Liber.VIII.
lier veniret orādi gr̄a. aderāt ibi in atrio duo brebantōnes qui imemabāt. vnus etiā lapides ī imaꝓperātes mulieri. imaginē blaginem ꝓijciēs. vno lapide ꝑcuſſit ⁊ ꝯfregit brachiū pueri hieſu. etcū manꝰ illa lapidea cecidiſſet exierūt gutte ſanguīs a brachio. ac ſieſſet homīs viuētis. ſtatīqꝫ in eodē loco ille qui lapidē ꝓiecerat expirauit. alter vero cū vellet moriēteꝫ inter brachia ſua colligere vtei aliqd̓ p̄beret adiutoriū. ſtatim arreptꝰ eſt a demonio ⁊ in ſequētidie defunctꝰ eſt. Eadē etiā ſequēti die cū turba multa ꝯueniret vtimaginē ⁊ ſanguinē de lapide fluxū videret. ip̄is videntibꝰ ip̄a imago ſcidit veſtimēta ſua ſcꝫ ornatū qui circa eā erat lapideū. ⁊ collūſuū qḋ confirmatū erat monili lapideo. ⁊ pectꝰ denudauit vſqꝫ admāmillas ꝓpter ignominiā ⁊ iniuriā q̄ illata fuerat ſibi ⁊ ꝑuulo ſuohoc ꝯtigit anno dn̄i. M. cc. lxxxvij. tꝑe quo guerra erat inter philippū regē francoꝝ. ⁊ henricū regē anglie. altero ꝯſtituto apud caſtrū dolis cū exercitibꝰ ſuis. Et ego qui ſcripſi. ſanguinē illum vidioculis meis. ⁊ imaginē nudatā ac veſtimētuꝫ reuulſuꝫ. Qui auteꝫviderūt eā ante ꝑpetratū miraculū. teſtant̉ ꝙ erat prius rubicunda ⁊ bene colorata. modo ſtat tanqͣꝫ exanguis ⁊ pallida. Ibi ꝓcerto ceci illumīant̉. claudi curant̉. ⁊ fiunt miracula. Quādaꝫ ſanctemarie baſilicā ingreſſi ſaraceni. in oīm ſanctoꝝ imagines quę ī maceria erāt depicte haſtiliū ſuoꝝ cuſpides vibrauerūt. huic oculumeruerūt illi naſuꝫ vel pedē trūcauerūt. oēs prorſus terebratis aculeis diſſulcauerūt. Ad imaginē ſācte marie titubāt inſani nihil ibioēs qͣꝫuis ſepe tēptātes turbare potuerūt. ſed cū maxīe intētarētꝑeffuſis inuēte manꝰ erāt aut tremore irrite. aut alio delate.¶ De iudeo quem beata virgo tormentis ⁊ gaudijs oſtenſis conreriUidā iudeꝰ noīe iacobꝰlōdonia ciuitate anglie apud wyntoniā ꝑgens. ī viadonū manus incurrēs captꝰ eſt. plagis afflictꝰ. atqꝫ indomū vetuſtā caſuꝫ iam mināteꝫ tractꝰ. poſt multas iniurias oībꝰrebꝰ ſuis ſpoliatꝰ. ligatiſqꝫ ad poſtē pedibꝰ. ⁊ vinctis poſt tergummanibꝰ. ibidē relinquit̉ ſolitariꝰ. Uerū ne penitus defice̓t. modicō pane ⁊ aqua ꝑ triduū ſuſtentat̉. ſꝑabant em̄ ꝓ ſui redemptōnegnā pecuniā acciꝑe. Sed tercia nocte cū ex laſſitudine paululum obdormiſſet. aſtitit ei ī ſomnis femīa ineſtimabili decore reuerenda. ⁊ niueo habitu amicta. que ꝓpius accedēs vincula quibusmiſer ille ꝯſtringebat̉ potēter diſrupit. eūqꝫ ſoluit. Qui p̄ gaudioilans. curioſo intuitu circūſpexit. ſi forte aduertēt⁊ admiratōe exꝑſonā que illū reſtituerat libertati. Qd̓ intentiꝰ agens. vidit repēte nō iam in ſpū vt prius. ſed corporeo viſu mariā dominā celi ſibiaſſiſtere. ⁊ ex eius claritate totum illud diuerſoriū reſplēdebat. Inquā oculos meticuloſos defigens ſic eā alloquit̉. Que es dominavel vnde tibi pectus tā benignū. vt mihi miſero ſubuenires in tātaanguſtia. At illa. Ego ſum inqͥt maria. cui tu ⁊ genꝰ tuū malo vr̄oinſultatis. meqꝫ redeptorē mūdi edidiſſe ꝑtinacit̉ negatis veni tn̄ad te vt more meo tibi ꝓ malis bona repedaꝫ ⁊ ab errore te ad veritatis cognitōeꝫ reducā. atqꝫ hucuſqꝫ qͣꝫ ꝑiculoſe vixeris tibi inſinuem. qd̓ vt euidentiꝰ.ioſcas. egrediamur foras. Illa p̄cedente ſecutꝰ. iubet̉ ſuꝑ eminēteꝫ petrā que in ꝓmptu. erat aſcēdere. ⁊intētaſpicere. qͥ iubēti obtꝑans. attendit hiatu terrevallē teſpectu horrit.flamas ſulphureas exalantem. fetore intolerabilē. oīqꝫ genere tormētoꝝ horridā ⁊ aſperamcernit etiā in his cruciatibꝰ aīas dānatoꝝ rotari. ⁊ miſerrime a carnificibꝰ torqueri. Quoꝝ lacrimabiles eiulatus attonitis auribꝰ excipiens. pene vſqꝫ ad aīaꝫ exterritꝰ eſt. his viſis ⁊ auditis. ait illibeata virgo. hic carcer. hec incēdia hec oīmoda tormēta. te tuoſqꝫ ſequaces expectāt niſi iudaicā impietatem celeriꝰ dimiſeritis ⁊ ad fidei xp̄iane ſacramēta cōfugeritis. nūc aūt ſequere me. vt on̄daꝫ tibi quid etiā boni ꝓ veſtra cecitate ꝑdideritis. cūqꝫ ſupra collē excellum eū ſtatuiſſet. aſpicit eminꝰ māſionē ꝑlucidā. viſuqꝫ pulcerrimā ex qua tāta optdoris fragrātia naribꝰ intuētis infuſa eſtac ſiuitas aromatū reſꝑſiſſet. Ibi vidit cetꝰ beatorūſplendioltu ſolēnes omni gaudio tripudiātes. melos dulciſſimumentes. quibꝰ ſtudioſe inſpectis ait maria ad euꝫ. hec eſthereditas animaꝝ ſanguine filij mei redemptaꝝ. quā ⁊ tu poſſidebis ſi illū ex me veraꝫ carnē aſſumpſiſſe credideris. Sed iam hincrecede. ⁊ miniſteriū tibi licet indigno reuelatū memoriter retine. etpoſt hoc quid tibi agendū ſit ſolicite ꝑpende. Timens iudeus nedenuo hoſtibꝰ ſuis occurreret. ibat denſiſſima nocte quo impetusillum ducebat quouſiluceſceret. Diluculo autē ꝑgens ad vrbem que bacha dicit̉. quoddā monaſterid̓ ibi erat adijt priori⁊ fratribꝰ quicqͥd viderat ⁊ audierat totū ex ordine expoſuit. baptiſmum petijt ⁊ accepit iohānes vocatus eſt.¶ De fratre cartuſienſi quem a demonum inſultibus libera-
Uidā fratri cartuſienſi īcella ſua nocte iacēti. ſed adhuc vigilāti ⁊ celeſtia medifurebāt vndiqꝫ ꝑ totā cellulā. ⁊ diſcurſu inſano. rictu horrēdo. dētanti. demonū turba in ſpecie porcoꝝ agreſtiuꝫ apꝑuitmis ac velut in necē eius exacutis. pauefactū ac tremēteꝫtibꝰ lōꝫhominē. nihilqꝫ niſi mortē p̄ſtolantē circūſtabāt. talia eo patienteadauctꝰ eſt metus. cū quēdaꝫ enormis magnitudīs hoīeꝫ eandemcellā cōſpicit intrantē. qui pͥmo ingreſſu ſuo cōuerſus ad porcos.quid inquit ſegnes facitis. curiā huc nō rapuiſtis. cur nō diſcerpſiſtis. Qd̓ dicis inquiūt magno conatu facere niſi ſumꝰ. ſed nihil facere potuimꝰ. At ille. Ego inquit faciā. Quo dicto. vncū ferreumlōgis ac recuruis vngulis terribilē minaci manu ꝓtendēs. atqꝫ advirū dei rapienduꝫ īmo diſcerpēdū adaptās. eū nimio terrore pene mēte excedere coegit. Sꝫ ſtatim maria mater miſcd̓ie in qua ille ſpem ſuā totā poſt deum poſuerat viſibiliter affuit. ac virga leuimanu p̄tenſa. quō inquit huc venire auſi fuiſtis. non eſt hic veſternec iam ꝯtra eū in aliquo p̄ualere poteritis. hoc dicto velociꝰ totūillud nefandū collegiū vt fumꝰ euanuit. Subſiſtit illa poſt demonum fugā cū homīe adhuc tremēte. eūqꝫ his verbis conſolata eſt.Placet inqͥt qḋ facis. tuiqꝫ animi deuotōeꝫ deo mihiqꝫ gratā eſſenoueris. fac ergo qd̓ facis. ⁊ ad meliora ꝓficere ſtude. Et vt aliqͥdſingulare tibi in mādatis tradaꝫ. ſtude vilibꝰ eſcis. abiectas veſtesamplectere. oꝑi manuū deuotꝰ inſiſte. hisnatū hominem relinquens diſꝑuit.De quibuſdam alijs..cxiij.Tem aliquādo cuida ſeruo ſuo ī extremis laborāti apꝑens q̄ſiuit ſi eā cognoſce¶ret. Quo rn̄dente mīme. illa dixit. ego ſuꝫ mat̓ miſcd̓ieSanctꝰ dūſtanꝰ cū cātuarie moraret̉. mos erat ei loca ſācta noctuꝑagrare. Quadā ꝟo nocte ꝟgo maria ei veniēti occurrit. ⁊ ſūmocū honore ſuſceptū ad eccleſiā ſuā quo tēdebat duce̓ cepit. p̄cinētibꝰ de choro duabꝰ puellis illud ſedulij carmē ac dicētibꝰ. cantemus dn̄o ſocie. cantemꝰ honorē. Dulcis amor xp̄i. ꝑſonet ore pioQuos verſus virginum chorus reſumēdo ꝑcātauit. Predicteqꝫbine cātatrices. binos qͥ ſequūt̉ in ordīe verſus ſubſecute ſūt. Primus ad ima ruit ⁊cͣ. Sicqꝫ donec vir dei in oratoriū ꝑductꝰ eēt. virgineus chorus binos. ⁊ ꝟgines bine binos. iuxta qd̓ ſeries himniſe habe̓t ꝟſus modulate ſūt. ¶ Explicit de mariali magͦ. ¶ Iteꝫalia. Cuiuſdā ꝑrochie ſacerdos erat optimis ſtudijs p̄ditꝰ ſꝫ lr̄aꝝſcīa n̄ plene ībutꝰ. vnā tm̄ miſſam ſciebat. quā deuotiſſime ī honorē dei genitricis marie qͦtidie decātabat. cꝰ introitꝰ ē. Salue ſāctaparēs. Ob hͦ a clericis apd̓ ep̄ꝫ accuſatꝰ ⁊ accerſitꝰ ⁊ ſuꝑ hͦ ab ep̄ocorreptꝰ. reſpōdit ſe aliā miſſaꝫ neſcire. Ep̄s furore ꝯmotꝰ. eū officio miſſe pͥuauit. qͥ reuerſus in domū ſuā triſtatꝰ eſt ꝓpter miſſe priuatōeꝫ. Nocte vero ſequēti apꝑuit virgo maria ep̄o in viſione. diquātulū ſeuera voce. vt quid ita meū capellanū tractaſti.cēs exhiberes ſeruitiū dei ⁊ meuꝫ ab eo fieri. ꝓcerto igit̉ noueris. qꝛvtniſi citiꝰ vt agat diuinū officiū vt ſolebat iuſſeris. die. xxx. morierishac viſione ꝯtremefactꝰ ep̄s ſurrexit cōcitꝰ. ⁊ mittēs p̄ſbiteruꝫ adſe vocauit. ad pedes eiꝰ ꝓcidēs vt ei indulgeret humilit̓ popoſcit.Deinde p̄cepit. vt vltra nūqͣꝫ aliā miſſaꝫ celebraret niſi quā de ſācta maria cātare ſolitꝰ eſſet. Extūc etiā ip̄m p̄ſbiteꝝ magnifice honorauit. ac ꝓ dei amore ⁊ ſct̄e marie qͣꝫdiu vixit veſtiuit ⁊ aluit.De diuiſiōe on̄ſa ſct̄o hugoni clugniacēſi ī natali dn̄i. .cxiiij.Os eſt clugniacēſis monaſterij ceteris ſolēnitatibꝰ natiuitatē dn̄i qͦdā ſingl̓ariaffectu deuotiꝰ age̓. ⁊ cātuū melodijs. cereoꝝ accēſioniducd̓qꝫ lōge p̄ſtātiꝰ ē ſpūali deuotōe. multaqꝫ lacrimaꝝ ꝓfuſiotelis ſolēnizare. hacit̉ inſtāte feſtiuitate frēs more ſoline cūto ſe ſuaqꝫ oīa p̄parauer̄t. venerabil̓ ille pat̓ hugo qͥ adhuc ſenexerat capitulū vbi frēs ꝯuenerāt ingreſſus. hec ad oēs ꝟba ꝓtulit. Noueritis frēs. benignū hieſuꝫ diſſtris ſolēitereſſe at ꝯtra hoſtē nequa inuidia laborare. vt aliqͣs tenebraꝝ ſuaruꝫ nebulas tāto ſplēdori poſſit īmiſce̓. Frater eī ait qͥdaꝫ ſe vtiqꝫ dās intelligi. hac nocte vidit matrē miſcd̓ie. ip̄m filiū quē p̄ſenti genuit nocte dulciſſimo gremio ꝯtine̓. eiqꝫ ſct̄oꝝ āgeloꝝ multitudinē cū īmēſo lumīe aſtare. Idē deꝰ puer exultabat ⁊ cordis leticiā geſtū corꝑis ⁊ plauſu manuū demōſtrabat. ⁊ ꝯuerſus ad mr̄cꝫaiebat. cernis mat̓ noctē natiuitatis mee q̄ īminet gaudijs illuſtrādā in qͣ oracl̓a ꝓphetaꝝ ⁊ āgeloꝝ p̄conia renouabūt̉. ⁊ de meo exte ortū oīa ſil̓ celeſtia ⁊ t̓reſtria letabūt̉. Ubi ē nūc hoſtis mei dānati ꝑfidia. vbi eiꝰ pt̄as qͣ ante hͦ ſingl̓are gaudiū mundo dn̄abat̉.Quo ille īpudēs audito. d̓ latibulo ſuo egreſſus alōge ſe pn̄tabat̉⁊ ignomīoſe deturbatꝰ cū ml̓to plāctu ⁊ eiulatu vt admitte̓t̉ orabat. Et ſi ait ī nulla ꝑte eccl̓ie admittor. in aliquo ſaltē reliquarumofficinaꝝ loco ſuſcipiar. Et filius virgīs. Uade inquit furcifer. ē