amore flagrauit. vt maximā ꝑtē origenis voluminū ſua manu deſcripſerit qͥ vſqꝫ hodie ī ceſariēſi bibliotheca habet̉. Sꝫ in. xij. ꝓphetas .xxv. ex geneſeon origenis volumīa manu eius exarata repperi. Que tantū amplector ⁊ ſeruo gaudio vt creſi opes me habe̓credā. Si em̄ leticia eſt vnā epl̓aꝫ hr̄e martiris. qͣꝫtomagis tot milia verſuā q̄ mihi videt̉ ſui ſanguīs ſignaſſe veſtigijs. Scripſit anteqͣꝫ euſebiꝰ ſcriberet apologeticuꝫ ꝓ origene. Et paſſus ē ceſareepaleſtine ſb̓ ꝑſecutiōe maximini.xxDe impijs edictis galerij contra chriſtianos.Euſebius. ix. libro.Anta aūt in breui aduerſum nos crude liſſimꝰ tyrannꝰ excitauit. vt longe ſeuiora pͥoribꝰ ⁊ duriora patrarent̉ aduerſum nos legatōesꝓuinciaꝝ v vrbiū qn̄ tot ⁊ tāta imꝑialia edicta venerant̉. ita etiaꝫvt ereis tabulis incidi leges q̄ aduerſuꝫ nos date fuerāt iuberent̉.qn̄ pueris ſcolaris meditatio de pylato ⁊ ih̓ū haberi cōtumelie nr̄igratia iuſſa eſt. ⁊ ꝯfictis referta blaſphemijs ꝑ totā diē decantari.In his ꝟo legibꝰ qͣs aduerſuꝫ nos ere inciſas ſingulis ciuitatibusꝓpoſuerat. velt īeternū māſuras iactāter ⁊ ſuꝑbe deſcripſerat. ꝙex quo xp̄iani vrbibꝰ ſedibuſqꝫ pellerent̉ ⁊ aeris leta eſſe tēperies ⁊terre fecūditas abūdantior. Ideoqꝫ recte ꝯſuli ad deoꝝ īmortaliūgratiā. vt inuiſuꝫ hͦ hoīm genꝰ ex oībꝰ locis in quibꝰ eorū maieſtascolit̉ pelleret̉. Nec mora dei ꝓuidētia dū adhuc ꝑ aliqͣs longiꝰ poſitas ciuitates impia mitterent̉ edicta. arrogantiā tyrannice vocisrefrenās. qͣ letas ſegētes ꝓ xp̄ianoꝝ fuga ⁊ vberes frugibꝰ deſcripſerat cāpos. imbres reſtringit ī nubibꝰ. ⁊ effectas aridas ſterilitate ſegētes dereliqͥt. Areſcit etiā herba cāpoꝝ. ⁊ nō ſolū hoībꝰ fructū. verūetiā pecudibꝰ pabulū negat. fames quoqꝫ tetra ⁊ obſcenavbiqꝫ graſſat̉. Aeris quoqꝫ tēperies quā ſuis impijs actibꝰ deſcripſerat famulari. intantā corruptionē verſa ē vt hūana corꝑa vlceribꝰ peſſimis q̄ ignis ſacer appellat̉. necnō ⁊ his qͥ dicunt̉ carbūculi replerent̉ ita vt ora hoīm atqꝫ oculos occuparēt. vt ſi qͥs forte exhis effugiſſet mortē luminibꝰ orbaret̉. Sed ⁊ alijs nihilomnꝰ peſtilētibꝰ morbis viroꝝ ac mulieꝝ immēſe multitudines. ⁊ p̄cipue īfantiū cateruatim cadebant.De vltione diuina in galeriū ⁊ in ſuos..xxj.Euſebius vbi ſupra¶ Ddit etiā illud his malisvt armenioꝝ gēs olim ⁊ vtiliſſima ⁊ amiciſſima ppl̓o romano. dū ab eo xp̄iane religionis rituꝫ cui deuotiſſimevniuerſa dedita eſt. in ydoloꝝ cultum mutare cogeret̉. ⁊ demonesvenerari ꝓ deo inimici ꝓ amicis ⁊ ꝓ ſocijs aduerſarij effecti. ſe manū aduerſuꝫ nepharia eius edicta defenſare parēt. ac ſpōte belluminferrēt. q̄ ſimul oīa coaceruata ſtultē ab eo penas arrogātie depoſcebāt. Pro quo ꝑ fugā ꝑſecutiōis q̄ chriſtianoꝝ pace ſibi ⁊ rerūoīm copias atqꝫ etiā aeris tēperiē deſeruire iactauerat. Igit̉ cū ip̄e⁊ exercitꝰ bello armenico vehemēter ⁊ acriter vrgerent̉. ppl̓os ꝑ vicos ⁊ ꝑ vrbes. quibꝰ diuina atqꝫ hūana ꝓſpere cūcta ceſſura leguꝫſuaꝝ autoritate ꝓmiſerat. fames dira abſqꝫ vlla miſeratiōe vaſtabat. In vrbibꝰ tante ꝑ dies ſingulos multitudines cadebāt. vt necloca ad ſepulturas īuenirent̉. Ꝙplurimi ꝟo ita exhauſti īcedebāt.vt ſimulacra magꝭ carne carētia qͣꝫ homīes putarent̉. colore tetrolumībꝰ in ꝓfunduꝫ dimerſis. hūc atqꝫ illuc corꝑe nutabūdi ⁊ iamiāqꝫ lapſuri ingrediebant̉. Interea ꝑ plateas oēs ⁊ angiportꝰ erātoīa repleta cadaueribꝰ mortuoꝝ nec erat oīno qͥ ſepeliret. dū ⁊ ipſiqͥ ſuꝑeſſe videbant̉ adhuc morbo īualidi eſſent. ⁊ qͣſi cōtinuo morituri. Ex quo fiebat ſpectaculū miſerabile. ita vt qͣꝫ plurimi a canibus deuorarent̉. hͨ extitit legū maximini atqꝫ arrogātie ⁊ elationiseiꝰ ⁊ iudicij de xp̄ianis habiti r̄muneratio. hec illiꝰ in deū pietas eēreligiōis vt aſſerebat celitꝰ tradite maieſtas. Uerū vt ſuꝑius diximꝰ. cū ⁊ inhūata mortuoꝝ cadauera qͦs fames ꝯſumpſerat in plateis iacerēt ⁊ quos lues vſqꝫ ad vnū int̓emerat nihilominꝰ in domibus inſepulti manerēt. Qui ꝟo ſuꝑeſſe videbant̉ vrgerēt̉ inediaclamare ceperūt om̄es. ⁊ ſpōte xp̄ianoꝝ pietatē ⁊ miſericordiā imp̄cari. quoſqꝫ paulo ante extorres patria ⁊ domo egerāt. nūc ſuppliciter exorare. vt more ſibi ſolito viuētibꝰ alimonie auxiliū deferāt.De pietate xp̄ianoꝝ in paganos..xxij.Um vero noſtroꝝ populi quibꝰ reuera ꝑ dei gratiā qd̓ maxīe oībꝰ mirabile fuit.neqꝫ fames in aliquo neqꝫ lues fuerat dn̄ata. in nulloꝓrſus iniurie memores more ſibi ſolito ad miſericordiā inimicorūp̄ceptis dn̄icis inſtituti ꝯferre certatim vnuſqͥſqꝫ ꝓut poterat cibos. ⁊ ſuſtētare ac reficere ꝑeuntes. ⁊ nō ſolū cibos cū eis. ſꝫ ⁊ affectū cū eis ꝑticipare ceperūt. ex quo indigētibꝰ ꝑua ſufficere videbant̉. eo ꝙ cū magna pietatis affectiōe p̄bebant̉. Illos quoqꝫ quimorbi ꝯtagione laborabāt ad quos nullꝰ gentiliū neqꝫ ꝓpinquoꝝ
quidā introibat̉. ſedula ⁊ frequēti viſitatiōe curare nec pati omīnoaliqͥd ꝑ cōtagiuꝫ quippe qͦs diuina gr̄a circūdaret. Cadaueribꝰ qͦꝫmortuoꝝ ſepulturaꝫ deferre. ⁊ q̄ ſunt nature iuſta ꝯplere. ita breuiingreſſu ſolo xp̄ianoꝝ ꝑ vrbes ⁊ vicos maloꝝ facies īmutata. rebꝰip̄is atqꝫ oꝑbꝰ. verā eſſe ⁊ piā religionē xp̄ianoꝝ in cordibꝰ omniūſcripſit. multo tenaciꝰ qͣꝫ tabulis ereis eā falſaꝫ eſſe tyrānus inciderat. Tūc ergo videt̉ ꝯpletū illud qḋ ſcriptū eſt ī exodo. ꝙ egiptijserāt tenebre palpabiles ⁊ craſſe. filijs aūt iſrahel erat lux in omībꝰhabitationibꝰ ſuis.De euſebio papa ⁊ diſſonantia hiſtorie..xxiij.Auſebius vbi ſupra.Emporibꝰ cōſtātini euſebius natiōe grecꝰ in papatu ſedit. hic hereticos īuenitin vrbe roma quos ꝑ manꝰ īpoſitionē recōciliauit. huius tꝑibꝰ inuēta eſt crux dn̄i. v. non̄. maij. ⁊ baptizatꝰ ē iudas qui ē⁊ quiriacꝰ. ſedit aūt ānis. vj. ⁊ ſepultꝰ eſt ī cimiterio calixti via apiavj. nonas octobris. Poſt hūc melchiades natiōe affer. ſedit annisqͣtuor. hic ꝯſtituit nll̓a rōne die dn̄ica aut. v. feria ieiuniū a fidelibꝰagi. qꝛ eos dies pagani qͣſi ſacrū ieiuniū celebrabāt. Et manicher īueti ſunt ī vrbe romana. Sepultꝰ ē aūt ⁊ ip̄e in p̄fato loco idus decēoris. Poſt hūc ſilueſter natiōe romanꝰ ſedit annis. xxiij. h̓ exiliofuit in mōte ſerapti. Et poſtmodū rediēs cū gloria baptizauit conſtātinū auguſtū. quē curauit dn̄s a lepra. cuiꝰ ꝑſecutione pͥmo fugiens. exilio fuiſſe cognoſcit̉. ¶ Actor. Mirandū quō liber iſte degeſtis romanoꝝ pontificū a damaſo papa ꝯſcriptꝰ ab alijs hiſtoriographis diſſonat in pluribꝰ. Nam euſebius ceſarienſis fuit ſcriptor eoꝝ q̄ p̄ſens vidit ⁊ audiuit. fuit em̄ tꝑibꝰ ꝯſtātini. dicit in cronicis ſuis. ꝙ euſebiꝰ tꝑibꝰ galerij tm̄ ſedit mēſibꝰ ſex ⁊ poſt eū melchiades annis. iij. Rufinꝰ in hiſtoria eccl̓iaſtica. x. libro poſt ꝯciliūnicenū qd̓ ꝯſtat a ꝯſtātino iā xp̄ianiſſimo ⁊ religioſiſſimo imꝑatore cū multis ep̄is fuiſſe celebratū. Narrat ſanctā dn̄i crucē a ſanctahelena fuiſſe q̄ſitā ⁊ inuētā. Ꝙ aūt cōſtātinꝰ poſt adeptū imperiūxp̄ianos ꝑſecutus ſit. nuſqͣꝫ legi pōt p̄terqͣꝫ in actibꝰ beati ſilueſtriUbi dicit̉ eundē papā in mōte ſerapti latuiſſe. vt ꝑſecutiōes conſtātini declinaret. In martirilogio tn̄ ita legit̉. xvij. kl̓. auguſti apd̓antiochiā ſyrie. natale beati euſtachij ep̄i ⁊ ꝯfeſſoris ſub cōſtātinopͥncipe. qui ob catholicā fidē intra ianopolim ciuitatē ſyrie pulſusexilio ibidē reqͥeuit. Suꝑius quoqꝫ iam dictū eſt rabiē ꝑſecutiōisnō ceſſaſſe vſqꝫ ad. vij. annū ꝯſtantini magni. Extūc em̄ idē imꝑator pacem eccleſijs reddidit.¶ De mattiribꝰ quorū tempora ignorant̉ ⁊ pͥmo de ſancto chriſtofero..xxiiUoniam ergo paſſionesſartirū qͦꝝ certa tꝑa repꝑimꝰ ſuꝑiꝰ abbreuitas ſuis locis poſuimꝰ. Nūc cōpletis. x. ꝑſecutiōibꝰ. reſtat vt eoꝝquoqͣꝫ ⁊ d̓ qͥbꝰ incertū eſt. quibꝰ tꝑibꝰ paſſi ſunt glorioſos agonesdeo iuuāte deſcribamꝰ. Chriſtoferꝰ vir ꝓceriſſime ſtature ⁊ vultuterribilis. cū in ſamon ciuitateꝫ licie fortuitu adueniſſet. ⁊ rex vrbisnomīe dagnos ſanctos dei nolētes ſacrificare grauit̓ tormentaretInterrogatꝰ ē ſi ẜm decreta pͥncipū ſacrificijs ꝯſentiret. At ille nōintelligēs linguā eoꝝ valde triſtatꝰ eſt. ⁊ ꝓſtratꝰ orauit dn̄m. vt eiilliꝰ lingue ꝯcederet intellectū. Dūqꝫ ꝑſiſteret in p̄ce. iudices euminſanire putātes. ſic eū reliquerūt ⁊ venerūt ad locū vbi xp̄iani varijs penis torq̄bant̉. Subito chriſtoferus dato ſibi qd̓ petierat.diuina voce ꝯfortatꝰ. cucurrit ad locū ⁊ vidēs ſanctos torq̄ri. cumtortores ⁊ iudices increparet. ſuū vultū clamide coopuit vt agnoſci nō poſſet. Quē ſtatim vnꝰ ex iudicibꝰ alapa ꝑcuſſit. ⁊ ille vultūdiſcooꝑiens. ꝓtiuꝰ ei dixit. niſi eſſem xp̄ianꝰ ⁊ ꝓ deo tormēta ⁊ iniurias pati vellē. illatā mihi iniuriā in te ꝓtinus retorſiſſem. At illevultū viri īmutatū nō ſuſtinēs ꝯterritꝰ cucurrit ad regē. Cui cumhec oīa ſeriatim dixiſſet. ⁊ rex chriſtofeꝝ p̄dere cogitaret. Interimchriſtoferꝰ ꝯfluentē populū allocutꝰ ꝑ p̄dicatione ſuā. baculū quēdā aridū in terrā fixit ⁊ ad honorē dei ⁊ ꝯuerſionē populi vt flores⁊ frōdes ꝓduceret impetrauit. Ad qd̓ miraculū multi ſunt ꝯuerſi.⁊ a petro ꝑſb̓ro baptizati. hoc iterū rex audiēs iratꝰ miſit milites qͥeum ligatū adducerēt. Qui cū ad eū accedere nō auderent. ait eischriſtoferꝰ. Quid vultis aūt quē queritis. Rex inquiūt miſit nosad te. vt te ad eū vinctū duceremꝰ. Qui rn̄dit. Si voluero nec ſolutus nec vinctus duci potero. Dicūt ei milites. Ergo ſi nō vis nōbiſcū venire vade quocūqꝫ volueris. ⁊ nos dicemꝰ ꝙ te nō inueniemꝰ. nō ita inqͥt ſꝫ ego ibo vobiſcū. Quos cū p̄dicādo in itinere cōuertiſſet. ⁊ baptizari fecit. ⁊ appropīquās vrbi. fecit ſe vinctis p̄tergū māibꝰ ad regē d̓duci. Cuiꝰ magnitudinē rex admiratꝰ. geeiꝰ reqͥrit. Genꝰ inqͥt meū facies mea indicat ex regiōe cananitida.a parētibꝰ reprobꝰ dicor. Sꝫ hͦ nomē ī baptiſmo ſpernēs. chriſtoferꝰ nūc appellor. Rex ait. Ꝙͣ ſtultū nomē tibi īpoſuiſti. xp̄i .ſ. crucifixi qꝛ certe ſic̄ nec ſibi ita nec tibi ꝓdeſſe poterit. vnuꝫ tū dico libi