullo mōpoſſit intra deꝑire. At ille qd̓ acciderat nō ſuo ſꝫ abbatis meritodeputauit. Iam ꝟo regularibꝰ diſciplinis edoctꝰ. ad ſanctum niuardū reuertit̉. Qui cū in aliquo p̄dioꝝ ſuorū edificare cenobiūvellet. cum berchario vicū quendā ſpernacū quē beatꝰ remigiuseccīe remēſi p̄cio acqͥſierat expetēs ipſo ꝓceſſu itinerꝭ gͣui ſoporedepͥmit̉. ita vt eundi facultate remota. oēm illū equeſtre qͥ ſe fortecomitabat̉ ordinem ſtare p̄ciperet. It̓aqꝫ fagus frondoſa eligit̉.ſub cuius tegmīe recubans. bercharij decūbentis gremio verticecōpoſito recipit̉. Interiꝫ eo qͥeſcente ſanctꝰ berchariꝰ in celū defixis lumībꝰ aſpicit. ſubito niueā colūbā e ſublimibꝰ deſcendere. ⁊arbori cui ſubſtrati erāt reſidere. q̄ repente ab arbore ꝓſiliens. etrupens aera vacuū future fabrice ſpaciū circūuolās locū qͦ cenobiū ꝯſtrui debeat gyro deſignat. p̄ſentia ſanctificat. Cūqꝫ eoſdeꝫſui ambitꝰ circulos tercio repetiſſet aꝑto celo recondit̉. Et qd̓ idēbercharius corꝑalibꝰ dep̄hēderat oculis. hoc qͥdem qͥeſcens pōtifex ſenſerat ſopore celeſtis viſionis. Itaqꝫ a ſomno excitatus. oinqͥt berchari votoꝝ meoꝝ cōpar fidiſſime. qͣꝫgratū mihi eſt hucpaululū ſoporis gratia diuertiſſe. Qd̓ em̄ diu diſferēs corde geſtauerā. viſiōis archano maturiꝰ aggrediendū eē ꝯpelloviſum referente ait bercharius. O pater ſanctiſſime. qͥcqͥd in viſione ſpūs diuinitus tibi teſtaris illatuꝫ. noueris etiā me corꝑaliterfuiſſe ꝯſpicatū. Tunc p̄ſul eius induſtrie hoc ſanctū opꝰ diſpoſuit cōmittere. qͥ in loco ipſo qͥ altiuillare dicit̉ cenobij fundamentaiecit. nec pͥus ab oꝑe deſtitit qͣꝫ opus ceptū ad laudē dei cōpleretibi monaſtice ꝯuerſatōnis viros religioſos aggregauit. ⁊ cūcta q̄huic ordini cōmoda iudicant̉ diligenter impleuit. Obijt aūt ſanctus niuardus die kl̓. ſeptembris.De martyrio ſancti bercharij ⁊ de maioribꝰ domꝰ .cxv.Anctus autē berchariusin ordinādo pl̓ima. forte accidit vt filiolū ſuū dagouinū quē d̓ ſacro fonte ſuſceꝑat ⁊ mōachū eē ſtatueratexigētibꝰ culpis ſuis ꝟbere increpatōis feriendū decerneret qͥ merito ſuo ſathane cū iuda traditꝰ indigne pr̄is obiurgamina tulitEt cū ille feſſus lectulo reclinatꝰ mēbra ſopori dediſſet idē filiꝰ ſathane irruēs ī eū. mortali eū vulnere attēptauit. arreptūqꝫ ferꝝ qͦeū ꝑcuſſerat. in piſcinā q̄ intra mōaſteriū erat qͣꝫcitiꝰ potuit occultandū dedit. Uideres tc̄ laticē velut tāti ſcelerꝭ cognitorē ferꝝ ī ſereceptare expaueſce̓. Nā mox vt aquā tetigit velut leuiſſime nteriei pluma ſuꝑ aqͣs natauit. ip̄e aut amēs factꝰ. hōicida eccleſiāpetijt. cruētiſqꝫ māiilſare frēsīcōſueta hora cūadmiratiōe ſtes. ⁊ ſcm̄ viint̓fectū audiētes. ad lectum eius