Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

hoc verum ꝓbare niſi futurū docuerint. at̄ futura incerta ſintoīa. maxīe ea nūqͣꝫ facta ſūt. ꝑſpicuū eſt eos id futuruꝫ dicereqd̓ non ſit futuꝝ. Idem in li. j. ꝯtra iouinianū. Dyodorꝰ ſocraticus quinqꝫ filias dyaleticas inſignis pudicicie legit̉ habuiſſe dequibꝰ philocarneadis magiſter pleniſſimam ſcribit hyſtoriam. Ualeriꝰ li. viij. Carneades laborioſus diuturnꝰ ſapīe miles.cx. anno viuēdi. philozophādi finem fecit. Hic ad menſā ſederet cogitatōibꝰ inherēs manum ad menſā porrigere obliuiſcebat̉. ſed meliſſa quā vxoris loco habebat. tꝑato inter ſtudia interpellādi inedie ſuccurrēdi officio dexterā ſuā neceſſarijs aptabatIdē cum criſippo diſputaturꝰ. elleboro priꝰ ſe purgabat. qͣs potiōes induſtria ſolite laudis cupidis appetendas effecit.ntentijs ſtoicoꝝ veris falſis. Actor..xxviij.Orro ſtoicoruꝫ ſentētiā.cuiꝰ ſecte pͥncipes fuiſſe dicunt̉ zenō criſippus. vt aitFradicari. extirpari de mentibꝰ hoīm. hoc idē ſenſerunt vetereshieron. ī dial̓. ꝯtra pelagianos poſſe oēm ꝑturbatiōꝫachademici ꝑypatetici aūt eaſdeꝫ ꝑturbatiōes dicūt frangi regi moderari. quaſi infrenes eqͦs quibuſdā lupatis coerceri. quoꝝſnīas ponit tulliꝰ in tuſculanis. origenes in ſtromatibꝰ. Liber atciceronis de ꝑadoxis ſnījs ſtoicoꝝ totus ꝯtextus eſt. quaꝝ quedam quidē vere ſunt. pl̓es aūt falſe. hec ſunt aūt ſex ꝑadoxe queibi ponunt̉. qd̓ honeſtum ē id ſolum bonū eſſe. ſcd̓m. in quo virtꝰſit ei nihil deeſſe ad beate viuendū. terciuꝫ. ꝑua magna ē culpaquartū oēs ſtultos inſanire. quītū. oēs ſapiētes liberos. om̄esſtultos ſeruos. Sextū. ſolus ſapiēs diues ē. Item ſtoycoꝝ ſt̓ illa poīt ſeneca. Seneca ī. ij. li. bn̄ficijs. Negāꝰ īiuriā acciꝑe ſapientē tn̄ illū pugno ꝑcuſſerit iniuriarū dānabit̉. negamꝰ ſtulti qͥcqͣꝫ eſſe. tn̄ eum qui aliquam ſtulto ſubripuerit furti ꝯdemnabimꝰ. inſanire oēs dicimus nec tn̄ oēs curamus elleboro. his ip̄isquos vocamꝰ inſanos ſuffragiū iuriſditōeꝫ cōmittimꝰ. Ideibidem in li. iiij. Stultus ſcd̓m ſtoicos oīa vicia hꝫ. ſed non in oīanatura ꝓnꝰ eſt. iliꝰ in luxuriā. alius in auariciam inclinat̉.putatō ꝯͣ ſtoycos de bn̄ficijs. Idem in li. v. .xxix.Icitis ſtoyci. quod nemo malo homī prodeſſe pt̄. beneficium eſt qd̓ ꝓdeſt.ergo beneficiū non accipit malꝰ. ſed ſi malus accipit bn̄ficium. ergo debet reddere. ingratus eſt. Item bonus vir oīa recte facit. ingratus non pt̄. ita nec bonus qͥſqͣꝫingratus eſt nec malus. Ad hoc dicimꝰ. vn̄de apud nos bonū honeſtū eſt. id ꝑuenire ad malū pōt. deſinit enī eſſe malus. ſi ad illum virtus intrauerit. quādiu aut malus eſt. nemo illi dare beneficiū pōt. quia quid quid ad illū ꝑuenit. prauo vſu corrūpit̉ quēadmodū em̄ ſtomachꝰ morbo viciatus colligēs bilem quoſcunqꝫ accepit cibos mutat in deterius. et om̄e alimentū in cauſam doloris trahit. ita aīmus cecꝰ quidquid illi cōmiſeris id onus ſuumet perniciē et occaſionē miſerie facit. Idem in eodē. Nihil pōtad malos ꝑuenire quod proſit. immo quod noceat. quecunqꝫem̄ illis cōtingunt in ſuā naturā vertūt. ideo nec bn̄ficiū dare poſſūt. quoniā nemo pōt quod habet dare. ſed qͣꝫuis hec ita ſinttamē acciꝑe quedaꝫ malus pōt que bn̄ficijs ſimilia ſunt quibꝰredditis ingratus erit. ſunt em̄ aīmi bona. ſunt bona corꝑis. ſūtbona fortune. prima a ſtulto et malo ſubmouent̉. pypatetici veroqui felicitatis hūane longe lateqꝫ terminos ponūt. aiunt minutabeneficia ꝑuentura ad malos. que qui reddidit ingratꝰ eſt. nobis aūt placꝫ eſſe bn̄ficia que ſūt aīm factura meliorē commoda tn̄ eſſe illa expetenda non negamus. Cleantes aūt vehementius agit. licꝫ inquit bn̄ficiū ſit quod acceꝑit tamē ingratꝰeſt. quia fuit redditurus. etiā ſi accepiſſꝫ ſic latro eſt anteqͣꝫ etiam manus inquinet. quia ad occidendū volūtate armatus eſt.exercet̉ enim et aꝑitur oꝑe nequitia. non incipit..xxx.Item de eodem.Uomo nemo per vos ingratus eſt o ſtōici. ſic rurſus oēs ingrati. naꝫ vt dicitisomnes ſtulti mali ſūt. et qui vnū viciū habet oīa habet. quod ſi ſic eſt. nōne vndiqꝫ hūano generi cōuiciū fit. nōne publica querela ē bn̄ficia ꝑiſſe. pauciſſimos qui benemerētibꝰ inuicē peſſime mereant̉. eſt quod hanc tm̄ nr̄am murmurationem putet. Neſcio qui ex ph̓orū domo clamat. et ex mediocōuentu populos genteſqꝫ damnatura vox mittit̉. hoſpes abhoſpite tutus ſocer a genero. fratrū quoqꝫ gr̄a rara eſt imminet exitio vir coniugis illa mariti. beneficia in ſcelus verſa ſunt. etſanguini eorū parcit̉. pro quibꝰ ſanguis fundendꝰ eſt. humiliſe ac depreſſo loco putat ſtare quiſquis ſupra rēpu. ſtetit. quisextremo die dicere audeat vixi. et quē dederat curſum fortūa peregi. Idem li. vijDicitis o ſtoici oīa ſapientis eſſe. quomō ergo

aliquis pt̄ dare ſapiēti ſi oīa eius ſunt. nihil ꝓhibet quid ſapiētis eius qui poſſidet. in re ciuili oīa regis ſunt. tn̄ illa quoruꝫad regē ꝑtinet vniuerſa poſſeſſio in ſingulos dn̄os deſcripta ſūt.dare tn̄ regi donū pecuniam poſſumus mancipiū. nec darede ſuo dicimur. ad regem em̄ poteſtas oīm pertinet. ad ſingulosꝓprietates. Iteꝝ. nemo ſuā rem emit. oīa ſapientis ſunt. ſapiēsnihil emit. ſic vetant mutuū ſumere. ſed qd̓ aliter ſapiētis eſt. aliter meū poſſum dare ſapiēti. nec mirum eſt aliquid ei cuiꝰ eſt totūpoſſe donari. Conduxi domū a te. in hac aliquid tuū eſt. aliqͥd meum. res tua ē. vſus rei tue meus. libros dicimꝰ eſſe ciceronis. eoſdēdorus librarius ſuos vocat. vtrunqꝫ verum eſt. alter eos tanqͣꝫactor. alter tanqͣꝫ emptor ſibi aſſerit. ceſar oīa hꝫ fiſcus eꝰ priuatatm̄ ac ſua vniuerſa in imꝑio eius ſūt. in patrimonio ꝓprio ſb̓ optimo rege. rex imꝑio poſſidet. ſingl̓i dominio. ſic ſapiēs oīa poſſideaīmo. iure ac dominio quiſqꝫ ſua. Idē in eodem. Nos ſtoicidam precipimꝰ vltra modū vt ad verū ſuum redeāt. cuꝫ dicirille dati bn̄ficij meminiſſe debet. hec volumꝰ intelligi. debetp̄dicari nec iactare nec grauis eſſe. Quotiēs parum tibi fiducie ēin his quibꝰ imꝑas amplius exigendū eſt qͣꝫ ſatis eſt vt p̄ſtet̉ qͣntum ſatis eſt in hoc oīs yꝑbole extendit̉. vt ad verū mēdacio veniat̉. nunqͣꝫ tm̄ ſperat yꝑbole quātum audet. ſed incredibilia ſuadet. vt ad credibilia ſed magna ꝑueniat.De mutatōe ſnīe vl̓ conſilij. Idem libro. iiij..xxxj.II promiſeris alicui te daturū beneficiū poſtea ſcieris eſſe malū. dabis anſi facies ſciēs. peccas. das em̄ cui debes. ſi negas ethoc peccas ꝓmiſiſti em̄ ꝯſciētia noſtra hoc titubat. adillud ſuꝑbū ſtōici ꝓmiſſū nūqͣꝫ ſapiētē conſilijs ſuis penitere. necvnqͣꝫ emēdare qd̓ fecerit nec mutare ꝯſiliū. mutat ſapiēs ꝯſilium oībꝰ his manētibꝰ. que erant ſumeret. Ceteꝝ ad oīa cumexceptōe venit. ſi nihil .ſ. inciderit qd̓ impediat. Imprudētiū eniꝫiſta fiducia ē. fortunā ſibi ſpondere. ſapiēs vtrāqꝫ eius ꝑtem cogitat. tunc fidē falſaꝫ. tūc incōſtantie crimē audiā. ſi cum oīa eademſint erant ꝓmittēte me. preſtitero ꝓmiſſuꝫ oīa eſſe dn̄t fuerāt cum ꝓmitterē ad hoc vt p̄ſtare tenear. aut certe vt poſtea ꝯſideratiꝰ loquar. licꝫ oīa ſint. tamē qꝛ dicere ſolemꝰ linguariū dabo. verba mea redimā. aurem mihi ꝑuellā. Non eſt turpe cum remutare conſilium. hucuſqꝫ de ſeneca.De paſſiōe voluptate. Augꝰ. xiiij. de ci. dei..xxxij.Uas greci epatias latineaūt cicero ꝯſtantias noīauit. ſtoyci tres voluerūttribꝰ ꝑturbatōibꝰ in aīo ſapiētis cupiditate voluptatē. leticia gaudiū. metu cautōꝫ. egritudīe vero vl̓ dolorequā nos vitāde ambiguitatis triſticiam maluimꝰ dicere negauer̄t poſſe aliquid in aīo ſapiētis. volūtas qͥppe inqͥt appetit bo qḋ facit ſapiēs. gaudiū ꝟo de bono adepto ē. qd̓ vbiqꝫ adipiſcit̉ ſapiēs. Cautō deuitat malū quod dꝫ ſapiēs deuitare. triſticia porro qꝛ de malo ē qḋ iam accidit. nullū malū exiſtimāt poſſe accidere ſapiēti. nihil in eius aīo pro illa poſſe dixerūt. apudnos aūt non querit̉ vtrum piꝰ aīmus iraſcat̉ qͣꝫ vn̄ iraſcat̉. necvtꝝ ſit triſtis ſꝫ quare ſit triſtꝭ. nec vtꝝ timeat ſꝫ qͥd timeat. Idein li. v. Stoyci ꝯtra eos virtutes appetēdas ꝓpter voluptate dicūt. pingūt quandā tabulā vbi voluptas in ſella regali qͣi delicata quedā regina ꝯſedit. eiqꝫ ꝟtutes famule ſubijciunt̉. vt faciantqd̓ illa imꝑauerit. iubetqꝫ prudētie vt vigilant̉ inqͥrat. quō voluptas regnet ſalua ſit. iuſticie vt p̄ſtet bn̄ficia que pt̄ ad ꝯꝑādasamicicias corꝑalibꝰ cōmodis neceſſarias. nulliqꝫ faciat iniuriā neoffēſis legibꝰ voluptas ſecura viuere poſſit. fortitudini iubetvt ſi dolor corꝑi acciderit non ꝯpellat ad mortē teneat domīaꝫſuā .i. voluptatē ſuam fortiter in cogitatōe. Tꝑantie vt tm̄ capiat alimētoꝝ vel alioꝝ delectabiliū. vt voluptas impediatur.Pinguat̉ loco voluptatis gl̓ia vana. delicata quedā mulier inriata tn̄ nihil ꝓuideat prudētia. nihil diſtribuat iuſticia. nihil toleret fortitudo. nihil moderet̉ tꝑantia niſi vnde placeatur hominibus ventoſe glorie ſeruiatur.De virtutibꝰ vicijs. Actor..xxxiij.Toycorum quoqꝫ creditur illa eſſe ſnīa. qui vnā virtutē habet: oēs hꝫ. vnahre. vt ſuꝑlus ſeneca teſtatꝰ ē. Augꝰ. ad hiero. querit̉ etiā hꝫ nullam hꝫ. Sil̓r de vicijs vnum hꝫ oīa debetde vicijs vtꝝ ipſa ſil̓r ſint oīa vb̓i vnū erit aut nulla ſint vbi vnū erit. laborioſū id on̄dere ꝓpterea qꝛ vni virtuti duo vicia apponi ſolēt. aꝑte ꝯtrariū eſt. ſpē ſil̓itudīs adubrat̉. verutn̄ qꝛſunt audaces timidi ſunt. rurſus timidi a quibꝰ abeſt audacia ſit vtrūqꝫ viciū. qm̄ qui vera ꝟtute fortꝭ ē nec temere audet. nec incōſulte timet. cogimur fateri vicia pl̓a eſſe virtutibꝰ. vni