Liber

.VIII.

liū ocium reputabat. licꝫ in ꝯcupiet in bellis famoſus qͥ matiſcentijs feminaꝝ eēt totus. h̓ ad qḋdam torneamētū in normānieꝑtibꝰ celebrandū cū multo apꝑatu ꝑiꝑ qd̓dam caſtellū tāoculis qͣꝫ corde vagus trāſiret. iuuenculā qͣndā in itinere vidit. cuiꝰpulcritudine captꝰ cuidā famulo ⁊ familiari ſuo dixit. vade curreint̓roga patrem ⁊ mr̄em puelle. ⁊ ſi mihi eam ꝯſenſerint vna noctedabo eis. x. libras. ⁊ inſuꝑ vnā veſtē ad opꝰ ⁊ ornatū filie ſue. Quicū iuſſa cōpleſſet illa mutatorijs induta ⁊ ad patris ſui imꝑium vtiuuenē ſeq̄ret̉ inducta ipſo duce ad militis diu̓ſoriuꝫ venit. ⁊ poſtcibū ⁊ potu cōmunis lectꝰ ambos recepit. cunqꝫ ille ꝯgreſſum cuꝫpudica ꝟginitate ꝑaret. et illa ſuſpirioſo corde ſue dignitatis captiuitatē expectaret. erat aūt nox ſabbati qḋ deuotio fidelium memorie ꝟginis matris cōſecrauit. miles ait. cariſſima qd̓ nomen eſttibi cur tale ſuꝑ me aſſumpſiſti lamētū. cur me ſic accipis qͣſi hoſtēet nō amicuꝫ. An diligis qui tradidit te mihi pr̄em tuū. cui illa voce tremula rn̄dit. Maria vocor digneqꝫ lacrimis afficior ⁊ plāctūfacio. qꝛ meliꝰ eſt mihi mori qͣꝫ turpit̉ viue̓ cū virginitatis detrimēto. maxīe cū marie cōtinentiā vouerim ⁊ deſpōderim me vni virovir. caſ. ex. xp̄o. voluerā qḋ̓ mores ⁊ habitū ſanctimonialiū imitariniſi patris mei pauꝑtas reclamaret. nā ⁊ agnoſco lrās. ⁊ de ſanctamariaidici horas a qͣdam pauꝑculo clerico qͥ apud̓ pr̄em meuꝫdiuerſoriū habet. tūc ſpūs dn̄i deſcēdit in mentē militis. ⁊ excuſſitde cogitatōe eius flamā libidinis. ita vt dice̓t. qꝛ nox ſabbati eſt. etqꝛ tu vocaris maria .i. maris ſtella. ꝓpter noctis ⁊ noīs huiꝰ honorabile ſacr̄m iam nūc ceſſabit ⁊ cor meū a tua inqͥetudine. ⁊ corpūsa tua inqͥnatione. nec oꝑor in te oꝑa tenebraꝝ. ſed nox hͨͦ quā dieieterne mater ſibi dicauit mihi ſicut dies illumīabit̉ ad moꝝ conu̓ſionē. ⁊ nox il. m. in de. me. ſpūalibꝰ. et qꝛ vt dixiſti voluntariuꝫ tibieſt xp̄o ẜuire in cetu ſanctimonialiū. teſte deo ꝓmitto ꝙ ſatiſfaciādeſiderio tuo ſi veneris mecū. tūc illa ſub hac pactōnis ⁊ pacis forma. dormiuit tota nocte ſecura. Quā mane facto militꝭ familiaresequo impoſitā furtim aſportauerūt. mileſqꝫ eaꝫ in monaſterio qd̓iuxta torneamēti erat locū cōtubernio ſanctimonialiū tradidit. ꝓmittēs ſub iureiurādo ꝙ ꝓ mercede eius locū multis donarijs honoraret. ⁊ ſi vita comes eēt eam ſingulis ānis viſitaret. Sꝫ poſteainde digreſſus. feria ſcd̓a in torneamēti ꝯgreſſu occiſus ē. ⁊ ī eodēloco ſic̄ tūc moris erat glorie ſecularis ad titulū ſui noīs ſepultus.De exequijs eius ⁊ miraculo ſuꝑ eum oſtenſo..ciijNterea virgo chriſti virgini matri xp̄i cui ſe ꝓbauerat place̓ cōtendēs. ⁊ ad ſpiritualis illiꝰ dilecti ſui reditū pedens. cū gemitu ⁊ lacrimis illū xp̄o ⁊ marie cōmendabat. Sꝫ ceteris militibꝰ ſine illo redeuntibꝰ. iamqꝫ ſpe reu̓ſionis penitꝰ amiſſa. cū abbatiſſa penitēs eiꝰſub fallaci ꝓmiſſione mercedis. turpē virginis intruſionē accuſaret. illa beatā mariā lacrimoſis int̓pellabat p̄cibꝰ. vt de militis ſtatu reuelatōem aliquā vel modicaꝫ tanto dolori ꝓcuraret. cui ipſabeata ꝟgo maria ſemetipſam ꝑ viſionē exhibuit dicens. Parcecariſſima p̄ce fletibꝰ ⁊ ſuſpirijs. Ego ſuꝫ mater ih̓u maria cōſolatrix tua. Scito qꝛ qͣꝫ cito receſſit a te ille tuꝰ in xp̄o dilectꝰ. ī torncamenti cōgreſſu occubuit. eodēqꝫ in loco ſepulturā accepit. qui qm̄mihi detulit in te. ⁊ bona tibi cōtulit ꝓpter me. veracit̓ in morte cōpūctus eternā meruit ſalutē. Ibis gͦ ad abbatiſſaꝫ ⁊ annūciabis eiex me. qͣtinus illuc citius ꝑgat. ⁊ corpꝰ huc tranſlatuꝫ in cimiterioreponat. vt ꝑ eccl̓iaſticoꝝ ſuffragioꝝ cōmunionē adiuuet̉. hoc at̄grande ſignū. ꝙ tibi locuta ſum roſaꝫ ſuꝑ ſepulcꝝ vernātem reꝑies in ſuꝑficie. cuiꝰ radix de ore ſepulti pullulat ī viſceribꝰ t̓re. Illaigit̉ gaudēs dn̄e celeſtis imꝑiuꝫ abbatiſſe retulit. Sed ab ea ypocriſis ⁊ cōficte viſionis improperiū recipiēs. cū lacrimis ad beataꝟginē recurrit. cui illa ſicut pͥus mādatū ad abbatiſſam iniūxit. etaddidit de quodā peccato eiꝰ occulto. qd̓ ipſa confiteri ⁊ lacrimisdebe̓t punire. ⁊ ſic cū ſuo cōuētu nudis pedibꝰ ad faciendū qd̓ iubebat̉. puro corde ⁊ ꝓmpto greſſu ire. Qd̓ abbatiſſa audiens. etſignū recognoſcēs. ꝯfeſſione data ⁊ ſatiſfactōne indicta. ad locumꝓperauit. ⁊ indicio rōſe corpus militis inuentū. ad monaſteriū ſuūtranſlatū. honorifice ibideꝫ ſepeliuit.¶ De pictore queꝫ ymago beate virginis marie iniecta manu ne.ciiijret retinuit. ⁊ de interitu blaſphemi.Ictor quidā pro vite ſuenerito dn̄e nr̄e familiaris. in ꝑtibꝰ flandrie fecerat ſibigere dyabolū neceſſe hēbat. turpē turpit̉ ſic̄ ars ei ſuggere̓ potenomen docte manus artificio. hic qͦꝫ quotiēſcunqꝫ pinrat exp̄ſſius figurabat. cui ille in viſione noctis apꝑuit. ⁊ cur eū ſicirritaret cū furore ⁊ ira queſiuit. Pictor rn̄dit. Bene hoc ago. qꝛſemꝑ te paſſus ſum oīm q̄ feci maloꝝ intentorē. ⁊ adhuc turpiumcogitatōnū moliris inſidias. quibꝰ emollitaꝫ aīme mee demoliarisꝯſtantia. Et ſathan graues minas intētans. monebat vt a ſua lelione ceſſaret. Sꝫ ille ex hoc ipſo aīatus eſt ⁊ magis qͣꝫ ante ꝑatus

ſuſcitare leuiathan. Poſtmodū vero vna dieꝝ. ipſe in porticu cūiuſdā eccl̓ie beate marie ꝟginis ymaginē pinxit. ⁊ iuxͣ poſſibilitatēartificij ſicut decebat oꝑe vario picture eidē gloriā ⁊ honorem dedit. Sꝫ ⁊ iuxta illud qḋ ſerpenti dictū eſt. Ipſa ꝯteret caput tuūſubtꝰ pedes ymaginis dyabolū figarauit. nigris coloribꝰ turpemet tenebroſuꝫ. ſicut decebat amatorē turpitudīs ⁊ pͥncipe̓ tenebrarum. Qd̓ ille nō eqͥs oculis aſpiciēs. malignādi pt̄ateꝫ a deo expotijt. ⁊ accſed ſibi ad ꝯtumeliaꝫ xp̄o ⁊ matri eius ad gl̓iam. achūc em̄ ſiēſis trocleis. ⁊ ſuppoſito firmit̓ tabulatū mōſtrū illudpingebat̉ ⁊ ecce turbo vehemēs oēs illas artis pictorie machinascōcuſſit. ⁊ in terrā excuſſit. Qd̓ vt ꝑſenſit hō ſtupidꝰ ad ymaginēdn̄e leuauit cor ꝑiter ⁊ manū. que miꝝ dictū donec venirēt et qͥ eiſubuenirēt manu iniecta ip̄m retinuit ⁊ ẜuauit illeſum. tūc oēs quiaderāt xp̄m in matre ſua glorificabāt. dyabolū in fraudis ſue fruſtratōne cū riſu ⁊ cachinno blaſphemabāt. ¶ Apud laſſentiaꝫ qͥdam in taberna cū theſſara ludens. ⁊ male ſibi cedere vidēs cū ꝗcquid de deo eſt ⁊ deus ē blaſphemaſſet. reginā quoqꝫ celi mariā. iaculis detractionū laceſſere cepit. ⁊ cū habēs ſpūm in naribꝰ. a capite vſqꝫ ad pectꝰ ſingula carpēdo deueniſſet. maledicturus ventrēillū qui bn̄dictū in noīe dn̄i venientē ſuſciꝑe meruit. ſubita ⁊ horrenda morte functꝰ eſt. huiꝰ pater fama excitatus veniebat vt filioſuo lamētabiles exequias exhiberet. cui in itinere ꝗdā vicinus ſuꝰpaulo an̄ mortuꝰ occurrit ⁊ ait. Daꝝ tibi apporto nūcium. qꝛ filiꝰtuꝰ ſempit̓na mortē mortuꝰ eſt. qꝛ xp̄m blaſphemauit. ⁊ matri eiꝰdet̉xit. Et hͦ tibi ſignū. īuenies cadauer eiꝰ a ceruice vſqꝫ ad natesper mediam dorſi ſpinam quaſi ſectum et cor in duas partes diſſiluiſſę tabefactum. hͦ dicto diſꝑuit ⁊ pat̓ ꝑgēs hec ſigna inuenit.De iuuene illo qͥ abnegato xp̄o mr̄eꝫ eiꝰ noluit abnegare. cv.N quodā caſtello aquitanie milites duo pͥncipabant̉. ſꝫ vnus ſub alio villicabat̉et terrā ſuā de eiꝰ feudo poſſidebat. hoꝝ maior cū moreret̉. filiū ſuū adhuc ꝑuulū manu tenēs. ⁊ militē illū ſibi in pͥncipatu ſcd̓m alloquēs ait. Eſto huic in patrē ⁊ ipſe ſit tibi in filiū. nutiiſtum he̓ditatis mee ſucceſſorē. et dn̄m reipublice pr̄em ⁊ magiſtyIgit̉ ille pueꝝ poſt mortē patris in domo ſua receptū nutriebat.et paterno affectu fouebat. ac religioſe ī moribꝰ informare ſatagebat. Sꝫ puer coeuoꝝ ſuoꝝ lenocinijs ſeductus. ⁊ in tabernas introdnctus. bibendi fecit ꝯſuetudinē. ⁊ ꝑ hoc deſpumās in libidinēpudicicie frena laxabat. ⁊ a milite ſolicite monebat̉. ſed fruſtra. qͥamonitis nō mouebat̉. Deniqꝫ iuuenculus oīa abrupit. manumiſſionem petijt ⁊ accepit. Iamqꝫ īmatura libertate potitꝰ. ſicut equꝰinfrenis curſu rapido fert̉ inp̄ceps. totūqꝫ ſe malicie exponit. omīſua luxurioſe viuēdo ꝯſumit. Miles aūt ille ſimplici intentōe poſſeſſiones eiꝰ ne diſtraherent̉ emebat. aut diſtractas redimendo ſibi attrahebat. vt ſi eas qn̄qꝫ redimere poſſet faciliorē redemptōisacceſſuꝫ apud ip̄m inueniret. Interea dū ille impudorate peccāspublice mēdicaret. ⁊ quaſi vas ꝑditū vituꝑatōem oīm cōmorantiū in circūitū audiret. eiuſdē ville p̄fectus ⁊ ipſe magus ac maleficus. eū ad ſe vocans dixit. ſe eius miſerie cōdolere. ⁊ tāti calamitati velle ꝯſulere. Ip̄mqꝫ mutatorijs induēs. ac delicijs ciboꝝ ⁊ potuum ſecū reficiens. ꝓmiſit multomeliꝰ ei fore. ſi eius ꝯſultatiōibꝰvellet obedire. Quo oīmodā obedientiā pollicēte equos aſcendrūt. ⁊ crepuſculo ciuitatē egreſſi qͣſi ſpaciaturi longius ꝓceſſeruntTūc p̄fectus iuuenē alloquēs ait. Quid putas qꝛ miles ille poſeſſiones tuas emit. ⁊ diſtractas etiā redimit. vt tu nudus ex omībꝰfias. ⁊ ipſe totū diripiat. Sꝫ nō turbet̉ cor tuū. qꝛ duco te ad patronum meū. cui ſi ꝯſenſeris ſtatim te reſtituet in gradum pͥſtinDūqꝫ fabularent̉. ecce qͣſi exercitus magnꝰ turba malignoꝝ ſpirituū. ⁊ pͥnceps dyabolus in medio eoꝝ. Expaueſcente inuene adſubitaꝫ ⁊ horrendā viſionē p̄fectus ne timeret hortabat̉. patroni:ſuū de quo dixerat hūc eſſe ꝯteſtans. Dyabolus illos ꝓximare jdens dicebat. Fruſtra huc hūc adduxiſti. qͥa falſi et fallaces ſuntom̄s xp̄iani. veruntn̄ ſi voluerit xp̄m ⁊ mariā negare. quid qͥd voluerit a me poterit impetrare. Qui cū poſt multos cogitationūmeſtus xp̄m negaſſet. ſꝫ nullatenus mariā cōſentiret negare dyabolus eum cū indignatōne repulit. ſed ⁊ p̄fectus eū in ira ⁊ feſtinanreduxit. ⁊ cū ſe in ſua recepiſſet. eū de equo turpiter deiecit. ⁊ ablata veſte quā ei dederat. ꝓprijs reindutum panniculis. de domo ſugnulla ſuꝑ eum motus miſericordia exturbauit..cvj.Qualit̓ eū dei genitrix honorauit ⁊ exaltauit.Ule vero perambulās cauitatē. fortuitu ad eccl̓iam deuolutꝰ eſt. vbi tūc nocti.¶ aſſumptōis beate marie feſtiuitas ageret̉. Illionocturnas vigilias captato angulo ſtabat deſolatꝰ ⁊ plorēplorabat in nocte illa gl̓ioſe aſſumptōnis. noctem quam incurrirat dyabolice factiōis. Matrem miſcd̓ie cuius ymago p̄ſens eracū lacrimis implorabat. cunqꝫ tota nocte cor eius dolor ꝑforarēt.