Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

etiam via ipſa ꝑducit. Corrigēdus eſt tn̄ ne ꝯſuetudine deuiandietiā in trāſuerſum aut ꝑuerſum ire cogat̉. Diſſerendo em̄ temereqd̓ ille cōſenſit quē legit. plerūqꝫ incurrit in alia illi ſnīe ꝯterēneq̄at. ſi vera certa eſſe ꝯſentit. illd̓ poſſit veꝝ qd̓ ſenſeratfitqꝫ in eo neſcio qūo. vt amando ſnīam ſuā. ſcripture incipiat eſſeoffenſior qͣꝫ ſibi. Ꝙꝛ malū ſi ſerpere ceꝑit. euertet̉ ex eo. Titubatfides ſi diuinaꝝ ſcripturaꝝ vacillat auctoritas. fide aūt titubantecaritas etiā ipſa langueſcit. qꝛ pōt quiſqͣꝫ diligere qd̓ creditporro ſi credit diligit. bn̄ viuēdo efficit. vt etiā ſperet ſe ad id qd̓diligit eſſe ventuꝝ. Itaqꝫ hec tria ſunt quibꝰ ꝓphetia oīs ſcientia militat. fides. ſpes. caritas. ſꝫ fidei ſuccedit ſpes quā videbimuset ſpei beatitudo ad quā ꝑueniemꝰ. caritas aut etiam illis decedentibꝰ augebat̉ potius. Si em̄ credēdo diligimꝰ quod videmus.quātomagis videre cepimus. ſi ſperādo diligimus quo nōdūꝑuenimꝰ quātomagis cum ꝑuenerimꝰ. Inter tꝑalia nāqꝫ et et̓nahoc int̓eſt. tꝑale plus diligit̉ anteqͣꝫ habeat̉. vileſcit aūt aduenerit. em̄ ſatiat aīam cui vera certa ſedes eſt et̓nitas. Et̓nūaūt ardentius diligit̉ adeptū qͣꝫ deſideratuꝫ. nulli em̄ deſiderantꝯcedit̉ plus de illo exiſtimare qͣꝫ ſe habet. vt ei vileſcat minꝰ venerit. ſed qͣntuꝫ quiſqꝫ veniēs exiſtimare potuerit. plus ꝑueniensinuēturꝰ eſt. itaqꝫ fide ſpe caritate ſubnixꝰ. eaſqꝫ incōcuſſeretinēs. indiget ſcpͥturis. niſi ad alios inſtruendos. Quapropt quiſqꝫ ꝯgnouerit finē p̄cepti eſſe caritatē corde puro.. b.et fi. .f. oēm ſcripturaꝝ diuinaꝝ intellectū ad iſta tria relaturusad tractatōem illoꝝ libroꝝ ſecurꝰ accedat. De corde puro inquitvt nihil aliud qͣꝫ id qd̓ diligendū eſt diligat̉ ꝯſcīam bonam additꝓpter ſpem. iſte em̄ ſperare poteſt cui male ꝯſcientie ſcrupulusineſt. fide ficta .i. ſine mendacio. Ineſt qͥdeꝫ mentiēti volūtasfalſa dicēdi. ideo multos inuenimꝰ mētiri velint. aūt falli neminem. ergo hoc ſciens homo faciat. illud neſciens patiat̉. ſatisapparet in vna eadēqꝫ re qui fallit̉. illo qui mentit̉ eſſe melioreꝫqn̄ quidē pati meliꝰ eſt iniqͥtatē qͣꝫ facere. oīs aūt qui mētit̉. iniquefacit. Nemo em̄ mentiēs in eo mentit̉ ſeruat fidē. nam hoc vulvtiqꝫ vt cui mentit̉ fidem ſibi adhibeat. quā tn̄ ei mentiēdo ſeruat. omnis aūt fidei violator iniquus eſt.De obſcuritate intelligentia ſcripturaꝝ..xcvj.Idem in libro ſecundo.Is qui diuinas ſcripturas legūt. quedā obſcure dicta. plerūqꝫ denſiſſimā caIginem obducūt. qd̓ diuinitus ꝓuiſum eſſe dubitoad edomandā labore ſuꝑbiam. intellectu a faſtidio remouendūcui facile inueſtigata plerūqꝫ vileſcūt. Atuero vtꝝ ignoſcere ꝓducta an correpta ſyllaba tercia dicat̉. multum curat qui peccatis ſuis deū petit vt ignoſcat. Sed tm̄ eo magis inde offēdunt̉homīes. quo infirmiores ſūt. eo infirmiores ſunt. quo doctioresvideri volunt. Reꝝ quidē ignorantia facit obſcuras figuratas locutiones. ignoramus vel aīantium vel lapidū vel herbaꝝ naturas aliarūue reꝝ. que plerūqꝫ ponunt̉ in ſcpͥturis ſil̓itudinis alicuius gratia. Numeroꝝ quoqꝫ imꝑitia multa facit in eis intelligimyſtice poſita. Idem in libro tercio. Quidqͥd aūt in ſermonediuino. neqꝫ ad morū honeſtatem. neqꝫ ad fidei ꝟitateꝫ ꝓprie referri poteſt. figuratū eſſe ꝯgnoſcas. Voꝝ honeſtas ad diligendūdeum ꝓximū. fidei veritas ad cognoſcendū deū et ꝓximū ꝑtinetſpes aūt ſua cuiqꝫ in ꝯſcīa ꝓpria quēadmodū ſe ſentit in dilectionem dei ꝓximi cognitōemqꝫ ꝓficere. Ueꝝ eſt ꝓcliue humanuꝫgenus. ex momētis libidinis. ſꝫ potius ſue ꝯſuetudinis eſtimarepeccata. ex quo ꝯtingit vt ſi quid ſcriptura vel p̄ceꝑit qd̓ abhorreat a ꝯſuetudine audientiū. vel qd̓ abhorret culpauerit figuratam locutōem putent. p̄cipit qͥdam ſcriptura niſi caritateꝫ culpat niſi cupiditatē. eo informat mores hoīm. aūtaſſerit niſi catholicā fidē rebꝰ p̄teritis futuris pn̄tibꝰ. p̄teritoꝝnarratio futuroꝝ p̄nunciatio. pn̄tium demōſtratio. Sed oīa hecad eandem caritatē nutriēdā corroborādā. cupiditatē vincēdam extinguēdam valēt. Caritatē aūt voco motū animi ad fruendam deo ꝓpter ip̄m. ſe atꝫ ꝓximo ꝓpt̓ deum. cupiditatē aūtmotū animi ad fruēdū ſe ꝓximo et quolibet corꝑe ꝓpt̓ deuꝫQd̓ aūt agit indomita cupiditas ad corrumpendū aīm corpusſuū. flagitiuꝫ vocat̉. qd̓ aūt agit vt alteri noceat facinus d̓r et hecſunt duo genera oīm peccatoꝝ. ſed flagicia pͥora ſunt que cum exinaniuerint aīm ad quādam egeſtatem ꝑduxerint in facinoraſilit̉. quibꝰ remoueant̉ impedimēta flagicioꝝ. vl̓ adiumēta q̄rant̉Item qḋ agit caritas vt ſibi ꝓſit vtilitas eſt. qd̓ aūt agit vt ꝓxīoꝓſit bn̄ficentia nomīat̉. Et hic p̄cedit vtilitas. qꝛ nemo poteſt exeo qd̓ non habet ꝓdeſſe alteri. Quanto aūt magis rnum cupiditatis deſtruit̉ tanto caritatis auget̉.De eloquentia et ſapientia..xcvij.Idem in libro quarto.

Ui affluit inſipienti eloquētia. tātomagis cauēdus eſt. qͣntomagis incere audit. etiā vere dicere exiſtimat. Sapient̓ ꝟo dicit tantoaudire inutile eſt delectat̉ auditor. etem̄ quē deſerte dimagis vel minus qͣntomagis vel minꝰ in ſcripturis ſanctis ꝓficit dico in eis multū legēdis. memorieqꝫ mādandis. ſꝫ bn̄ intellgendis diligent̓ eaꝝ ſenſibꝰ indagandis. Sūt em̄ qui eas leet negligūt ne intelligāt quibꝰ longe ſine dubio p̄ferendi ſunt. qꝟba eoꝝ minꝰ tenēt. et cor eaꝝ ſui cordis oculis vident. ſed vtriſeille melior qui vult eas dicit. ſicut oꝑtet intelligit. Qꝓdeſt integritas locutionis quā ſequit̉ intellectꝰ audientis.oīno loquēdi nulla ſit ſi qḋ loquimur intelligūt ꝓpter quosloquimur vt intelligāt. bonoꝝ ingenioꝝ inſignis eſt indoles in verhis veꝝ amare ꝟba. Quid em̄ ꝓdeſt clauis aurea ſi aꝑire qd̓volumꝰ pōt. aut qͥd obeſt lingnea ſi hoc pōt. qn̄ nihil queriniſi patere qḋ clauſum eſt. Uir aūt ſct̄us eloquēs. iuſta bona ſancta dicit. neqꝫ em̄ alia dicere debꝫ. agit qͣntū pōt vt intelligent̓. vt libent̓. vt obedient̓ audiat̉ ſe poſſe ſi potuerit. inqͣtum potuerit pietate magis or̄onum qͣꝫ orator facultate dubitet. vt orādo ſe ac illis qͦs allocuturꝰ eſt ſit orator an̄qͣꝫ dictoripſa itaqꝫ hora iaꝫ vt dicat accedēs. pͥuſqͣꝫ exerat linguā ꝓferentēad dn̄m leuet aīam ſitientē. vt eructet̉ qd̓ biberit. vel fūdapleuerit. Habꝫ aūt vt obedient̓ audiat̉ qͣntacunqꝫ grāditactionis maiꝰ pondus vita dicētis. qui ſapient̓ eloquent̓cit neqͣter aūt viuit. erudit quidē multos dicēdi ſtudio qͣꝫuis aītſue inutilis ſit. Ideo audiunt̉ vtilit̓. etiā qui vtiliter agūt. qꝛ ſuaqͥdem quere̓ ſtua ēt. ſꝫ ſua docere audēt. Multis itaqꝫ ꝓſunt dicendo faciūt. ſed pluribꝰ ꝓdeſſent faciendo dicūt. ſic auteꝫeligat doctor bonā vitā. vt etiā bonā negligat famā. ſed ꝓuioat bona corā deo hoībꝰ qͣntū pōt. illū timēdo. his conſulendo. inipſo etiā ſermone malit rebꝰ place̓ qͣꝫ verbis. nec exiſtimet dici melius. niſi qd̓ dicit̉ veriꝰ. nec doctor ꝟbis ſeruiat: ſꝫ ꝟba doctori. vebis aūt ꝯtēdere eſt curare qūo error ꝟitate vincat̉. ſed qūo tuadictio dictioni alterius p̄ferat̉.e labore clauſtraliū manuali..xcviij.Idem in libro de oꝑe monachoꝝ.Eſpice inquit volatilia celi. qm̄ ſerunt ⁊cͣ. ꝯſiderate lilia agri qūo creſcūt.laborāt neqꝫ nent. His verbis euāgelicis nōnulli ſolū pigriciāſed etiā arrogantiā ſuā fouent qui oꝑari nolunt. In eo aūt qd̓ dxit apl̓us qui vult oꝑari man. oꝑa inqͥunt ſpūalia debemusacciꝑe. que nos facimꝰ. legimus fratribꝰ oramꝰ. alloquimureos ꝯſolamur talia oꝑa ſinō faceremus ꝑiculoſe a dn̄o alimerta ip̄a ſpūalia ſumeremus. Sꝫ ne cuiqͣꝫ p̄dicta ꝟba liceret poſte volūtate non caritate int̓pretari. ip̄e exemplo ſuo docuit qd̓p̄cepit. inqͥt panē gratis ab aliquo māducauimꝰ. ſed in labore fama die ac nocte o. ⁊cͣ. Qui autem dicunt ſe vacare lectioninōne illic inueniūt qd̓ apl̓us p̄cipit. Que ē iſta ꝑuerſitas lectioni nolle obtempare. dum vult vacare. vt qd̓ bonū eſt diutiuslegat̉. ideo nolle facere qd̓ legit̉. qͥs neſciat tanto citius quenqꝫꝓficere cum bona legit. quāto citius facit qd̓ legit. Si auteꝫ alicuſermo erogādus eſt. ita occupat̉ vt manibꝰ oꝑari vacet. Nunquid omnes in monaſterio poſſunt fratribꝰ ad ſe venientibꝰ dinas lectiones exponere. vel de aliquibꝰ queſtionibꝰ ſalubriter diſputare. Qn̄ igitur hoc non omnes poſſunt. cur ſub hoc obtentuomnes vacare volunt. Quāqͣꝫ ſi om̄s hoc poſſent. viciſſim fadeberēt. ſolū ne ceteri a neceſſarijs oꝑbꝰ occuparent̉. ſed quietiam ſufficit vt audientibus vnus loquatur. Sed cantica diuna cantare etiam manibꝰ oꝑantes poſſunt de facili. ipſum laboretanqͣꝫ diuino celeumate conſolari. Ipſa aūt eſt optima gubernatio. vt omnia ſuis tꝑibus diſtributa ex ordine gerant̉. ne animunhumanū turbulentis implicationibꝰ inuoluta ꝑturbent. Si quiaūt veram corꝑis infirmitatē vt laborare poſſit oſtendit. hūcne tractandus eſt. qui vero falſam p̄tendit. ꝯuinci poteſt deodimittendus eſt.De illis qui nolūt oꝑari ꝓpter pigriciā vel arrogantiā. xcixEniūt plerunqꝫ ad hancꝓfeſſionē ẜuitutis dei ex ꝯditiōe ẜuili. ex vita ruſtivana. ex opificū exercitatōe. plebeio labore. tāto vtiqꝫ feliciꝰ qͣnto educati fortiꝰ. Qui ſi admittant̉ graue peccatuꝫeſt. ꝓpterea ignobilia mūdi elegit deꝰ ea nobis ſunt. vt eaſunt deſpice̓t. Tales ſe quo minꝰ oꝑent̉ de infirmitatē corꝑis excuſare pn̄t p̄terite vite qͥppe ꝯſuetudine ꝯuincūt̉. ſꝫ vmbraculone ſe ꝯtegūt. vt ex male intellecto euangelio p̄ceptomale diſciuertere meditent̉. vere volatilia celi ſed ꝑſapoſtialtū ſe extollēdo. fenum agri ſed carnaliter ſentiēdo. atꝫ