Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

Liber.VIII.

caſſe. occulte p̄dicaſſe vſqꝫ ad iohānis carcereꝫ. Actor. Itaqꝫipſa die epiphanie in canaililee viculo. ad nuptias inuitatꝰ curmatre virgine. aquā in vinū cōuertit. has em̄ quidā autumāt fuiſſe iohānis euāgeliſte. quē etiā vt aiunt volente nubere reuocauit.Ambulās aūt iuxta ſtagnū geneſareth. qd̓ marie galilee. vel etiam lacus tyberiadis dicit̉. iteꝝ petrū andreā ſimulqꝫ duos zebedei filios. Iacobū ioh̓eꝫ ad ſe vocauit. vt de captura piſciū trāſirent ad piſcatōeꝫ hoīm. Qui ambabꝰ nauibꝰ in verbo ip̄ius repletis piſcibꝰ relictis. aliquātulū ſecuti ſunt. ſed iteꝝ ad ſua redier̄tDeinde in naͣzareth venit. die ſabbati ſynagogā ingreſſus ꝓphetiā. Iſaie legit. quā in ſeip̄o impletā oſtēdit. Poſt in iudeā. id ēin regnū duaꝝ tribuū ꝑrexit. ibiqꝫ diſcipulis ſuis moram fecit.Quibꝰ etiā diſcipulis baptizātibꝰ. ioh̓es etiā in ennon iuxta ſalimbaptizabat. multos ad ſe veniētes admittebat. vnde ioh̓is diſcipuli murmurabāt qꝛ magiſtri ſui gloriā zelabāt. Ioh̓es aūt eoruꝫinuidiam retūdebat. ſeqꝫ xp̄m ſed eius nūciuꝫ. nec ſpōſuꝫ ſꝫ eiꝰꝑanymphū eſſe dicebat. Dominꝰ aūt eoꝝ inuidiā cognoſcēs addiem paſche feſtū in hieroſolimā aſcendit. ibiqꝫ tūc prima vice detemplo vendētes emētes eiecit. Comeſtor. Ibidem qͦꝫ p̄ſennens ortā cōtra ſe phariſeoꝝ inuidiā. maxime audiſſet poſteatraditum iohānem. reliquit iudeam abijt iterū in galileā. Arguebat em̄ ioh̓es herodē ꝓpter herodiadem. qꝛ ſcd̓m legem quā receperat liceret fratri habere vxorē fratris. eo viuēte. Suꝑ matheum legit̉ herodias filia fuit regis arethe quā auferēs philippo.ortis inter eos quibuſdā ſimultatibꝰ in odiū philippi dederat herodi. qꝛ fratres inuicē inimici erant. ſuꝑ quo argueret eum iohannes ſuggeſtione herodiadis miſit eum in carcereꝫ.ꝑta p̄dicatōe dn̄i. electōe. xij. apoſtoloꝝ.xij.Uod cuꝫ audiſſet hieſusvenit habitauit capharnaū in finibꝰ zabulon neptalim aꝑte p̄dicabat dicēs. Penitētiaꝫ agite ap. e. r. ce.Et circūibat totam galileā docēs in ſynagogis eoꝝ. ſanans oēmpulo. abijt opinio eiꝰ in totaꝫ ſyriā. Ex gloſis ſuꝑmatheū. Et ſecute ſunt turbe multe quadriꝑtite ſcꝫ. Alij ꝓpiceleſte miſteriū. vt diſcipuli. Alij ꝓpter curatōneꝫ infirmitatū. Alijſola fama curioſitate. exꝑiri volētes ſi vera eēt que dicebāt̉ deillo. Ater inuidiā volētes eum caꝑe in aliquo verbo factoaccuſare. Alij etiā ꝓpter miracula panū ſequebant̉ ꝓpter cibuꝫcorꝑalē. Comeſtor. Uidēs ergo hieſus turbas. aſcēdit intem. ſediſſet. vocauit ad ſe quos voluit ip̄e. fecit cum illo. xij.quos apoſtolos .i. miſſos noīauit. Quare vero iacobꝰ alphei poſterior ī cathalogo numeret̉ iacobo zebedei. minor dicatur. illemaior.gatiua ſanctitatis ſue factꝰ ſit ab apl̓is poſtea archiep̄us hierooꝝ. ſenior ille fuerit. merito querit̉. Ad qd̓ melius videndū dicimꝰ. anna mortuo ioachim de ſuſceꝑat mariāvirginē. data ē in vxorē a ioſeph genero ſuo cleophe fratri ipſiꝰ ioſeph. de quo ſuſceptā filiā. vocataqꝫ mariā dedit vxorē alpheo. dequa nati ſunt qͣtuor ꝯſobrini. iacobꝰ. ſymon. iudas apl̓i. ioſephqui barſabas. qui iuda poſt mathia electꝰ fuit. Et hi qͣtuorp ceteris ꝯſanguineis dicti ſūt fratres dn̄i. qꝛ ſolū cognati erātſed putabāt̉ agnati eiꝰ tanqͣꝫ ex duobꝰ fratribꝰ ioſeph cleophadeſcēdētes. Inter qͦs tamē qͣſi anthonomaſice iacobꝰ dictꝰ eſt frater dn̄i qꝛ qͣꝫſimilimꝰ ei fuit in facie. Itē mortuo cleopha anna nupſit viro tercō. ſcꝫ ſalome. ſuſceptāqꝫ ex eo filiam vocauit mariā ſicut alias pͥus. Et hāc duxit zebedeꝰ habuitqꝫ ex ea filios iacobūmaiorēeꝫ. licet poſterior natu tamē maior dictꝰ ē. qꝛ vocatus ē a dn̄o pͥus adheſit ei. Qd̓ romana obſeruat eccl̓ia. vt ſinguli ī ordinibꝰ ſuis priores ſint pͥus ordinati. ita dicit HieronimꝰAlij vero vidētes mulieres agnoīari ſole̓ noībꝰ viroꝝ. vt marchiacathonis dixerūt prioribꝰ viris mortuis. has duas marias nupſiſſe cleophe ſalomē. vl̓ priores viros fuiſſe binomios. dicūt zebedeū cleophā. alpheū ſalome. Actor. Sentētia hieronimi notat̉in his ꝟſibꝰ. Anna viros habuit ioachiꝫ cleophe ſalomeqꝫ. Tresꝑit. has ducūt ioſeph. alpheꝰ zebedeꝰ. Xp̄c pͥma. ioſe ph. iacōbuꝫ ſiudā. Altera. reſtat iacobū ꝑit atqꝫ ioh̓eꝫ.De ſermone.xiij.n moniLeuatis vero hieſus oculis docebat eos. dicēs. Beati pauꝑes ſpū ⁊cͣ. De hocſermone videt̉ diſſonātia inter matheū lucam matheus em̄ dicit factū in mōte. lucas ꝟo poſt deſcēſuꝫ mōtis ī lo cāpeſtri. Itē matheꝰ tm̄ diſcipulis lucas diſcipulis ſimul turbis. Item matheꝰ ſedēdo. lucas ſtādo. Sed reſpōdet auguſtinusin glo. qꝛ potuit eſſe. vt in mōte duodecim apoſtolis electis ſermonem huipͥmo faceret. poſt deſcēſuꝫ mōtis aliū ſimilē turbis ſimul diſcipulis vel etiā electis duodecim in ſuꝑcilio mōtis. poſtea deſens inie tamē eēt in mōte ſernonē faceret vniohoc ſermone ꝑfecte expri

mitur doctrina noui teſtamēti. quātuꝫ ad mores. ſicut vetꝰ teſtamentū datū eſt in mōte. ſic nouū. Et vt dicit glo. ſicut ī vete. teſ.primo ꝓponuntur. x. p̄cepta in quibꝰ cōſiſtit ſūma oīm p̄ceptoꝝ.poſtea ꝑtes. id eſt ꝑticularia p̄cepta explicant̉. ita dn̄s in principio ſermonis ſui. vij. virtutes ꝓponit. ex quibꝰ pendēt oīa que inmonte docuit. Sic quilibet p̄dicator in pͥncipio ſermonis ꝓponit thema. in quo breuiter cōprehēdunt̉ oīa que ſingulas ꝑtesſunt explicāda. His etiā virtutibꝰ differētias premioꝝ ꝓponit.bus ſcꝫ ſeptē virtutibꝰ ꝓpoſitis. addit etiā octauā que tam ſingularis virtutis qͣꝫ probatō vel etiā ꝑfectio aliarū eſt oīm ſcꝫ patientia. Nam patiētia opus ꝑfectū habet. Ideo nec ei ꝓponit̉ premium ſingulare ſicut alijs. ſed ꝯmune ſcꝫ regnū celoꝝ. qd̓ etiā prius pauꝑtati adiecerat. vnde dicit gloſa octaua redit ad caputSciendū aūt ſicut in ordine ſermonis ſcd̓m matheum ponuntſeptem virtutes. ita ſcd̓m lucā ꝓponūtur quatuor ad quas ſimiliter omnia que ſequūtur referri poſſunt. huiꝰ aūt differentie ratiomiſtica eſt ſcd̓m glo. matheꝰ em̄ refert ſermonē factū diſcipulis inlūmitate montis. lucas vero turbis in loco cāpeſtri. vnde ille refertſcd̓m quod ꝑtinet ad ꝑfectos. Iſte vero ſcd̓m quod ꝑtinet ad imperfectos. octonarius em̄ ꝑtinet ad ꝑfectōeꝫ ꝓpter octauā etatēin qua erit ſumma ꝑfectio. quaternariꝰ ad imꝑfectōeꝫ ꝑtinet. propter quatuor elemeta quibꝰ hoīes carnales ſubiecti ſunt. Licet ergo eadē inſinuētur ſcd̓m matheū ſcd̓m lucā. ibi tamē ſub octonario hic aūt ſub quaternario. māſuetudo em̄ pax referunt̉ ad patientiā. mūdicia cordis ad pauꝑtatē ſpūs miſcd̓ia ad eſuriem iuſticie. hec etiā quatuor poſſunt aptari quatuor virtutibꝰ cardinalibꝰNam pauꝑtas ſpūs ad tꝑantiā ꝑtinet. eſuries ad iuſticiā luctusad prudētia. patiētia ad fortitudinē. hec ſcd̓m gloſaꝫ hieronimi.Etiā ſcd̓m glo. aliā matheꝰ deſcribit tm̄ beatitudines electoꝝ. lucas vero etiā reproboꝝ. qꝛ rudes auditores adhuc minis terroribus ad bona compellendi ſunt. perfectis autē ſatis eſt p̄mijs inuitare.ōueniētia ſeptē virtutū ſeptē donis..xiiij.Unc videndū eſt de numero ordine haꝝ ſeptē virtutū. Et nota ſicut indelabro erāt ſeptē lucerne. ſeptē infuſoria .vij. emunctoriā. hec ſibinuicē deſeruiebāt. ita hoc ſermone domīco diſūīguūtur tres ſeptenarij. ſcꝫ ſeptem petitōnes oratōnis domīce quibus petunt̉ ſeptē dona ſpūſſancti. vt dicet̉ infra. ſeptēqꝫ virtutes ſeptē beatitudines. Per ſeptē lāpades intelligunt̉ ſeptē virtutes. que lucēt in tabernaculo eccl̓ie ſancte corā dn̄o. Septē infuſoria quibꝰ replent̉ lāpades oleo ſunt ſeptē petitōnea oratōis dominice. Quibꝰ impetrātur ſeptē dona. vt ex eis repleant̉ ſeptētutes vt pleniꝰ fulgeāt in patria. In hac em̄ vita quātūcūqꝫ ꝓficiant. plene fulge̓ valent. Seo multas ſordes multa impedimeta ꝯtrahūt ex licinula .i. ex carne. que igne ſpūſſancti paulatim cōſumitur. Et hec oīa purgabunt̉ illas ſeptē beatitudīes. Hec vtdictū eſt ſibinuicē ſubſeruiūt. Unde dicit gloſa ſingule virtutes vt impleant̉ poſtulant ſuffragia ſeptē donoꝝ. que ſcꝫ ſeptemdona ſeptē petitōnibꝰ domīce oratōnis impetrāt̉. Pauꝑtas qͥdēſpūs dono timoris replet̉ cōtra ſuꝑbiam. Luctꝰ dono ſcientie illuſtrat̉ vt ſciat homo quibꝰ malis inuoluat̉. hec cōtra irā que ſenſuꝫmentis turbat. Eſuries iuſticie ſpiritu fortitudinis fulcit̉. ne in vialaſſaſcat. hec cōtra accidiā. Miſcd̓ia ſpiritu cōſilij regitur vt ſciathomo cui vel quādo miſerāduꝫ ſit. hec cōtra auariciā. que ſibi oīaretinet. mundicia cordis ſpū intellectus replet̉ contra luxuriā. quehoīeꝫ facit brutū vt ſit ſicut equꝰ mulꝰ quibꝰ non eſt intellectus.Paci reſpōdet donū ſapiētie. homo em̄ niſi pacatꝰ ſit totꝰ in ſe eterga ꝓximū poteſt celeſtia cōtemplari. ſed quādo pax eſt interanimā carnē tunc ſpiritꝰ ſapiētie erigit aīam ad cōtemplatōnemIpſe etiā ſpiritꝰ ſapientie ꝑfecte ſubijcit carnē ſpiritui vt fiat pax.qꝛ vt dicit gregoriꝰ. Guſtato ſpū deſipit oīs caro. hec cōtra gulaꝫque tm̄ terrena ſapit. Et nota Iſaias ſeptē dona ſpūſſancti enumerat deſcendēdo hic autem ſeptem virtutes ſeptem dona ſiue donoꝝ petitōnes enumerant̉ aſcendendo. qm̄ iſaias ibi agit deincarnatōne quā deſcēdit ad nos. hic aūt tradit̉ doctrina virtutum quā debemꝰ ad eum aſcēdere..xv.oratōne dominica.Orro huic ſermoni interalia multa interſeritur oratio dominica. cui etiam dominus elemoſynam ac ieiuniuꝫ adiunxit. quia vt dieit gloſa oratio auicula eſt que penetrat celū. Et habet duas alas ſcꝫ elemoſynam ieiuniū. Ideo primo agit de elemoſyna p̄pollet ieiunio. magis ad caritatē ꝑtinet. magiſqꝫ deo placet. Sicut ip̄e dicit. miſcd̓iaꝫ volo ſacraficiū. Poſtea vero de ieiunio medioloco de oratōne. quia ip̄a oratio his quaſi duabꝰ pennis a dextris ſiniſtris ſubleuata celum penetrat. Porro de oratōe tangit tria.