Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

Liber

.XII.

viduis frequēs oꝑatio. Alea ꝟo luſeris vbi luſus nocuꝰ ē cri mortale. vbi demētia ſine ꝯſideratiōe. vbi ꝟitas nulla ſꝫ mēdacij malicia. Extrahe caliginē inimici ab ocul̓ tuis. purifica manūtuam a dyaboli ſacrificij:e modo orandi. Actor..lxvij.Eterū in libro de oratōnedn̄ica de orādi ita diſſerit. Cyprianꝰ. Sit orāticendū ē diuinis oculis habitu corꝑis vocis. ſic̄ īpudenbus ẜmo diſciplina. quietē ꝯtinēs pudorē. Platis ē clamoribꝰ ſtreꝑe. ita econtra ꝯgruit verecūdo modeſtis p̄cibꝰorare. Deniqꝫ dominus ſecreto in abditis et ſemotis locis orareprecipit. id eſt in cubiculis ip̄is qd̓ magꝭ fidei ꝯuenit vt ſciamꝰ deūvbiqꝫ p̄ſentē oēs audire videre. Diſcipline qͦꝫ ac verecūdie memores. debemꝰ paſſim incōditis vocibꝰ p̄ces nr̄as ventilare. necpetitiōeꝫ deo modeſte cōmēdandā tumultuoſa loqͣcitate iactare.qꝛ deꝰ vocis ſꝫ cordis auditor ē. Nec clamoribꝰ admonēdꝰ ē.cogitatiōes videt. Un̄ publicanꝰ orabat eleuatis ī celū impudent̓ oculis. nec manibꝰ inſolēter erectis. ſꝫ pectꝰ ſuū pulſans peccata intꝰ īcluſa ꝯteſtās diuīe miſericordie īplorabat auxiliū. Dn̄squidē ī or̄onē quā docuit omnē p̄cē noſtrā ſalutari ẜmone breuiauit. ſic̄ etiā p̄ceptoꝝ ſalutis grāde ꝯpēdiū fecit. vt ī diſciplina celeſti diſcētiū memoria laboraret. ſꝫ qḋ eſſꝫ ſimplici fidei neceſſariūvelociter diſceret. ſic etiam vite eterne ſacramentū magna diuinabreuitate comp̄lexus eſt dicens. Hec eſt auteꝫ vita ē terna ⁊cͣ. Incūbere igitur ad p̄ces toto corde debemꝰ cuꝫ ad orādū ſtamꝰgitatio oīs carnalis abſcedat ſecularis. nec quicqͣꝫ alid̓ tūc animꝰcogitet. qͣꝫ id ſolū qḋ p̄cat̉. Ideo em̄ ſacerdotes an̄ or̄onē p̄fatōemiſſa ꝑant fratrū corda dicēdo. Surſum corda. illi reſpōdent.Habemꝰ ad dn̄m. vt claudat̉ ꝯtra aduerſariū pectus. ſoli dn̄opateat. Nec habeamꝰ aliud in corde aliud ī voce. Qūo em̄ audiri te a deo poſtulas. te ip̄e audias. Dn̄m tuū memorē vis tui memor ip̄e ſis. Hoc ē maieſtatē dei negligētia or̄onis offende̓. Hoc ē vigilare oculis corde dormire. debeat xp̄ianꝰ etiā dormit. corde vigilare. ſic̄ ſcriptū eſt. Ego dormio cor meū vigilat. Sermo quoqꝫ deū ꝓmereri pōt nulla oꝑatiōe fecūdꝰ ēEt ideo ſcriptū ē. Bona eſt or̄o ieiunio elemoſyna. in dieiudicij pͥmiū bonis oꝑbꝰ redditurꝰ ē. hodie qͦꝫ ad orationē cumoꝑatiōe veniēti benignꝰ auditor eſt. Un̄ cornelio dictū ē. Or̄onestue elemoſyne tue aſcē. ⁊cͣ. Qui em̄ pauperi elemoſynā dat deoſuauitatis odorē ſacrificat. Nulla aūt hora xp̄ianꝰ excipit̉. minꝰlemꝑ deꝰ debeat adorari. nec vllū de nocturnis tenebris eſſe orātibus damnū pōt. qꝛ filijs lucꝭ etiā in noctibꝰ dies eſt. Qui in xp̄ohoc eſt in lumīe ſemꝑ ſumꝰ. nec noctibꝰ ab or̄one ceſſemꝰ. imitemurfuturi ſunbituri in regno ſine noctis interuentū ſolū diē.De conteptu mortis. Actor..lxviij.Alibro quoqꝫ de mortalitate. ꝯtemptū mortis approbat. ad martirij deſiderlū ſic inuitat. Cyprianꝰ. Eius ē morteꝫ timere adxp̄m vult ire. eiꝰ ad xp̄m eſt nolle ire. credit xp̄o inciꝑeregnare. Cōtemnēda ē oīs iniuria p̄ſentiū maloꝝ. fidutia futuroꝝbonoꝝ. Mori timeat qui ad ſecūdā mortē de hac morte tranſibit.Mori timeat cui hoc mora longiore ꝯfert̉. vt cruciatꝰ gemitusinterim differat̉. Mortalitas iſta xp̄i hoſtibꝰ peſtis ē. eius aūt ſeſuis ſalutaris exceſſus ē. Martiriū incipimꝰ libēter appete̓. mor dicimꝰ timere. Sed forte apponat aliqͥs hic. Me hoc inſenti mortalitate ꝯtriſtat. qui ad tolerantiā paſſionū tota me virtute deuouerā. martirio meo pͥuor morte p̄uenior. Uerū eſtin tua poteſtate ſꝫ in dei dignatiōe martiriū nec potes te diceſedidiſſe. qd̓ neſcis an merearis acciꝑe Deinde ſcrutator cordiū deeſt. ꝓſpicit apud te ꝑatā fuiſſe virtutē. reddet ꝟtute mercedeEt apud quē martiriū mēte ꝯcipit̉. animꝰ ad bonū deditꝰ. deo iudice coronat̉. Aliud eſt martirio animuꝫ deeſſe Aliud aīo deſuiſſemartiriū. Nec deꝰ ſanguinē noſtrū querit ſed fidē. nec abrahaneē yſaac nec iacob occiſi ſunt. qui tn̄ fidei iuſticie meritis honorati int̓ patriarchas pͥmi eſſe meruerūt. Non ſunt lugēdi fratres ni taccerſiōe dn̄ica de ſeculo liberati. ſciamꝰ eos amitti ſꝫ p̄mitti. occaſionē eſſe dandā gentilibꝰ. vt nos merito ac iure reprehendat. quos viuere apud deū dicimus vt extinctos ac ꝑditoslugeamꝰ. Hihil em̄ ꝓdeſt ꝟbis ꝓferre virtuteꝫ factis deſtruerepeſitate. ergo īterim morimur ad īmortalitatē morte trāſgredimur. nec p̄t̄ vita eterna ſuccede̓. niſi hinc ꝯtigerit exire. ē exitꝰlſte ſed trāſitus tꝑali itine decurſo. ad eterna trāſcurſus. Eius ēimūdo diu velle manere quē mūdus oblectet. quē ſeculū blādiēsac decipies illecebris terrene voluptatꝭ inuitat. Porro mūdoderit xp̄ianū. qͥd amas qui te oderit magis ſequeris chriſtum quite diligit ac redemit.De deteſtatione auaricie. Actor..lxix.

N libro vero de opere etelemoſynis ꝯtra auariciā ſic diſputat. CypriaNihil de diuina pietate impetrabit in p̄cibꝰ. qui adces pauꝑis fuerit humanꝰ. Unde ſcriptū eſt. Beatꝰ qui intelligit ſuper egenū pauꝑem̄. Quid diuitijs tuis ſolus incubas.Quid in penā tuā patrimonij pondꝰ exaggeras. in quo ſeculo locupletior. fueris deo pauꝑior fias. Erras falleris quiſqͥs te ī hocſeculo diuitē credis. Redditꝰ tuos diuide dn̄o fructꝰ tuos partire xp̄o. Sed forſitā multi ſunt ī domo liberi. retardat te numeroſitas filioꝝ quo minꝰ largit̉ bonis oꝑbꝰ inſiſtas. Ueruꝫ hocip̄o ampliꝰ oꝑari debes. quo multoꝝ pignoꝝ pater es. Multorūem̄ delicta redimēda ſunt. multoꝝ purgāde ꝯſcientie. Et ſicut ī vita corꝑali ſuſtēdāda. quo maior ē eoꝝ numerꝰ. eo maior ſumptꝰSic in vita ſpūali maior debet eſſe oꝑm impēſa. quo maior eſt pignoꝝ copia. Sic em̄ iob ſacrificia numeroſa pro ſuis offerebat.quātuſqꝫ erat in domo pignoꝝ numerꝰ. tantꝰ dabat̉ deo numerꝰhoſtiaꝝ. Illi aſſigna facultates tuas qͣs heredibꝰ ẜuas. Ille ſit liberis tuis tutor curator ac ꝯtra oēs iniurias ſeculares diuina maieſtate ꝓtector. Patrimoniū em̄ deo creditū nec reſpublica eripit.nec fiſcus īuadit. nec calūnia aliqͣ forenſis euertit. ſꝫ in tuto hereditas ponit̉ deo cuſtode ẜuat̉. Hoc eſt caris pignoribꝰ in poſte ꝓuidere. futuris heredibꝰ pat̓na pietate cōſulere. Preuaricator itaqꝫ ꝓditor pat̓ es. niſi filijs tuis fidelit̓ ꝯſulas. niſi eis cōſeruādis religioſa pietate ꝓſpicias. Qui em̄ ſtudes terreno magꝭ qͣꝫceleſti patrimonio. filios tuos dyabolo magis ꝯmēdare qͣꝫ chriſtobis de linquis geminū crimē admittis. qd̓ non preꝑas filijs tuisdei patris auxiliū. doces eos patrimoniū plus amare qͣꝫ xp̄m.Eſto potius eis pater qualis thobias fuit.De bono patientie. Actor..lxx.Orro in libro de bono patiētie patiētiā ſic ꝯmēdat. Cyprianꝰ. Patiētia virtꝰeſt nobis deo cōmunis. Que aūt gloria ē ſimilē deofieri. quāta felicitas habere in virtutibꝰ. qd̓ diuinis laudibꝰ poſſitequari. Ille innocēs iuſtꝰ. īmo innocētia iuſticia int̓ facineroſosdeputat̉. teſtimonijs falſis veritas premit̉. iudicaturꝰ iudicat̉ etdei ſermo ad victimā tacēs ducit̉. Et cuꝫ ad crucē eius ꝯfundant̉ſidera. ꝯtremiſcat terra. turbent̉ elemēta. Ille non loquit̉ nec mouet̉. nec maieſtatē ſuā ꝓfitet̉. ſꝫ oīa ꝑſeuerāter tolerat. vt ī eo plena ꝑfecta patiētia ꝯſūmet̉. Porro vnuſqͥſqꝫ naſcit̉ hoſpitio huiꝰ mūdi excipit̉ initiū ſumit a lacrimis. Et adhuc oīm reꝝignarꝰ ſit. nihil aliud qͣꝫ flere nouit. Prouidētia naturali lamētat̉.mortalis vite anxietates. Et labores mundi ꝓcellas qͣs ingredit̉ploratū gemitu ī ip̄o exordio ſuo rudis aīa teſtat̉. Sūdat̉ em̄qͣꝫdiu viuit̉ laborat̉. Nec ſudātibꝰ laborātibꝰ pn̄t magꝭ alia qͣꝫpatiētie ſb̓uenire ſolacia. Nec alid̓ magꝭ iuſtos iiuſtos diſcernitqͣꝫ qd̓ in aduerſis impatiētiā blaſꝑhemat iniuſtꝰ querit̉. patientia iuſtꝰ ꝓbat̉. De niqꝫ patiētia eſt nos ẜuat deo cōmendat irā tꝑat. linguā refrenat. mentē gubernat. pacē cuſtodit. diſcipli regit. potētiā diuitū coercet. inopiā pauꝑum r̄fouet. facit humiles in ꝓſperis. fortes ī aduerſis. Docet delinquētibꝰ cito ignoſcere delinquētem diu multū rogare. Fundamēta munit. incremētaſpei ꝓuehit. actū dirigit. Ceterū charitas ē vinculū fraternitatis.fundamētū pacis. tenacitas firmitas vnitatis. ſpe fide maior eſt. et oꝑa martiria p̄cedit. que nobiſcū ſemꝑ eterna ꝑmanebit.De zelo liuore. Actor..lxxj.Orro in libro de zelo liuore ꝯtra hoc malum ſolerter vigilare nos admonet. illudqꝫ vehemēter aſꝑnari dicēs. Cyprianꝰ. Excubāctū eſt nobis oībꝰ ꝟtutibꝰ elaborādū. vt ſeuiētis inimiei iaculis exomni ꝑte feriri poſſumꝰ r̄pugnemꝰ. circūit ille ſingulos nos tanqͣꝫ hoſtis. clauſos obſidens muros explorat temptat. an ſitꝑs aliqͣ mēbroꝝ minꝰ ſtabilis minꝰ fida. cuiꝰ aditu ad interior apenetret̉. Offert oculis formas vt viſu caſtitatē deſtruat. Aurescanora muſica tēptat. vt ſoni dulcioris auditu xp̄ianū rigorē ſoluat molliat. Linguā ad cōuiciū ꝓuocat. Manū iniurijs laceſcētibꝰ ad petulantiā cedis inſtigat. Falſa oſtētat vera ſubripit. Addebellādos dei ſeruos ſemꝑ inqͥetus. ſemꝑ infeſtꝰ. In pace ſubdolus. in ꝑſecutiōe violētꝰ. Qualis ē aīe tinea ī malū ꝓpriū bonauertere aliena. illuſtriū ꝓſperitate torq̄ri. alioꝝ gloriā. penā ſuā facere. velut qͦſdā pectori ſuo carnifices admouere. qui ſe inteſtiniscruciatibꝰ lacerēt ſecreta cordis maliuolētie vngul̓ pulſent. Mala cetera terminū hn̄t qͥcqͥd delīquit̉ delicti ꝯſūmatiōe finit̉. Inadultero ceſſat facinꝰ ꝑpetrato ſtupro. In latrone qͣeſcit zelus homicidio admiſſo. Et īpleta fallacia modū īponit fallario. Ze habet terminū. ſed eſt ꝑmanēs iugit̓ malū ſine fine peccatum