LiberXVIII
Is ſermonibus imperator obediens. erat em̄ diuinis eruditionibꝰ enutritus. ⁊aꝑte ſciens q̄ ſunt ꝓpria ſacerdotū. ⁊ q̄ regū gemens etdeflens ad regalia remeauit. Lūqꝫ. viij. menſiū continuū tranſiſſetſpaciū. ꝓpinquauit nr̄i ſaluatoris natiuitas. Imꝑator aūt lamētanonibꝰ aſſiduis in palatio reſidens lacrimas inceſſabiliter expēdereſſus ē aūt rufinꝰ militū magiſter. ſingularem apud eumfiduciā habens. ⁊ videns principē lamētationibꝰ ꝓſtratuꝫ. acceſſitvt lacrimarū inqͥreret cauſas. At ille ingemiſcēs amariſſime. ⁊ vehemētius lacrimas fundēs. tu inquit rufine non ſentis mea mala.ego aūt lamentor ⁊ gemo calamitatē meā. quia ſeruis quidē ⁊ mēdicantibꝰ apta ſunt templa dei. ⁊ ꝓprium domini locū ingredientes licent̓ exorāt. mihi ꝟo ingreſſus ad eū nō eſt. ſed inſuꝑ etiā celi ſuntEt hec dicēs ꝟba ſingula ſingultibꝰ irrūpebat. Tūcrufinꝰ. Currā inqͥt ſi tibi placet. ⁊ pontifici ꝑſuadeo vt ſoluat vinculuꝫ quo te ligauit. Ad quem imperator Nō īquit perſuadebisambroſio. noui em̄ decretū illius eſſe iuſtū. neqꝫ reuerebit̉ imperialem potentiā. vt legē poſſit p̄uaricare diuinā. Sed cū rufinꝰ ꝟbispluribꝰ vteret̉. ⁊ ꝓmitteret ambroſiū eſſe flectendū. imꝑator eū ꝑfeſtinatiōe p̄cepit. Ip̄e etiā ſpe data poſt paululū eſt ſere culēs rufininiſſionibꝰ. Porro vir mirandus ambroſiusmox vt vidit rufinum ait. Impudentiā canū es ſecutꝰ o rufine. tanutor exiſtens. ⁊ nō pudorē ex fronte detergēs. nōte viderubecmetuis cōtra maieſtatē latrare diuinā. Cūqꝫ rufinusſupplica⁊ diceret ſtatim imꝑatorē eſſe venturū ſuꝑno zelo accēſus aſius ait. Ego inquit rufine tibi p̄dico quoniā eum ingredi ſacra lna ꝓhibebo. ſi ꝟo imperiū in tyrannidē mutauerit necem libenter ſuſcipio. Quod audiēs rufinꝰ nūciauit imꝑatori votum antiſtitis. monens vt palatiū remearet. Imꝑator aūt hoc inmedia platea cognoſcēs ꝑgam inqͥt. ⁊ iuſtas in faciē ſuſcipiā cōtumeli.acra liminaueniens. in ſacrā non eſt auſus intrare bd accedēs ad antiſtitē inuenit eum in ſalutatorio reſidentē.uē ilico rogare cepit vt ſolueret eiꝰ vincula. Epiſcopusaūt tyroicā dicebat eſſe eius p̄ſentiā. ⁊ cōtra deū inſanire. eiuſqꝫlegem calcare. Ad hec imperator. Nō inqͥt inſurgo cōtra eccl̓iaſticas ſaes. neqꝫ inique ingredi ſacra limina contēdo. ſed te ſoluere mea vincula depoſco. p̄cor deniqꝫ vt ⁊ cōmunis domini ꝓ meexores clementiā. ⁊ ne mihi claudas ianuā qnā cūctis ꝑ pnīaꝫ dn̄snoſter aperuit. Tūc antiſtes. Quā inquit penitentiā oſtendiſti pꝰtantas iniquitates. quibꝰ medicaminibꝰ poſt tāta vulnera plagascuraſti. Ad hec imꝑator. Tuū inqͥt opus ē. ⁊ docere ⁊ medicamīatemꝑare. meū eſt oblata ſuſciꝑe. Tūc ſanctꝰ ambroſius. Qm̄ furori inqͥt tuū iudiciū cōmiſiſti. ⁊ nō ratio ꝓtulit ſententiā. ſꝫ potiusiracūdia. ſcribe legeꝫ q̄ decreta furoris euacuet. Scribe inquā legēvt intra dies. xxx. ſentētia necis atqꝫ ꝓſcriptiōis in litteris tm̄ ſcripta ꝑmaneat ⁊ iudiciū rōnis expectet. quibꝰ tranſactis ira ceſſanteratio cauſam examinet. ac demū qd̓ apud ſemetip̄aꝫ cognouerit ſb̓veritate diſponat. Itaqꝫ intra hoꝝ dieꝝ numerū aīaduerti poterit. an iuſta ſit quā ꝓtuleris. an iniuſta ſentētia. Et ſiquidē ratio ꝓbaueritj̄ ſunt ꝓlata. diſrumpet. ſi ꝟo iuſta firmabit. porro dieꝝ numerꝰ ad hͨ inueſtigāda ſufficiet. Quā admonitionē diſcreti ⁊ ſapientiſſimi viri imꝑator aīo libēti ſuſcipiēs. ⁊ optimā eſſecōſiderans. legē repente cōſcribi p̄cepit. ⁊ ꝓpria manu cōfirmauitQuo facto vinculū eis diſſoluit ep̄us. Sic̄qꝫ demū imꝑator īgreit eccleſie. ⁊ adherens pauimēto. manibꝰ capilloseuelis a dn̄o veniā impetrare poſcebat. Uerū cumtempus amunꝰ ad altare offerre ſolebat. ſurgēs cū lacrimgreſſus. Cūqꝫ obtuliſſet ſicut ſolitꝰ erat. intra cācellosſtetit. Rurſus aūt ambroſiꝰ nō quieuit. ſed differentiā locoꝝ edocuit. Eidem reiuit quid ibidē expectaret. Imꝑatoredicētē ſe ſacroꝝceptionē myſterioꝝ. ꝑ archidiaconē remādatlepus. O imꝑator interiora loca ſacerdotibus tm̄ſuntata. q̄ ceteris ne cingredi nec ꝯtinge̓ ꝑmittit̉. egredere igit̉⁊ cū qris hāc expectatiunē habe. purpura nāqꝫ imꝑatores nō ſaator fideliſſimꝰ hanc etiā traditionē animo gratāti ſis remādauit dicēs. Non audacie cauſa intra cas manſi. ſed in cōſtantinopolitana vrbe hāc ꝯſuetudinē eſſeii. ſed ago gratias ꝓ huiꝰ mōdi medicina. Tali gtantaqꝫ ⁊ p̄ſul ⁊ imꝑator virtute clarebant. ⁊ tantū ꝓdeſt increpatio a viro virtuti.acella imperatrix intenbus ſuſtēntandis. ipſeius ydolis eueZlv.Xor vero theodoſii nomine placella. claudoꝝ atqꝫ debiliū maximā habebat cuam. nō ſeruis. nō alijs vtens miniſtris ad hec officia ꝑꝑ ſemetip̄am hec agēs ad eoꝝ habitacula veniebat. vniqꝫ qd̓s erat p̄bens. ⁊ ꝑ eccleſiaꝝ xenodochiā diſcurrēs ſuis
manibꝰ infirmis mīſtrabat. ollas eoꝝ extergens ius guſtans. offerens cōclearia. panē frangēs. cibos miniſtras. calices diluens. ⁊ aliacuncta faciēs q̄ ſeruis. ⁊ mīſtris mos eſt ſolēniter oꝑari. His autēqui eā d̓ rebꝰ nitebant̉ talibꝰ ꝓhibere. dicebat. Aurū diſtribuere ſperij eſt opus. ego aūt ꝓ ip̄o imꝑio hoc opus offero bona mihi tribuenti. Sed ⁊ viro ſuo ſepe dicebat. Oportet te marite ſemꝑ cōtare quid dudū fueris ⁊ quid modo ſis. nā ſi ſemꝑ hec cogitaueris. ingratꝰ benefactori nō eris. ſed imperiū qd̓ eo largiēte ſuſcepiſti legaliter gubernabis. Ita his ⁊ ſimilibꝰ ſermonibꝰ optima mulier ꝓficere virum ſuū in virtutibꝰ ſedule hortabat̉. Deuiqꝫ fideliſſimus imperator cōtra errorem gentilium inſurgens. eum funditus euertere deſtinauit. Lege igit̉ data p̄cepit ydolorū templaſolotenus euerti. Ante eū em̄ imꝑator maximꝰ cōſtantinꝰ qui primus pietate moꝝ ornauit imperiū. ſacrificare demonibꝰ interdixitnon tn̄ eoꝝ templa euertit. ſed inacceſſibilia eſſe p̄cepit. cuiꝰ filij paterna veſtigia ſunt ſecuti. Iulianꝰ aūt eis ſuccedēs. impietatē renonauit. ⁊ flamā veteris impietatis reaccēdit. Ipuinianꝰ ꝟo interrēpto iuliano imperiū aſſecutꝰ. rurſus īmolatiōes ꝓhibuit ydolorūUalens deniqꝫ omnibꝰ imperij romani gentibꝰ cōceſſit. vt religiones ſuas colerent ſicut vellent ſolūmodo illos īpugnans qͥ arrianadogmata nō ſuſcipiebant. Itaqꝫ vſqꝫ ad temꝑa huiꝰ magni theodoſij. ⁊ ad ydoloꝝ aras ignis accēdebat̉. ⁊ libamina atqꝫ ſacrificiaofferebant̉. ſed ⁊ publicas feſtiuitates ppl̓i ꝑ plateas agebant. etorgia dyoniſij celebrabant. ⁊ cū ſacris currebāt. canes euiſcerātes⁊ furentes atqꝫ bachantes. ⁊ agebant oīa q̄ nequicia erroris ꝓprijinſinuat. Sed hec omnia theodoſiꝰ catholicus imꝑator extirpareradicitꝰ imꝑauit. ⁊ euulſit. corripuit ⁊ cōdemnauit. ¶ Triꝑtita hiſtoria. Erat ab initio rome domꝰ magne in quibꝰ panis fiebat. quivniuerſe ciuitati mīſtrabat̉. Haꝝ mancipes ꝓcedente tꝑe piſtrīapublica. fecerūt latrocinia pͥuata. Cū em̄ eſſent mole in locis ſubterraneis ſb̓ſtitute. ꝑ ſingula eaꝝ domuū latera tabernas ibi cōſtituētes. meretrices ibi ꝓſtare faciebant. vt per eas plurimos deciꝑentalios qͥ pro pane. alios qui ꝓ libidine veniebāt. Arte nāqꝫ mechanica in molā de taberna cadebāt ⁊ maxime ꝑegrini. ⁊ ibi laborātesvſqꝫ ad ſenectutē putabant̉ mortui. Ibi fortis ceciderat quidā miles theodoſij. qui dū exire nō ꝑmitteret̉. extraxit gladiū. ⁊ ꝓhibentes occidit. Alij ꝟo territi eum dimiſerūt. qui exiens dolū narrauitimꝑatori. Moxqꝫ imꝑator mancipes interemit. ⁊ piſtrina funditꝰeuertit. Iteꝫ mos erat rome vt mulier in adulterio dep̄henſa nonpuniret̉. ſed ad augmentū peccati in anguſto ꝓſtibulo includebat̉⁊ admiſſis qui cū ea fornicarent̉. hora qͣ turpiter cōmiſcebant̉ tintinabula ꝑcutiebant. vt ſono illo iniuria fieret manifeſta. Hec proſtibula theodoſiꝰ iuſſit deſtrui. ⁊ alijs penis adulterā puniri. :¶ De ſubuerſiōe templi iouis apud aꝑamiā. C.l.Rimꝰ igit alioꝝ marcellꝰep̄us lege pͥncipis ꝓ armis vſus ꝓprie ciuitatis templadeſtruxit. de fiduciā diuina nō de hominū virtute confidens. quod opus dignum memoria narrare non ſileaꝫ. Defunctoiohanne apamīe ciuitatis epiſcopo. marcellus vir ſanctiſſimus ordinatus eſt feruens ſpiritu ẜm apoſtolum. Inter hec venit p̄fectꝰorientis apamiā. duos millenarios cum ſubiectis habens. quo facto populus militari timore ꝑterritus eſt. Ubi dum eſſet templūiouis valde p̄cipuū. ⁊ ornamētis plurimis variatū prefectus id diſtruere nitebat̉. Uidēs autē forte nimis edificium ac robuſtum. īpoſſibile iudicauit homībꝰ lapidum iūcturas ⁊ commiſſiōes poſſediſſoluere. Erāt em̄ ingētes ⁊ alterutrꝭ illigati. inſuꝑ ⁊ ferro plūboqꝫ cōiuncti. Porro marcellus puſillaminitatē p̄fecti videns eumquidem miſit ad alias ciuitates. Ibſe ꝟo ſupplicabat deo vt templo deſtruendi p̄beret occaſionē. Inter hec venit quidam ſpontediluculo. non ſtructor. non lapidum ſector. neqꝫ alterius cuiuſcūqꝫꝑitus artis. ſed lapides ferre ⁊ ligna in humeros conſuetꝰ. Is ergoaccedens promiſit facile templum eſſe ſoluendū. qui tm̄ modo mercedem accipere poſcebat artificum. Cūqꝫ hoc ſanctus pontifex ꝓmiſiſſet hoc ille machinatus eſt. Coherebat templo in altitudineconſtituto ex quatuor lateribꝰ porticus. erantqꝫ colūne ingentes. ⁊altitudinem templo habentes equalem. Singularū ꝟo cir culuscolumnarū erat. xvj. cubitorum. Porro natura petre fortiſſima. q̄non facile quibuſlibet ferramentorū generibus rumperet̉. Hasitaqꝫ per circūitum ſubfodiens et ſub earum baſibus fortia lignaſupponens immiſit ignem quo facto non poterat ligna naturaliterignis accendere. demon etenim quidā deterrimus apparuit qui flamam vires ſuas ꝓhibebat operari. Cunqꝫ frequēter hoc facerēt⁊ molitionem ſuam explere non poſſent. nunciauerūt hoc pontificimeridie dormienti. At ille repente ad eccleſiam cōcurrens. et aquain vaſculo portari p̄cipiens aquam poſuit ſub altare. Ipſe ꝟo inpauimento poſita fronte. clementi domino ſupplicabat. ne ampliꝰtyrannidem demonis vllam pateret̉ habere fiduciam. ſed vt infitmitatem illius euaderet. et ſignum proprie virtutis oſtenderet. ne