Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

Liber

.XXIII.

per cōꝑationē vite ſeculariū. atqꝫ in hoc mūdo fluctuantiū. eiꝰ osmunitus qͣſi ſtabilis cernit̉. vita reprobat̉. Sic ergo in hūano genere. quidā in meliori ordine deteriores ſunt. quidā in deteriorimeliores. quia iſti ſortē extremi habitꝰ bene viuēdo trāſcendūt.illi ſuꝑioris loci meritū moribꝰ exequēdo diminuūt.peccata deplāgūt qui. .xlv. aDmonēdi ſūt qui peccata deplorāt operū vt ſingula queqꝫ admiſſa peccataſiderēt. vnūquodqꝫ erroris ſui inquinationē deſent. ſimul ſe ac totos lacrimis mūdēt. Unde bn̄ hieremiā dicit̉Diuiſiones aquaꝝ deduxit oculꝰ intꝰ. Admonēdi ſunt. vt de miſericordia quā poſtulāt p̄ſumāt. rurſūqꝫ ſic de ſpe fiduciā habeāt.ne īcauta ſecuritate torpeſcāt. plerūqꝫ em̄ hoſtis callidꝰ mētē quāeccato ſupplātauit. de ruina ſua afflictā reſpicit. ſecuritatis peſtifere blādicijs ſeducit. Qd̓ figurate circa factum dine memorat̉.Dina quippe vt mulieres videat extranee regiōis egredit̉. qn̄ vnamens ſtudia ſua negligēs. actiōes alienas curās. extra hahitū atqꝫ extra ordinē ꝓpriū vagat̉. Quā ſichem pͥnceps terre opprimit. qꝛ inuentā ī curis exterioribꝰ dyabolꝰ corrūpit. Deinde qꝛmens a culpa reſipiſcit afficit̉. atqꝫ admiſſum flere conat̉. corruptor aūt ſpem ac ſecuritates vacuas ante oculos reuocat. quatenꝰvtilitatē triſticie ſubtrahat. recte illic adiūgit̉. Triſtēqꝫ blandicijsdeliniuit. Modo em̄ alioꝝ facta grauiora. nihil eſſe qd̓ ꝑpetra eſt. miſericordē deū loquit̉. modo adhuc tempᵏ ſubſequensad penitētiā pollicet̉. vt hec decepta mens ducit̉ ab intētiōepenitētie ſuſpendat̉. In pͥmo quidē parēte didicimꝰ. qꝛ tribꝰ modis oīs culpe nequitiā ꝑpetramꝰ. ſuggeſtiōe .ſ. delectatiōe cōſenſuPrimū hoſtē. ſecūdū carnē. terciū ꝟo ſpm̄ ꝑpetrat̉. Unde illic ſerpēs praua ſuggeſſit. eua quaſi caro delectatiōi ſe ſubdiditadā ꝟo tanqͣꝫ ſpūs ſuggeſtione ac delectatione ſuꝑatus abſceſſit.Admonēdi ſunt pct̄a admiſſa deplangūt. nec tn̄ deſerūt. vt ſciātqꝛ flendo ſe inaniter mūdant. viuēdo nequiter inquināt. Nam etſus in volūtabro luti lauat̉ ſordidior reddit̉. Et admiſſa plāgit nec tn̄ deſerit pena grauioris culpe ſe ſubijcit ip̄am quā impetrare flendo potuit veniaꝫ ꝯtēnit. qͣſi in lutoſa aqua ſemetip̄mvoluit qꝛ fletibꝰ ſuis vite mūdiciā ſubtrahit. ante dei oculos ſordidas etiāis lachrymas facit. Hinc ſcriptū eſt. Ne iteres verbūin oratiōe tua. Uerbū nāqꝫ in or̄one iterare. eſt poſt fletū ꝯmittereqd̓ rurſum neceſſe ſit flere. At cōtra admonēdi ſunt. admiſſa deſerunt. nec tn̄ plangūt. ne iam relaxatas eſtimēt culpas. qͣs ſi agēdo multiplicāt. nullis tn̄ fletibꝰ mūdant. Neqꝫ em̄ debitor abſolutus eſt alia multiplicat. niſi illa quibꝰ ſe ligauerat ſoluat.ita et deo delinquimꝰ. nequaqͣꝫ ſatiſfacimꝰ ſi ab iniquitate ceſſamꝰ. niſi voluptates quas dileecōtrario appoſitis lamētis īequamur. Nec tn̄ deus nr̄is cruciatibꝰ paſcit̉. ſed delictorū mornedicamētis cōtrarijs medet̉. vt qui voluptatibꝰ delectati dimꝰ. fletibꝰ amaricati redeamꝰ. qui illicita deflēdo cecidimꝰin alicitis noſmetip̄os reſtringēdo ſumus.Qualiter illi qui mala ſua laudāt qui ecōtrario. .xlvj.Omonēdi ſūt qui illicitafaciūt etiā laudāt. vt cōſiderēt plerūqꝫ plus ore qͣꝫCoꝑe delinquāt. Oꝑe nāqꝫ ſemetip̄os ſolos pͣua ꝑpeore aūt tot ꝑſonas iniquitatē exhibēt. qͦt audiētiū mētes inidocet. Admonēdi ſunt ergo: vt ſi eradicare mala diſltē ſeminare ꝑtimeſcāt. De talibꝰ em̄ ſcriptū eſt. Peccatum ſuū ſicut ſodoma p̄dicauerūt. Et alibi. Clamor ſodomoꝝ ⁊cͣ.Peccatū in voce eſt culpa in actiōe. Peccatū ꝟo cuꝫ clamore. eſtulpa libertate. Ad ꝯtra admonendi ſunt qui accuſant p̄ua nectn̄ deuitāt. vt ꝓinde ꝑpendant. qͥd in diſtricto dei iudicio ſua excuſatiōe dicturi ſunt. qui de reatu criminū ſuoꝝ etiā ſemetip̄is iudicibꝰ excuſant̉. Hi itaqꝫ qͥd aliud qͣꝫ p̄cōnes ſui ſunt. qui vocesꝯtra culpas ꝓferūt. ſemetipos oꝑbꝰ reos trahūt. Nam acceptā adū ſcientiā neghanc ꝯtra ſe in teſtimoniū vertunt. Elimirū nequiciā malū agit quod diiudicat. ventu iandiciū hic deguſtat. vt tanto illic grauiora tormēta ꝑcipiat. quāto hic malū deſerit etiā qḋ ip̄a cōdemnat.¶Qualiter illi qui in minimis frequēter excedunt qui bona inceptarficiunt.xlvOmonēdi ſunt qui qͣꝫuisin minimis tamē frequēter excedūt. vt nequaqͣꝫ conſiderent qualia ſed quāta cōmittūt. facta ſua ſi deſpiciūtmere cum pēſant. debent formidare numerāt. Sollicite quoqꝫcōſiderēt. qꝛnqͣꝫ ī parua deterius qͣꝫ ī maiori culpa peccatur

Maior em̄ quo citius qꝛ ſit culpa cognoſcit̉. eo etiā celerius emendat̉.or ꝟo quaſilla credit̉. eo peius quo ſecuriꝰ in vſuretinet̉.Inde fit plerūqꝫ vt mens aſſueta malis leuibꝰ nec grauiora ꝑhorreſcat. atqꝫ ad quādā auctoritatē nequitie culpas nutrita ꝑueniat. vt tāto in maioribꝰ cōtemnat ꝑtimeſcere. quāto in minimis didicit timēdo peccare. Leuari nāqꝫ appetit. qui etip̄m qꝛ cecidit neſcit. qui dolorē vulneris ſentit. ſalutis remedia requirit. Admonēdi ſunt qui inchoata bona minime ꝯſummāt. vt ꝯſiderēt. qꝛ dum ꝓpoſita non ꝑficiūt. etiam que fuerāt cepta ꝯuellūt. Si em̄ qd̓ gerendū eſt ſollicita intentiōe creſcit. etiāqd̓ fuerat bene geſtū decreſcit. In hoc que mūdo humana aīa.quaſi in mari nauis eſt cōtra ictu flumīs cōdeſcēdētis. vno in loconequaqͣꝫ ſtare ꝑmittit̉. quia ad ima relabit̉ niſi ad ſumma coneturSi ergo inchoata bona fortis manꝰ oꝑantis ad ꝑfectionē ſubleuat. ip̄a oꝑandi remiſſio contra id quod oꝑatū eſt pugnat. Hīcper ſalomonē dicit̉. Qui mollis ⁊cͣ. Qualiter illi qui mala occulte agunt et bona publice et qui ecōtrario..xlviAdmonēdi ſunt qui mala occulte agunt bona publice. vt in fine rerum mētisCoculos figāt. pēſentqꝫ hūana iudicia quāta velocitateeuolāt. diuina aūt iudicia quāta īmobilitate ꝑdurāt. occultamala ſua diuinis iudicijs. recta aūt ſua hūanis oculis anteponūt.ſine teſte ē bonū qd̓ publice faciūt. ſine eterno teſte ē qd̓ latēter delinquūt. Cūqꝫ recto oꝑe laus trāſitoria querit̉. eterna retributiōe res digna vili p̄cio venūdat̉. At cōtra admonendi ſunt quibona occulte faciūt. tn̄ quibuſdā factis publice de ſe mala opinari ꝑmittūt ne ſemetip̄os actiōis recte virtute viuificāt in ſe alios exemplū praue eſtimatiōis occidāt. ne minꝰ qͣꝫ ſe ꝓximos diligāt ip̄i ſalubrē vini potū ſorbeāt. intētis in ſui ꝯſideratiōe mētibꝰpeſtiferū veneni poculū fundāt. dicēte apl̓o. Peribit infirmꝰ ī tuaſciētia frater ⁊cͣ. Sicut aūt inqͥt peccātes ⁊cͣ. Plerūqꝫ aūt fit vt bo opus in occulto fit fit publice. rurſum ī publico cum agit̉occulte. Qui em̄ in publico bono oꝑe ſuā ſed ſuꝑni patris gloriā querit. qd̓ fecit abſcōdit. qꝛ illū ſolū teſtē habuit. cui placere curauit. qui ī ſecreto ſuo bono oꝑe dep̄hendi ac laudari cōcupiſcit. ſi nullꝰ fortaſſe vidit. hoc tn̄ corā homībꝰ fecit. qꝛ tot teſtes ī bo oꝑe ſecū duxit. quot hūanas laudes requiſiuit.alit̓ vox p̄dicatoris tēꝑari debet int̓ vicia ꝯtraria. .xlix.Anta vox exhortatiōis arte temꝑanda ē vt diuerſa ſint auditoꝝ vicia. ſingullis inueniat̉ ꝯgrua. tn̄ ſibimetip̄i ſit diuerſa. aut inter paſſiōes media vno quidē ductu trāſeat. ſꝫ more bicipitꝭ gladijtumores cogitationū carnaliū ex diuerſo latere incidat quatinꝰ ſiſuꝑbis p̄dicet̉ hūilitas. vt tn̄ timidis augeat̉ mētus. ſic timidisinfundat̉ autoritas. vt tn̄ ſuꝑbis creſcat effrenatio. Sic ꝯtinētibꝰ laudet̉ ꝟginitas corꝑis. vt tn̄ in ꝯiugibꝰ deſpecta fiat fecūditas carnis ⁊cͣ. Sic p̄dicāda ſunt bona. ne ex latere iubeant̉ mala. Sic laudāda ſunt bona ſumma. ne deſpiciant̉ vlūa. Sic nutriant̉ vltima. ne credūt̉ ſufficere nequaqͣꝫ tendat̉ ad ſūma. Ecce demōſtrare qͣlis eſſe debeat paſtor inuigilo. pulcrū depinxi hominē pictor fedus. alioſqꝫ ad ꝑfectionis dirigo litus. qui adhuc indelictoꝝ fluctibꝰ verſor. De conflictu viciorum virtutum pͥmo ſuperbia filiabꝰſuis horum contrarijs.Uperbia dic̄. Certe multis īmo pene omībꝰ melior es verbo. ſciētia. diuitijs. hoHumilitas reſpōdet. Memēto quia puluis cinis es. qꝛ putredonoribꝰ. Cūctos ergo deſpice. cūctis te ſuꝑiorē attende. vermis es. Qui etiā ſi aliquid es. niſi tāto te humilies quāto magnus es. perdis omnino qd̓ es. ſi ille primꝰ angelus de tanta ſb̓limitate ſuꝑbiā cecidit. quomō tu ad tantā celſitudinē ſuꝑbiensdeimis ꝯſcendes. Ceterum. filius dei humiliauit ſemetip̄m ⁊cͣ. Stanta humilitate ſe deprimit diuina maieſtas. quō ſuꝑbire in aliqͦaudet humana infirmitas. Inanis gloria dicit. Oſtende bonūctis qd̓ agis. vt a cūctis bonꝰ dicaris. vt a cūctis venerabilis p̄diceris. nemo te deſpiciat ſed debitū tibi honorē quiſqꝫ ꝑſoluat. Timor domini reſpondet. Imo ſi boni aliquid agis tranſitorijshonoribus agē ſed eternis. Occulta quod agis. inquātū vales.quod ſi ex toto non vales. ſit in animo occultandi voluntas. et nonerit de oſtentatōne vlla temeritas. nec criminis erit manifeſtare qd̓ſemper vis celatū habere. Simulatio dicit. Quia nihil boni ī abſcondito facis. ne a cunctis cognitis deteſteris. finge te foris eſſe qd̓intꝰ appetis. Uera religio reſpondet. Imo magis ſatage qd̓non es. iuxta domini ſcientiā prius munda quod intus eſt. vt fiat id quod de foris eſt mūdum. Cōtemptus. id eſt inobediētia dicit