Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

bat domini teſtimoniū. Lingua menti ſubdita ſit frenos habeat.quibꝰ poſſit reuocari ad mēſurā. ſermones ꝓferat libra examinatos iuſticie. vt ſit in ſenſu grauitas. in ẜmone pondꝰ. atqꝫ in verbismodꝰ. Tunc em̄ maxime inſidiat̉ dyabolꝰ. quando in nobis videtpaſſiones aliquas verecūdie generari. Tūc em̄ fomites mouet. laqueos parat. inſerit aculeos ſuos. vt ſemīa iurgioꝝ excitet. Quivero bene ſibi ꝯſciꝰ eſt. falſis debet moueri. nec eſtimare plꝰ ponderis in alieno ꝯuicio. qͣꝫ in ſuo teſtimonio. Ego quidē minꝰdiligo quos genui in euāgelio. qͣꝫ ſi eos ſuſcepiſſem ꝯiugio. nihilvehemētior eſt natura ad diligēduꝫ qͣꝫ gratia. Illi degeneres frequēter naſcunt̉. neceſſitate diligunt̉. ſatis ydonea ē ad ꝑpetuitatē diligēdi magiſtra. Iſti aūt iudicio. Sicut aūt in ſenibꝰ grauitas. in iuuenibꝰ alacritas. ita in adoleſcētibꝰ verecūdia velut quadam dote ꝯmendat̉ nature. Eſt in ip̄o motu geſtu. inceſſu. tenenda verecūdia. habitꝰ em̄ mentis in corꝑis ſtatu cernit̉ vox quedāē animi corꝑis motꝰ. Sūt qui ſenſim ambulādo hyſtrionicos habitus imitant̉. quaſi quedā fercula pompaꝝ. ſtatuaꝝ motꝰ imitantiū. vt quotiēſcūqꝫ gradū trāſferūt. modulos quoſdā ẜuare videant̉. Nec curſim ambulare honeſtū arbitror. niſi cauſa exigitalicͣculi. aut iuſte neceſſitatis. Siquid ſane in natura vicij eſtars emendet. ſolū nihil indecoꝝ loqui ſed nec aurē quidē prebere debemꝰ dictis hmōi. quoniā quē audire delectat: alium adloquēduꝫ ꝓuocat. Uerecūdia quoqꝫ in ip̄o corꝑis decore plꝰ eminet. ita tamē vt ipſuꝫ decus ſit effectū. ſed naturale. ſimplex neglectū magis qͣꝫ expetitū. precioſis albētibꝰ veſtimētis adiutūſed cōmunibꝰ. vt hone ſtatī vel neceſſitati nihil deſit. nihil accedatnitori. Uox ipſa remiſſa. fracta. nihil femineū ſonās qualemmulti grauitatis ſpecie ſimulare cenſuerūt ſed formā quandā regulam. ac fucū virilem reſeruās. Sicut molliculū. aut infractū vocis ſonū. aut geſtū corporis ꝓbo. ita nec agreſtem ac ruſticamnaturā imitari volo Cōuenire quidē arbitror eccleſiaſticis maxime mīſtroꝝ officijs extraneoꝝ declinare ꝯuiuia. vel vt ipſi hoſpitales ſint ꝑegrinātibꝰ. vel vt nullus ſit obprobrio locus. Uiduaruꝫac virginū domos iuniores adire opus eſt niſi viſitandi gratia. hoc ſenioribꝰ. id eſt epiſcopo. vel ſi grauior eſt cauſa preſbiteris. Cur o clerice tempora illa quibꝰ ab eccleſia vacas lectōni impēdis. cur xp̄m reuiſis. xp̄m alloqueris. xp̄m audis illū em̄alloquimur oramus. illū aūt audiuimꝰ diuina oracula legimꝰLicet aūt interdū honeſta ioca ſuauia ſint tamē ab eccleſiaſtica abhorrent regula. nec ſolum ꝑfuſos. ſed etiam omnes iocos arbitroreſſe declinandos. De iuſticia benefiIlxxxv.Ormam iuſticie putauērūt qͥdā. vt quis ꝯmunia. id ē publica publicis habeat pͥuata ſuis. ſed hoc quidē ſcd̓m naturā eſt. natura em̄ omnia oībꝰ in ꝯmune ꝓfudit. ſic em̄ generari iuſſit deꝰ oīavt paſtꝰ oībꝰ ꝯmunis eēt. terra. Natura igit̉ ius ꝯmune generauit. vſurpatō ius pͥuatū fecit. Non aūt ꝓbat̉ largītas. ſic qḋ alterilargit̉ alteri qͥs extorqueat. Nec illa ꝑfecta eſt libertas. ſi iactantiecauſa magis qͣꝫ miſcd̓ie largiaris. Affectꝰ tuus nomen ponit operituo. quomō a te ꝓficiſcit̉ ſic eſtimat̉. Uides qͣꝫ moralē iudicē habeas. teip̄m conſuluit. menteꝫ tuā interrogat. quomō opus tuumſuſcipiat. Neſciat inquit ſiniſtra tua ⁊cͣ. Grandis culpa eſt ſi ſciente te fidelis egeat. nam ſi omnibꝰ debet̉ miſcd̓ia. iuſto tamen amplius. vbi vero cauſa manifeſtat̉. ꝑſona cognoſcit̉. tempus vrget.largiꝰ ſe ꝑfundere miſcd̓ia debet. eſt aūt auarus vt plurimumquerat nec vult ſimul opes effundi ſed diſpēſari. Eſt etiā illa probanda liberalitas. vt ꝓximos ſeminis tui deſpicias ſi egere cognoſcas. meliꝰ eſt em̄ vt ipſe ſubuenias tuis. quibꝰ pudor eſt depoſcere ſumptū ab alijs. tamen vt illi velint eo fieri ditiores. qd̓ tuin oꝑibꝰ ꝯferre potes. Neminē vero pudere debet. ſi ex diuite pauper fiat largit̉ pauperi. qꝛ ipſe pauꝑ factꝰ ē. diues eēt vt omnes inopia ſua ditaret. Qui multū inquit habuit ha. ⁊cͣ. Quiplurimū aurū poſſidet: abūdat. qꝛ nihil quicqͥd in ſeculo eſt. Etqui exiguū habet minorat. qꝛ nihil eſt qḋ amittit. Res em̄ ſinediſpēdio eſt tota ſuſpendiū eſt. Poteſt etiā ſic intelligi. Qui plurimū habet dat abundat. quia quātūuis acquirat ſempereget qui plus ꝯcupiſcit. qui parū habet minuit qꝛ multum eſtqd̓ pauperē paſcit. Conſiderāda etiā eſt in largiendo etas atqꝫ debilitas. nunqͣꝫ etiā verecūdia ingenuos natales ꝓdit vt ſenibꝰ debilibꝰ plus largiaris. ſibi laborare victū querere nequeūt.Pulcrū eſt quoqꝫ propēſiorē illius habere rationē. qui tibi aut beneficiū aliquot aūt munꝰ ꝯtulit. ſi in neceſſitatē ipſe incidit. Quidem̄ tam cōtra officiū. qͣꝫ reddere qd̓ acceperis. Non dare cuiqͣꝫvix licet. reddere licet. nec menſura pari ſed vberiori reddendum arbitror. vſum penſare beneficij. qꝛ qui prior ꝯtulit tempore: prior eſt humanitate. humanitatis exemplū ip̄a quoqꝫ terra ſuggerit. que fructus miniſtrat quos ſeueris. multiplica-

tum reddit qd̓ acceperit. Magna vero beniuolentia eſt que etiamnihil cōferat plus exhibet. veliqua Micū atiio De fortitudine prudētia.Lxxxvj.Ortitudo ſine iuſticia iniuitatis materia eſt. Nūqͣꝫ dauid niſi laceſſitus. nec niſi pͥus ꝯſulto dn̄o bellū intulit. prudētia em̄ in p̄lio comitē fortitudinis habuit. ideo in oībꝰ p̄lijs vſqꝫ ad ſenectutē ſum manu ꝓmptꝰ victor extitit. Qui vero a ſocio ſi poteſt iniuriaꝫ repellit tāto eſt in vicio qͣꝫ ille facit. Illa reuera iure fortitudovocat̉ qua vnuſqͥſqꝫ ſeip̄mcit. irātinet. nullis illecebris emollit̓ aduerſus ꝑturbat̉. nec ſecūdis extollit̉. nec variaꝝ rerū mutatōne qͣſi vento quodā circūfert̉. In duobꝰ generibꝰ animi fortitudo expectat̉. Prima vis eiꝰ ē. vt externa corꝑis mīmis habeat. qͣſi ſuꝑflua deſpiciēda magis qͣꝫ expetēda ducat. Secūda vtea ſūma ſunt. oīa in quibꝰ hone ſtas ( illud p̄potēs cernit̉)clara animi intētione vſqꝫ ad effectū ꝓſequat̉. illiſqꝫ mentē ita intendat vt quicqd acciderit quo frāgi homīes ſolqͣſi ſuꝑior noſentiat. Fortis igit̉ diligētis animi ē. ante oculo.care qͥd poſſitaccide̓. qd̓ agere debeat ſi ita acciderit definire. Unulſꝫ autēingeniū ſuū nouerit. ob id ſe applicet qd̓ ſibi aptu elegeritamaliꝰ lectōni aptior. aliꝰ pſalmo gͣtior. aliꝰ ſacrario opportunior. Hecoīa ſacerdos ſpectet. qͥd cuiqꝫ ꝯgruat. id officij deputet. neqꝫ vero adulātē ſe. neqꝫ qͥs adulādū ſe cuiqͣꝫ exhibeat. Alteꝝ em̄ calliditatis ē. alterū vanitatis. nec deſpiciat qͥd ſe vnuſqͥſqꝫ maxime viroptimꝰ ſentiat. ſic em̄ diſcit bonis deferre reuerētiā. neglige̓ bonoꝝ iudicia. vel arrogātie. vel diſſolutōis eſt. Boni vero ſpeculatoris ē animo attēdere. vt appetitꝰ neqꝫ ratōeꝫ p̄currat. nec deſeratne p̄currēdo ꝑturbet excludat. vel deſerēdo deſtituat. Officiūquidē eſt depoſitū ſeruare redde̓. ſed interdū ꝯmutatō fit. autpore aūt neceſſitate. vt ſit officiū reddere qd̓ acceꝑis. vt ſi quisꝯtra patriā opem barbaris ferēs pecuniam ꝓpter hoſtes repetat.aūt ſi cui reddas aſſit qui extorq̄at. vel ſi furenti reſtituas ſeruare queat. ſi inſanienti gladiū depoſitū neges quo ſe ip̄e interimat. nōne ſoluiſſe ꝯtra officiū eſt. Si furto q̄ſita ſciens ſuſcipias: vt fraudet̉ qui amiſerat. nōne ꝯtra officiū eſt. Eſt etiā ꝯtra officiū nōnūqͣꝫ ꝓmiſſuꝫ ſoluere. ſacramētū cuſtodire. vt in herodeem iohanis p̄ſtitit. ne ꝓmiſſuꝫ negaretnitate liberalitate. Idē ī libro ſcd̓o. Uxxxvij.Antus honeſtatis ſplenpor. vt vitā beatā efficiat trāquillitas ꝯſcientie ſecuritas īnocētie. beata plane quendicijs alienis eſtimatur. ſed domeſticis ſenſibꝰ ꝑcipit̉ tanqͣꝫ ſui iudex. neqꝫ popularesopiniones mercede aliqua reqͥrit. nec ſupplicio pauet: popularis grata ē omnibꝰ bonitas. nihilqꝫ eſt qd̓ taꝫ facile humanis ſenſibꝰ illabat̉. Quis aūt eiꝰ ꝯſilio ſe ꝯmittat. quē putat plus ſaꝑeqͣꝫ ipſe ſapiat. vel quō potes iudicare ꝯſilio ſuꝑiorē. quē videasnoribꝰ inferiorē. ſupra me debet eſſe cui me paro ꝯmittere. An vero putabo ydoneū. qui mihi det ꝯſilium qd̓ ſibi dedit. mihi vacare credā qui ſibi vacet. cuiꝰ animū voluptates occupenlibido deuincat. auaricia ſubiuget. cupiditas ꝑturbet. metus quatiat quomō hic locus ꝯſilij. vbi nullꝰ quieti. Sūma liberalitas ē captos redimere. ex hoſtiū manibꝰ erip̄e. ſubtrahere homines neci.maxime femīas turpitudini. Eſt aūt duplex liberalitas. vna ſubſidio rei adiuuat. id eſt vſu pecunie. Altera que impenditur operarum collatione. vel conſiliorum exhibitione. multo ſplendidior vtfrequenter. multoqꝫ clarior. facile em̄ pecunia conſumitur. conſiliaexhauriri neſciunt. ſed vſu augentur. Pecunia minuitur. cito deficit. atqꝫ ipſam benignitatem deſtituit. vt quo pluribus largiri volueris. pauciores adiuueris. ſepe tibi deſit. quod alij contulerisconſilij autem operiſqꝫ collatio. quo in plures refunditur. eo redūdantior manet. in fontem ſuum recurrit. In ſe enim refluit libertas prudētie. quo pluribꝰ fluxerit. eo exercitatiꝰ fit omne quod remanet. Liberalitatis aūt modꝰ tenendꝰ eſt. ſed calcar plurimumvidet̉ adhibendū. Modus ideo quod benefacis id quotidie facias. ne ſubtrahas neceſſitati qd̓ indulſeris effuſioni. Calcar autemidcirco. quia meliꝰ oꝑatur pecunia in pauꝑis cibo qͣꝫ in diuitis ſacculo. Caue ergo ne intra oculos tuos includas ſalutē inopum. taqͣꝫ in tumulis ſepelias vitam pauperum. Poterat quidem ioſephtotas opes egipti dare. theſauros regias effundere ſed maluit frumenta vendere. qͣꝫ eſurientibꝰ dare quia ſi paucis dediſſet. pluribꝰdefuiſſet. eāqꝫ liberalitatē ꝓbauit abundaret. De ſuo vero iurivirū bonū aliquid relaxare. ſolū liberalitatis eſt. ſed plurimūetiam ꝯmoditatis. Primū em̄ diſpendio litis carere. mediocrlucrū eſt. Deinde auget̉ amicicia. plures habet ꝯmoditates. Nihil aūt ſimulatū victū vere virtutis eſſe certum eſt. quintiaiū diuturon ſolet. quod in principio vernat. in proceſſu tanin eſſiqͣꝫ floſculus diſſiiit̉. Quod aūt verū eſt. certū ac ſince ſo