Liber.VIII.
quedā aūt ſunt oꝑaatis meritoria tm̄. vt ip̄m diligere ex cariloſina. ieiunium martitate. quedā meritoria ⁊ ſatiſfactoria. vt ērium. Unde dicimꝰhumilitas paſſionis xp̄i nō fuit tm̄ meritoria vite eterne ⁊ ſibi ⁊ nobis. ſed etiā ſatiſfactoria ꝓ peccatis primorum parētuꝫ. ⁊ ideo ꝑ eam meruit nobis aꝑtionē. qꝛ ꝑ eam ſolam datū eſt p̄ciuꝫ redēptōis noſtre. Tāta eī fuit humilitas in redemptōe. quāta ſuꝑbia in p̄uaricatōe. Et ſi ante meruit alijs oꝑibus nobis vitā eternā quātuꝫ erat ex vi merēdi. id ē ex natura caritatis. nō tamē ianue aꝑtionē. qꝛ in hoc ſolo oꝑe ſolutū eſt debitum ꝓ quo excludebamur a ꝑadiſo. ⁊ quidē abrahaꝫ ⁊ alij ſanctiantiqui meruerūt introitū ꝑadiſi quātuꝫ fuit ex ſe. ſed tamē illā hereditatē non potuerūt intrare. licet ꝓmeritā ⁊ etiam ſibi ꝓmiſſaꝫ.quia obligata erat debitis. ſicut cōtingit in hereditatibꝰ naturalibus: vnde oportebat ꝙ debitū peccati prius ſolueret̉. qd̓ factumeſt in paſſione xp̄i. Iteꝫ dicit apo. ad thi. ꝙ xp̄c deſtruxit mortemvtrāqꝫ ſcd̓m glo. ſcꝫ aīe ⁊ corꝑis. Unde. Qui mortem noſtrā moriendo deſtruxit ⁊cͣ. Licet eī omnes filij ire naſcamur ⁊ oēs moriamur. tamē mors corꝑis dupliciter deſtructa eſt. ſcꝫ quātuꝫ ad certam ſpem reſurgēdi quā habemꝰ ex reſurrectōe xp̄i capitis noſtri.⁊ etiā quātuꝫ ad timoris remotōeꝫ. ſcꝫ quia modo aꝑta ianua nōita timet̉ mors corꝑis a ſanctis viris ſicut olim. quādo oēs deſcendebāt in infernū. Similiter mors aīe dupliciter. ſcꝫ qꝛ in baptiſmovirtute xp̄i conſecrato. omnis reatus originalis peccati ⁊ actualisabolet̉. ⁊ etiaꝫ ipſe fomes qui in carne remanet debilitat̉. Neutratamē mors adhuc penitus deſtructa eſt. ſed in futura reſurrectōepenitus abſorpta erit ſcd̓m illud apoſtoli. Cum aūt mortale hocinduerit īmortalitatē. tunc fiet ſermo ⁊cͣ.ora dn̄ice reſurrectōe. Comeſtor.Ehora quidā reſurrectoiis dn̄ice varie loquūtur autores. Hieronimꝰ in libroxij. queſtionū dicit ꝙ reſurrexit veſꝑe ſabbati. Ambroſius in fine expoſitōnis luce dicit. ꝙ ꝓfunda nocte. vnde ⁊ mulieres potuerūt ad monumētuꝫ accede̓ cuſtodibꝰ quieſcētibꝰ. ⁊ principes ſacerdotū dixerūt. ꝙ diſcipuli eiꝰ nocte venerūt. Auguſtinꝰaut dicit ꝙ diluculo. cui cōſentiūt qui dicūt dominū. xl. horis mortuū fuiſſe .ſ. quatuor horis veſꝑtinis ꝑaſceues. ⁊ .xxxvj. duarū noctium. ⁊ diei int̓medie. Unde ⁊ poſt reſurrectōeꝫ totidē diebꝰ ante aſcenſionem in terra moratꝰ eſt. Et hec eccl̓ia magis approhat.Unde mane pͥma ſabbati ⁊cͣ. Eccleſia qͦꝫ aſſentire videt̉ ī hoc ꝙmatutinas laudes ꝓ dn̄i reſurrectōne celebrat. Pro p̄dicta veroſentētia ambroſij facit ꝙ ſanſon in typo reſurrectōis. media nocteſurgēs tulit portas gaze. Sic ergo aīa xp̄i redijt ab inferis. ⁊ reddita eſt corꝑi facto impaſſibili. ¶ Petrꝰ lūbardus. Habuit quideꝫ⁊ aīa illed̓ in ſe ꝓpter mortē qd̓ nō ante ſcꝫ impaſſibilitatem. nec īlior. qꝛ nō ſanctior. ¶ Comeſtor. Utrū aūt tūc facta ē impaſſibilis cū egreſſa eſt a corꝑe. an tūcdemū cū reddita eſt cei. ne ſine corꝑe glorificaret̉ nō memini melegiſſeIe ſāctis qͦs eduxit d̓ inferno ſi querit̉ vbi fuerint poſt reſurre3. deus nouit. Uel ſicut dicit̉ de dn̄o. fuerūt in extremismaris. id eſt ſuꝑ ampliſſimos fines orbis.e diuerſitate aduētꝰ mulieꝝ. ⁊ nūero āgeloꝝ. Actor. liiij.Uerit de diuerſitate aduētus mulieꝝ ad ſepulcrū. que videt̉ eē in euāgeliſtis.de maria magdalena dicit math̓. ꝙ cognouerit reſurrectōeꝫ ange⁊ etiā de diuerſis apparitōnibꝰ ⁊ numero angeloꝝ. Nālo reuelāte. Iohānes dicit eā ignoraſſe. ⁊ dixiſſe. Tulerūt dominūnatheꝰ dicit eā pedes dn̄i tenuiſſe. Ioh̓es dn̄m eam ꝓhibuiſſe ne tāgeret. Matheꝰ dicit eā gauiſaꝫ fuiſſe. Ioh̓es fleuiſſeItē matheꝰ dicit eas vnicū angeluꝫ vidiſſe. Lucas ⁊ ioh̓es duos.Hec oīa ſoluūtur ꝑ ordinatōeꝫ hiſtorie quā hic ponit auguſti. inglo. Dicit em̄ ꝙ pͥma ſabbati diluculo venerūt ad monumētū. vtoēs euꝯſentiūt. Iam em̄ factū erat qd̓ hic dicit̉ de terremotu. ⁊ īterrore cuſtodū. Uenit autem marialenae ceteris feruētior erat. Unde ⁊ iohānes eam ſolaꝫrat. tacitis alijs que cū illo erāt. Et vidēs lapidē ſublatuꝫanteqͣꝫ diligētius inſpiceret. credēs ſublatū corpꝰ. cucurrit ⁊ nūciauit petro ⁊ iohāni. ſcd̓m ioh̓eꝫ. qui etiā currētes ad monumētuꝫ. ⁊nō inueniētes corpꝰ crediderūt qd̓ dixerat eis maria ſcꝫ corpꝰ eſſeſublatū. ⁊ abierūt. Maria aūt ſtetit ad monumētū foris plorās ſcꝫin orto. ⁊ tunc vidit augelū ſedēteꝫ ſuꝑ lapidē reuolutuꝫ. de qͦ mathe. ⁊ marcus. Ad cuiꝰ verba maria dū fleret inclinauit ſe ⁊ ꝓſpexit in monumētuꝫ. ⁊ tunc vidit duos angelos ſedētes. vnū ad pedes ⁊ alium ad caput. de quibꝰ lu. ⁊ iohā. Qui dixerūt ei ſcd̓m iohanne. quid ploras. Et intelligunt̉ hic ſurrexiſſe angeli. vt ⁊ ſtantes viderent. vt dixit lucas. Et dixerunt ſcd̓m lucā. quid queritisviuentē cum mortuis ⁊cͣ.oſt hoc cōuerſa maria retro. vidit hieſum ſtantē ſcd̓m iohānem. ⁊ nōoſcens eū putabat ortulanuꝫ.
ſed noīata ab eo cognouit eum. Qui ⁊ dixit ei. Noli me tangere.Nō dum em̄ aſcendi aatrē īle in corde tuo. qꝛ me noncredis equalē patri eſſe. ſed ſublatū taurū cadauer. Ac ſi diceret. Quia tanqͣꝫ mortuū queris. vgere nō mereris. Tūcegreſſa eſt de monumēto. id eſt de loco ante lapidē effoſſuꝫ. ⁊ cumea alie mulieres. quas ſcd̓m marcū timor inuaſerat. ⁊ nemini quicqͣꝫ dicebant. Et tunc occurrit eis hieſus ſcd̓m marcuꝫ. ⁊ ſalutauiteas. ⁊ tenuerūt pedes eius. Sic colligit̉ angeloꝝ locutōeꝫ bis eashabuiſſe veniētes ad monumētuꝫ. ⁊ etiam ip̄ius dn̄i bis ſcꝫ ſemelquādo maria euꝫ ortolanū putabat ⁊ nunc iterū cum eis occurrit.vt eas ipſa repetitō in fide cōfirmaret. Uenit ergo maria magdalena. annūcians diſcipulis. ⁊ alie que cū ea erāt ſcd̓m lucam. Sedadhuc obijcit̉ de angelo quē dicunt matheꝰ ⁊ marcus eis aꝑuiſſe.qꝛ math. dicit eū ſediſſe foris. marcꝰ vero intus. dicit em̄ ꝙ introeūtes in monumentuꝫ vi. iu. ſe. in dex. At hoc poteſt ſolui dupliciterſcd̓m glo. ſcꝫ vel dicēdo ꝙ duo fuerunt angeli. vnus intus alter extra. vel qd̓ eſt probabilius. vbi dicit marcus ꝙ introierūt in monumentū nō eſt intelligendū ꝙ intrauerūt ip̄m lapidē inſciſſuꝫ ī quofuerat poſitū corpus. ſed in aliqua ſepta quibꝰ ambiebat̉. ⁊ ibi viderūt angelū in aliqͦ ſpacio ante petrā ſedētē ſuꝑ lapidē reuolutū.De argumētis dn̄ice reſurrectōis ⁊ nūero apparitōnū. .lv.Ano igit̉. xix. imperūtyberij ceſaris adhuc ꝓcuratore iudee pylato mortuꝰ eſt¶ dn̄s ⁊ reſurrexit. Reſurgēs aūt veritatē reſurrectōnismultis argumētis cōprobauit. multa in corꝑe ſuo oſtēdēs p̄ter naturā coporis īmortalis. vt ſic veritatē reſurrectōnis aſtrueret. ⁊ abppoſtolis ⁊ eoꝝ poſteris omnē oīno cauſaꝫ heſitatōnis amoueretComedit em̄ ⁊ bibit cum eis. cum corpꝰ ſpirituale ciboꝝ alimoniamīme indigeat. In corꝑe ꝓprio cicatrices oſtēdit. cū a natura corporis īmortalis penitꝰ aliena ſit oīs deformitas cicatricis. Sed q̄ritur de cibo illo quē comedit quid factū ſit nō em̄ in nutrimētumcorꝑis eius ceſſit. cū eſſet glorificatū. ¶ Reſpōdet. Comeſtor. Ꝙcibi ab eo ſumpti ante mortē ceſſerunt corꝑi eius in alimoniā. poſtreſurrectōem vero ſumpti. abſumpti ſunt. ſicut aqua miſſa in ignecōſumit̉. Unde glo. ibidē. Aliter abſorbet aquā terra ſitiēs. aliterradius ſolis calēs. illa indigētia. iſte poteſtate. ¶ Comeſtor. Preter hec argumēta lucas ſcribēs hiſtoriā actuū apoſtoloꝝ ponit etalia. Fuit em̄ argumētuꝫ reſurrectōis ꝙ ꝑ dies. .xl. aparuit eis loquens de regno dei. nō eſt aūt intelligēduꝫ ꝙ ſingulis. xl. dieꝝ apparuerit apoſtolis. ſed infra numeꝝ tot dieruꝫ decies apparuit eisvt ex euāgelica hiſtoria colligit̉. Ibſa nāqꝫ die reſurrectōnis quinquies apꝑuiſſe legit̉. Primo marie magdalene. Scd̓o mulieribꝰredeūtibꝰ de monumēto. quādo tenuerūt pedes eius. ⁊ adorauer̄teū. Tercio petro. Quarto duobꝰ euntibꝰ ī emaus. Quinto deceꝫapoſtolis abſente thoma. Sexto poſt dies octo apꝑuit eis p̄ſente thoma. Septimo ſeptē diſcipulis apꝑuit in piſcatōne ad maretyberiadis. Octauo in mōte thabor. quādo cōuenerant in galileaIta ante diē aſcēſiōis apꝑuit octies. ip̄a vero die apꝑuit bis. Semel. xj. apoſtolis cenātibꝰ ī cenaculo. ecce nona apparitio. ſtatimqꝫpoſt ꝯmeſtionem apoſtoli. xj. ⁊ alij diſcipuli ⁊ mulieres de ciuitatevnanimiter egreſſi iuxta dn̄i p̄ceptū. venerūt in mōteꝫ oliueti. ⁊ ſtatim dn̄s apparuit eis ecce decima. ¶ Actor. Primo igit̉ iuxta marcum apparuit dn̄s marie magdalene. vbi dicit gloſa bede. Ideo pͥmo mulieri apparuit. vt que pͥma guſtauit mortē pͥma guſtaret reſurrectōeꝫ. Iteꝫ ne ꝑpetui reatꝰ apud viros obprobriū ſuſtineretque in virū culpā trāſfuderat. trāſfudit ⁊ gratiā. Itē ideo peccatrici. ⁊ tāte peccatrici apparuit. Primo vt oſtēderet ꝙ vbi abūdauitdelictū. plerūqꝫ ſuꝑabūdaret ⁊ gratiā. Itē ne ſcꝫ aliquis digne penitēs de venia deſperet. vidēs eam quōdaꝫ tot vicijs ſubditā. nūcadeo a dn̄o dilectā vt ipſis euāgeliſtis ⁊ apoſtolis dn̄i reſurrectionem euāgelizaret. Vt autē oſtēdat euāgeliſta qͣꝫ magna peccatrixfuerat. ⁊ ꝑ hoc in ea gratia dei euidentior fiat. addit. De qua eiccerat ſeptē demonia. Vt em̄ ait grego. in omel̓. ſuꝑ lucā. ſeptem demonia maria habuit. que vniuerſis vicijs plena fuit. ſeptenariꝰ eīnumerus vniuerſitatis eſt.¶ De apparitione facta ioſeph ⁊ altercatione iudeorum cum cuſtodus ſepulcri..lv.Reter ea que in euangeijs leguntur de apparitōne domini poſt reſurrectōnemgitur etiam in apoſtolo. ꝙ viſus eſt iacobo ⁊ quingētis fratribꝰ ſimul. ſed nec tempus. nec modum determinat. Quidam dicunt ꝙ iacobus mortuo domino vouit ſe nō comeſturumdonec xp̄c reſurgeret ⁊ ideo dicunt ꝙ eadem die reſurrectōnis apparuit illi. Fuerunt ⁊ qui dicerent ioſeph eadeꝫ veſpera qua ſepeliuit dominū a iudeis incarceratum. ⁊ nicodemū latuiſſe. ac deindefactum diſcipulum. Et ante alios ſtatim apparuit ioſeph in carcere ad conſolādum eum. ¶ Ex euangelio nicodemi. Poſt ſabba-