Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

Liber.IX.

cxxxv.Idem in. lxxxij.in de eodemCiū ſine literis mors eſthominis viui ſepultura. habet fortuna longas manus. neminē occupat niſi herentē. Itaqꝫ qͣntum poſſumus ab illa reſiliamus. eſt mors glorioſa. ſed fortiter mori glorioſuꝫ eſt. Que demētia eſt fugere. retroire poſſis. Omīs resqd̓ hab̓uit decus virtute addita ſumit. Idem in. lxxxiij. Siccerte viuendū eſt tanqͣꝫ in ꝯſpectu alicuius viuamꝰ. Sic cogitandum tanqͣꝫ aliquis in pectus intimū ꝓſpicere poſſit. Quid ꝓdeſtab homīe aliquid eſſe ſecretū. nihil deo clauſum eſt. nihil aliud eſtebrietas qͣꝫ volūtaria inſania. Omne viciuꝫ incendit detegit. obſtantem malis verecundiā remouet. Plures em̄ pudore peccādiqͣꝫ bona volūtate ꝓhibitis abſtinent. Adijce illam ignorationemſui. dubia parum explanata ꝟba. incertos oculos. gradū errantem. vertiginē capitis. ⁊cͣ. huiuſmodi. Rebꝰ itaqꝫ verbis ꝓbaiſtas que dicunt̉ voluptates vbi modū exceſſerit penas eſſe. Alit ſtudio fatigatū. non tn̄ ſine ſtudio reficit. nec ſcrilectiehere tm̄. nec tm̄ legere debemus. altera res contriſtabit vires exhauriret. de ſtilo dico. altera ſoluet ac diluet. inuicē hoc illo commeandū eſt. alteꝝ altero tꝑandum vt quidqͥd lectione collectuꝫeſt. ſtilus redigat in corpus. Apes em̄ imitari debemꝰ quē vagant̉et flores ad mel faciendū idoneos carpunt. Deinde quidquid attulerint diſponūt. ac fauos digerunt. Sic nos debemꝰ quecūqꝫ ex diuerſa lectōne congeſſimus ſeꝑare. Deinde adhibita ingeſtri facultate. in vnū ſaporem varia illa libamenta confunde̓Talem noſtrum eſſe volo. vt multe in illo artes. multa p̄cepta. ultaꝝ etatum exempla ſint in vnum conſpirata. Relinquediuitias. aut ꝑiculum. aut onus p̄ſidentium. relinque voluptates.moint̓ eneruant. relinque ambituꝫ tumida res eſt. vana ventoſa. nullū hꝫ terminū. laborat duplici inuidia. cui īuidet̉ īuidet.c de eodem.Idem in octuageſimaquarta. .cxxxvj.On ē bona valitudo mediocritas morbi. faciliꝰ eſt vicioꝝ initia ꝓhibere. qͣꝫ impetum regere. enim recipiunt mala animi temꝑaus ſuſtuleris illa qͣꝫ rexeris. Tempeſtas opus guedit. ſed ſucceſſum. ex ebore tm̄ ſimulacra facit ſtatuarius. ſed ex ere vel marmore ſi aſſit. ſic ſapiens virtuteꝫ ſilicebit in diuitijs explicabit. Si minus in pauꝑtate. Si poterit inpatria. Si minus in exilio. Si poterit integer. Si minus debilis.quācunqꝫ fortunā accepit. aliquid ex illa memorabile accipi efficiet. ſapiens eſt artifex domandi mala. dolor. egeſtas. ignominia. carcer. exilium. vbiqꝫ horrenda ad hūc ꝑuenerunt. manſueta ſunt. Idem in. lxxxv. Nunqͣꝫ maior eſt animus qͣꝫ vbi eſt aliena ſepoſuit. fecit ibi pacem nihil timendo. fecit ſibi diuitias nihil ꝯcupiſcendo. qd̓ cōtemptiſſimo cuiqꝫ ꝯtingere ac turpiſſimo pōt. bonum eſt. Opes aūt lenoni laniſte cōtingūt. bona ſunt. Idem in. lxxxvj. Fides ſanctiſſimū humani pectoris bonuꝫ eſtnulla neceſſitate ad fallendū cogit̉ nullo p̄mio corrumpit̉. Temperātia voluptatibꝰ imꝑat. alias odit abigit. alias diſpenſat adſanum modū redigit. nec vnqͣꝫ ad ip̄as ꝓpter illas venit. Scit opti eſſe modum cupitoꝝ qͣntum velis. ſed qͣntum debeat ſumepoteſt ſine liberalibꝰ ſts venire ad ſapientiā. Quācūqꝫ ꝑtemrerum humanaꝝ diuinarūqꝫ ꝯphendens. ingēti copia querendorum fatigaberis. Hec tam multa tāmagna vt habe̓ poſſint libeꝝhoſpitium. ſuꝑuacua ex aīmo tollenda ſunt. laxum ſpaciū res magna (vt habere poſſit libeꝝ hoſpitiuꝫ) deſiderat. plus ſcire velleqͣꝫ ſatis eſt intemꝑantnus eſt. Quid illa liberaliuꝫ artiumcōſectatio. moleſtos. verbītempeſtiuos ſibi placentes facit.Et ideo diſcentes neceſſaria. qꝛ ſuꝑuacua didicerunt. Quatuor miloꝝ didimus grāmaticus ſcripſit. Miſer eſſet ſi tammulta ſiua etiam ſcripſſet. In his em̄ libris de patria hoerit̉. de enee matre vera. alia erāt dediſcenda ſi ſcires.lus tꝑis floſculis perſij. Actor. .cxxxvij.Ecde ſcriptis ſenece moralibꝰ ad p̄ſens excerpta ſufficiant. Eo quoqꝫ tꝑe legūiiſſe poete ſatiri ꝑſius iuuenalis etiam alij pōete lus ſenece patruus. ouidius de cuiꝰ ſcꝫ ouidij libris excerptos morales floſculos ſupra poſuimus. Ex libro aūt ꝑſij metrico ſequunt̉ excee te queſiueris extra. ſcire tuū nihileſt. niſi te ſ ſciat alter. O curue ī t̓ris aīme celeſtiū inanesoſtroīmitte̓ mores. Dicite pontificesin ſadamus id ſuꝑis de magna qd̓ darelaneale lippa ꝓpago. Cōpoſitum ius. fasMētis incoctu generoſo pectus honeeꝝ diſcolor vſus. Uelle ſuū cuiqꝫ eſt nec veterē retines ſed frōte politꝰ. Aſtutā

rapido ſeruas ſub pectore vulpem. Mane piger ſtertis. ſurge inquit auaricia eya. Surgeīquis nequeo ſurgeUiue memor leti fugit hora hocinde eſt. Meſſe tenꝰꝓpria viue. granaria fas eſt. Emetuas occa. ſeges altera in herba eſt. Porro de horatio ſro dictis eius ſuꝑius diximus. Extat etiā tercius ſatiricꝰ iuuenalis. qui ipſe ꝑſio ꝯtemꝑaneus fuiſſe legit̉. Ex libro aūt eius metrico paucos hos flores excerptos hic inſerere voluimus..cxxxviij.Flores iuuenalis.In libro primo.Iſpida mēbra quidemdure brachia ſete. Promittūt atroceꝫ aīm. Loripedem rectus derideat. at̄ ethiopē albꝰ. Nemo repēte fitſummus. De moralibꝰ vltima fiet queſtio. Quātū ſua quiſqꝫmoruꝫ ſeruat in archa. tātū habet fidei. Nil babet infelix pauꝑtas dirius in ſe. qͣꝫ ridiculos hoīes facit. Cōmune id vicium eſt.hic viuimus ambicioſa pauꝑtate om̄s. Idem in ſecundo libro Fortem p̄ſtant aīm rebꝰ quas turpiter audent. nihil eſt audacius illis dep̄henſis. iram atqꝫ aīmos a crimīe ſumūt. Prima ꝑegrinos obſcena pecunia mores. Intulit turpi fregerūt ſecula luxu.Diuitie molles. Eſt eadē ſummis ꝑiter minimiſqꝫ libido. Sic volo ſic iubeo ſit ratione volūtas. Cognoſcit mulier quid toto fiatin orbe. Prima vidꝫ famā rumoreſqꝫ illa recētes. Excipit ad portam. intollerabilius nihil eſt. Quā femina diues que faciat qd̓pͥncipis vxor. Idem in tercio libro. Nobilitas aīmi ſola eſt atꝫvnica virtus. Ueniet de plebe togata qui viris nodos. legū enigmata ſoluat. Sūmū crede nephas aīam p̄ferre pudori. Et ꝓpt̓vitam viuendi ꝑdere cauſas. Furor eſt poſt omīa ꝑdere naulumOmne animi viciū tanto ꝯſpectiꝰ in ſe. Crimen habꝫ. qͣnto maiorqui peccat habet̉. Lingua mali ꝑs peſſima ſerui. feſtinat decurrere velox. floſculos anguſte. miſereqꝫ breuiſſima vite porcio. Idem in. iiij. libro. Torrens dicendi copia multis. Et ſua mortifera eſt facundia. Ꝙplures nimia ꝯgeſta pecunia cura. Strāgulat. Cantabit vacuus corā latrone viator. Pauca licet portes argenti faſcula puri. Nocte iter aggreſſus gladiuꝫ contūqꝫ timebis.Et mote ad lunā trepidabis arundinis vmbrā. Nullus ꝟtutemꝯplectit̉ ipſam. Premia ſi tollas. Mors fatet̉. Quātula ſunt hominuꝫ corpuſcula. rara eſt cōcordia forme. Atꝫ pudicicie orandūeſt vt ſit mens ſana in corꝑe ſano. fortem poſce aīm mortis terrorecarentē. Magis illa iuuant que pluris emunt̉. Et voluptatismendat rarior vſus. Quia tu galline filius albe. Nos vilis populus nati infelicibꝰ ouis. Idem in libro qͥnto. Maiore tumultuplangunt̉ nūmi qͣꝫ funera. Fingit in occaſu ſummā veſteꝫ deduceContētus vexare oculos humore coacto. Plorat̉ lacrimis amiſſa pecunia veris. fallit em̄ vicium ſpecie virtutis vmbra. Seruorum ventres modio caſtigat iniquo. Ipſe quoqꝫ eſuriens nec em̄.omnia ſuſtinet vnqͣꝫ. Muſcida cerulej panis ꝯſumere fruſta. Heſternū ſolitus medio ẜuare minutas. Septembri necnon differrein tꝑa cene. Cuꝫ furor haud dubius ſit manifeſta freneſis. Utlocuples moriaris egenti viuere fato. Interea pleno turget ſacͣculus ore. Creſcit amor nūmi qͣntū ipſa pecunia creſcit. Magnisporta malis cura maiore metuqꝫ. Seruant̉ miſera eſt magni cuſtodia cenſuContinentia decimi libri.Ecimus liber continethiſtoriaꝫ. xv. ānoꝝ. quoꝝ fere. xiiij. nero regnauitpͥmus ꝯtra xp̄i eccl̓iam adhuc nouellā ꝑſecutioneꝫexcitauit. Poſt hūc aūt galba otto atꝫ vitelliꝰ vno circit̓ imꝑauerūt anno. Nec ſil̓ quidē. ſed ſucceſſiue. Magnā huius libri ꝑtēobtinet diſꝑſio xp̄i diſcipuloꝝ. viteqꝫ agones eoꝝ. ſꝫ et qͥntilianifloſculi morales in eo ꝯtinent̉. Habet aūt capitula. cxxviij.De bonis initijs neronis.Qualiter feſtus felici ſuccedens paulum miſit ad ceſarem.De iſmaele pontifice cathalogo pontificum.De vita iacobi fratris dn̄i eius paſſione.Qualiter paulus ꝑuenit romā de libera eius cuſtodia.v.De cantibꝰ ac luſibꝰ iactantia neronis.De luxuria eius ꝓdigilitate.vij.De rapinis eius. crudelitate.viij.De ſeneca libris eius.ix.De libertate eius in rep̄henſione ydolatrie.De duodecim ꝑſecutiōibꝰ eccl̓ie quaꝝ pͥma cepit a nerone. xj.De ꝯflictu petri ſimone mago morte illius.xiij. petrꝰ inſidias albini declinans a xp̄o monitus redijt.Qualiter captus eſt cruci affixus.xiiij.De exequijs eius correptione neronis.xv.De paulo qualiter patroclo ſuſcitato ꝯp̄henſus eſt.xvj.De ꝯſtanti eius ꝯfeſſione coram ceſare.xvijQualiter ad ſupplicium ꝑgens ductores ſuos ꝯuertit. xviij.