Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

De initio regni cyri apud ꝑſas. Euſebius.Qno captiuitatis. xxx. cyrus medoꝝ imperiū deſtruxit. ſubuerſoqꝫ rege eoꝝ aſtiageregnū ad perſas trāſtulit. Repit igit̉ annoVLetatis quinte. xxxj. mūdi vero tercij milleſimo. cccciiij. regnauit annis. xxx. Comeſtor. Ipſe fuit nepos darij ex ſorore. nepos aūt aſtiagis ex filia.aſtiagēs vnicā habuit filiā. vidit ſomniū de genitalibꝰ filie oriebatur vitis que totā occupabat aſyā. accepit a ꝯiectoribꝰ ſe habiturū nepote ex filia qui dn̄s eſſet aſye. et ip̄m deijceret de regno.Quod timēs dedit filiā ſuaꝫ vxorē militi plebeio ne filiꝰ ex ea naſceret̉ nobilis potēs. p̄terea filiā p̄gnante aſciuit natū ex ea filium cuidā pͥncipi archanoꝝ tradidit occidendū. qui credēs regnūtranſiturū ad filiā. filiū ip̄ius veritꝰ eſt occide̓. vni de paſtoribꝰ regis tradidit ꝑuulū exponēduꝫ in nemore. Qui expoſuiſſet euꝫ. id indicaſſet vxori que in diebꝰ illis peꝑerat ſupplicauit ei muliervt ei ꝑuulū deferret alendū ꝓpriū eo exponet. Cūqꝫ paſtor rediſſet ad puerū. inuenit canē p̄bentē vbera a feris auibusdefendentē. Cunqꝫ tuliſſet eum ad vxorē alluſit ei tanqͣꝫ diu notevocauitqꝫ puerū ſpartacū .i. catulū. ſparcos em̄ ꝑſice canem ſonatqui eſſet grādiuſculꝰ. a pueris ludentibꝰ factꝰ eſt rex eoꝝ. cōtumaces inobediētes ſibi grauit̓ affligebat. Qd̓ grauiter ferentespatres eoꝝ. verbū detulerūt ad regē de filio paſtoris. Quē aduocaſſet rex argueret. pueros plagaſſet. ille intrepidus ſe vtregē feciſſe reſpōdit. admiratus rex. quedā ſigna generis ſui ineo dep̄hendēs. Aſcito paſtore ſecretiꝰ veritatē rei agnouit. verūtamē timor eius de nepote mitigatꝰ eſt. eſtimans verbū ꝯiectorum de regno impletū eēt in regno pueroꝝ. eidē cui prius ꝯmiſerat occidendū. cōmiſit alendū. indicans tn̄ eſſe niſi filium paſtoris. Filiū quidē illius ſecretarij ſui clanculo dedit patri ad ꝯmedendum. qꝛ obedierat ori eius. poſt ip̄m indicauit ei. Factū ē aūtvt aſtiages trade̓t exercitū illi ſecretario ad hoſtes expugnandos.Ipſe vero reſidebat in ꝓuincia media. Porro ille īmemor maleficij regis. ꝑſuaſit exercitui vt ſpartacū regē ꝑſidis ſibi eligerent.Et cognomīauit cyrum qd̓ interp̄tat̉. heres. q. dice̓t licet reluctetur aſtiages. hic eſt heres quo facto timēs aſtiages dariū cōſobrinū adoptauit ſibi in filiū. collecto exercitu ꝯgreſſus eſt aduerſus cyrū fugerūt ꝑſe. vxores aūt eoꝝ matres egreſſe ſūt ad eos detectis ſuis poſterioribꝰ aiebāt. vultis ne introire in vteros matrum renaſci. hoc pudore excitati ꝑſe acriter redierūt in hoſtesvictus ē aſtiages. Cyrus aūt magis exhibuit ſe illi nepotē qͣꝫ victorem. regnū hyrcanoꝝ cōceſſit ei. dario ꝟo tanqͣꝫ fratri mr̄is ſuetradidit regnū medoꝝ. tamē ſub certa ſpe reuertēdi ad ip̄m. De eſopo fabulis eiꝰ moralit̓ fictis cōtra calūnioſos. inſidioſos. cupidos. incautos. Euſebius actor.Nno regni cyri primo eſopus a delphis interimit̉. Extant eſopi fabule elegātes famoſe. quas rōmulꝰ quidā de greco in latinū trāſtulit. ad filiū ſuū tyberinū dirigit ita ſcribens. de ciuitate attica eſopus quidā homo grecus ingenioſus. famulos ſuos docet qͥd obſeruare debeāt homīes. Et vt vitā hominū oſtendat mores. inducit aues beſtias arbores loquētes ꝓbanda cuiuſlibet fabula. id ego romulꝰ tranſtuli de greco ẜmone in latinū. Si aūt legastyberine fili pleno aīmo aduertas inuenies appoſita ioca que tibi miſceāt riſum. acuant ſatis ingeniū. verbigra. Contra calūnioſos fingit. agnus lupus ſitiētes ad riuulū ē diuerſo venerunt.ſurſū bibebat lupus lōgeqꝫ inferior agnus. lupus vt agnum viditſic ait. turbaſti mihi aquā bibenti. agnus patiens dixit. quō aquaꝫturbaui tibi. a te ad me decurrit. cui lupꝰ maledicis mihi inquit. aitille maledixi. lupꝰ vero. pater inquit tuꝰ multa mala mihi oſtendit: in fine aūt altercatōnis lupꝰ improba voce dixit. adhuc mihiloqueris latro. ſtatīqꝫ ſe in direxit innocēti vitā eripuit. Contra illos qͦꝫ qui aliene ſaluti inſidias ꝑant. fingit mus vt flumentrāſieret. auxiliū a rana petijt. illa groſſuꝫ filū petens. murē ad pedem ſibi ligauit. natare cepit in medio vero flumīe rana ſe īmerſit. At ille validiꝰ teneret vires. miluꝰ ecōtra volans murē vnguibus rapuit ſimul ranā pēdentē ſuſtulit. Preterea ꝯtra cupidos fingit. canis flumē tranſiens ꝑtem carnis ore tenebat. cuiusvmbrā cuꝫ vidiſſet in aqua patefecit os ſuū vt illam caꝑet. ſtatimeam quā prius tenebat fluuiꝰ tulit. illam quā eſſe ſub aqua putabat obtinere potuit. Sic quiſqͥs alienū querit plus vult ſuum ꝑdit. Item ꝯtra illos qui incaute ſociant̉ potentibus. fingitvacca capella .i. ꝑua capra ouis fuerunt ſimul ſocie cum leone.Qui in ſaltibꝰ venarent̉ ceruum caꝑent. factis partibꝰ leo ſicait. ego primꝰ tollo. quia leo. Secūda pars mea ē. eo fortior vo-

bis ſim. Terciā vero mihi defendo. qꝛ plus vobis cucurri. Quartam aūt qui tetigerit. inimicū me habebit. ſicqꝫ totā predā illaꝫ ſola improbitas abſtulit. Item ꝯtra illos qui malos incaute iuuant.fabulā ꝯponit dicens. Oſſa lupus deuoraret vnū ex illis tranſuerſum grauiter in faucibꝰ heſit. lupus magno p̄cio qui hoc malūextraheret inuitauit. Rogabat̉ grus longo collo vt medicinā preſtaret lupo. id egit vt caput mitteret malū de faucibꝰ extraheret.Sanato lupo grus ſibi reddi ꝓmiſſa p̄mia petijt. et lupus ait. Oiniuria meis virtutibꝰ ingrata eſt illa grus. que caput incolumis extulit vexatū dente noſtro. mercedē ſibi poſtulat. De eiſdem contra vaneglorios. ſuperbos. preſumptuoſos.temptores.Tem cōtra illos qui laudanti. verbis ſubdolis gaudēt. poſtea penitent hanc¶fabulam fingit. Cum de feneſtra coruus occaſione caſeum raꝑet. altam arborē ſuꝑſedit. vulpes hunc vidit. decontraſic ait. O corue quis ſimilis tibi. pēnarū tuarū qͣꝫ magnus eſt nitor. qualis decor eſſet ſi vocem claram habuiſſes. nulla prior auisfuiſſet. At ille dum placere voluit vocē ſuam validiꝰ oſtende̓ ſurſum clamauit. ore patefacto caſeum oblitus deiecit. Quē celeriter doloſa vulpes auidius rapuit. Tunc ſtupēs coruus ingemuit.ac deceptus penituit. Fingit etiā idem fabulā homīes in dignitate manſuetos eſſe ꝯmonenteꝫ hoc modo. Annis defectus viribꝰleo cum grauatꝰ iaceret. ſpūm extremū trahens aper ad euꝫ venitiratus. ſpumās fulmineis dentibꝰ. ictum veterē vindicauit. Taurus etiā cornibꝰ hoſtile corpus leonis confodit. Azinus quoqꝫ feram vt ſic vidit calcibꝰ illi frontē aperuit. ille gemitu ſuſpirāsſic dixiſſe fert̉. Cum eſſet virtus mea. fuit honor. fuit timor. vt omnes viſione mea fugerēt. opinio ip̄a terre̓t plures. Quos aūt beniuolos leſi. quibꝰ auxiliator fui. ipſi malignantur mihi. quiaſum ſine viribꝰ nullꝰ eſt honor priſtinꝰ. Item cōtra illos qui indecenter ad officia meliora reddenda indigni ſe ingerūt. hanc quoqꝫngit. Azinus quotidie videbat catello blandiri dn̄m. de menſaus ſaturari. familiā illi largiri plura. Sicqꝫ dixiſſe azinus fert̉.Si animal īmundiſſimū ſic diligit dn̄s meus ita familia quātuꝫme. ſi obſequiuꝫ illi fecero. plus em̄ melior ſum cane. qui in pluribꝰrebꝰ ſum vtilis. aquis e fontibꝰ alor. cibus mūdus mihi dat̉. melior ſum catello. meliori vita frui poſſuꝫ. maximū honorē habere.Cum hoc azinus ſecū cogitaſſet vidit dn̄m introire occurrit velocius. clamans proſiluit ſuꝑſtetit. leuans pedes priores impoſuitambos humeris dn̄i ſui. lingua lingēs linijt. maculans veſtesfatigat dn̄m pondere ſuo. Clamore aūt dn̄i concitat̉ omnis familia. fuſtes lapides arripiunt azinū faciunt debilem. mēbris coſtiſqꝫ fractis. ſic abijciunt ad p̄ſepia laſſum atqꝫ ſemiuiuuꝫ. Item adexhortandū ne quis mīmos ledat. fingit dormiēte leone in ſiluamures agrarij luxuriebātur. vnus ex illis ſuꝑ leonē caſu trāſiuit.Exꝑgefactus leo celeri manu miſerū murē comp̄hendit. qui veniam ſibi dari rogabat. quia non ſponte fecerat. Leo vero de murecogitat vindicte quid eſſet ī tali ſi occideret. crimēqꝫ illi gloria laudis eſſet. Ignouit igit̉ dimiſit. poſt paucos dies ipſe infoueaꝫ cecidit. qui vt ſe captu agnouit. magno dolore rugire cepitmus aūt vt agnouit ad cucurrit. re cognita. eſt inquittu timeas. parem gratiā reddam tibi non īmemor beneficij. Tuncomnes artis illiꝰ ligaturas luſtrare cepit. loca rodēda ꝯgnoſcensneruos ſecare dentibꝰ artis illius ingenia laxare cepit. ſicqꝫ leonēcaptum liberum reſtituit.Item de eodeꝫ contra guloſos. timidos. puſillanimes. arrogantes.Ontra guloſos qui advnum prandiū rem ſuam ꝑdunt hoc quoqꝫ componitNocturnꝰ quidā fur cum panē cani īmitteret canis aitpanis tuus gratia dat̉. tu ideo das vt me ledas. ſi modo panem mihi porrigas nūquid poſtea daturꝰ es mihi cum fame victꝰfuero. non pn̄tem tātuꝫ vitam volo ſed futurā ꝓuideo. Nolo igitur fauces meas pane claudas. ſed niſi receſſeris. ipſe ꝯtra te latrabo. dn̄m ac familiā ſuſcitabo. furēqꝫ illis nūciabo. Item contra illos qui vanis tumoribꝰ nimis terrent̉. ſic fingit. Quidaꝫ monsturiebat. gemitus magnos dabat. omnis natō vt audiuit timuitcunctiſqꝫ ꝑturbatis nullus ſui memor. erat mons ille tandē peꝑitmurem huiꝰ fama volat. quod malū putabant in nihilū omnibꝰvenit quos timor inuaſerat. Item cōtra illos qui nimis puſillanimes ſtatum ſuū ferre poſſunt. ſic componit. Cum ſtrepitus magnus ad lepores veniret ſubito conſiliū inierunt. vt ſe p̄cipitarentꝓpter aſſi duos mētꝰ. At vbi ad orā flumīs venerunt. rane multeque ibi erant expauerunt in fluuiū ſe iactauerunt. cum hoc viderunt lepores vnus illoꝝ inquit. Sunt em̄ alij timētes. ſequamurvitam vt ceteri. feramꝰ ſit quid acciderit. neqꝫ erit toto tꝑe maluꝫ.