Druckschrift 
Speculum historiale
Einzelbild herunterladen
 

TerciusLiber

ptiū licet iniurioſum et improbū debuit occide̓. qꝛ nullā adhuclegitimā gerebat poteſtatē. nec diuinitꝰ acceptā. nec hūana ſocietate ordinatā. vn̄ alibi dicit .ſ. ꝯtra petilianū. Iure culpandi ſun turbide et inordīate in eos coercēdos inſiliūt. ſibi nulla lege ſb̓iecti ſunt. tn̄ aīe ꝟtutis inqͥt capaces ſepe p̄mittūt q̄dā vicia.apparet qͥbꝰ ꝟtutibꝰ apte ſint ſi p̄ceptꝭ diuīe eſſent excultē. ſic etiāagricole viderīt ingētes herbas licꝫ inutiles t̓rā aliquā ꝓduce̓.frumētis aptā p̄dicūt. et mōtē qm̄ oleaſtris ſilueſtrē cōſpexerītoleis aptū dubitāt. ſic ille motꝰ anī. ſiue zelus moyſes fratrisſui iniuriā. obẜuato ordīe pt̄atis in egiptiū vīdicauit. Adhucqͥdē incultꝰ erat et inordinatꝰ. ſed magne fertilitatꝭ indiciū p̄ferebat. vn̄ et illa ſeuitia pauli. ẜm emulatōeꝫ pr̄naꝝ traditōnū ꝑſequebat̉ eccīam. putās ſe obſequiū p̄ſtare deo. ſilueſtre qͥdē viciuꝫerat ſꝫ magne ferocitatꝭ indiciū. hinc etiā illud petri euaginatogladio volēs defendere dn̄m. aurē ꝑſecutoris abſcidit qd̓ tn̄ dūsſatꝭ minacit̓ rep̄hēdit. Om̄es hi ẜm auguſti. zelū qͥdē habuer̄tin his factis ſuis. ſꝫ nōdū ẜm ſciētiā et inordīatū. tn̄ poſteaſp̄mſanctū ordinatꝰ ē. et abūdauit in bono ſic̄ priꝰ in malo. vn̄ ſicmoyſes pꝰ illud factū ꝯſtitutꝰ ē prīceps ſynagoge. ſic petrꝰ pꝰ illud paſtor eccl̓ie. tn̄ in gloſa magis excuſat moyſen. qd̓ dic̄beatꝰ ſtephanꝰ in actibꝰ apl̓oꝝ .ſ. qn̄ ꝑcuſſit egiptiū exiſtimabatintellige̓ fratres. qꝛ manū ip̄iꝰ daret deꝰ ſalutē illis. ſꝫ illi intellexerūt. inqͥt teſtioniū videt̉ moyſes diuinitꝰ admonitusaudere potuiſſe .ſ. vt fratꝝ ſuoꝝ iniurias ī egiptios inciꝑet vīdicare. ſuꝑ tn̄ accuſatꝰ apd̓ ph̓onē timuit et fugiēs in t̓rā madian.filiā ietro ſacerdotꝭ ſephorā in vxorē duxit. ex filios ſuos .ſ. gerſan. helyeſer ſuſcepit. et curā alēdoꝝ gregū a ſocero accepit.de oppreſſione populi et miſſiōe moyſi.Andem mortuus eſt illepharao. a cꝰ timore moyſes egiptū reliq̄rat. et aliꝰ ī regnū ſurrexit. ab illo ſub natus ē moyſes ẜm cronicas quintꝰ fuit. amenophis ille regnauit vſqꝫ ad ānū moyſiſeptimū. pꝰ hūc horꝰ ānis. xxxviij. deinde acēcris. xij. achoris aūtvij. poſtea cēcres iſte. xviij. ſub moyſes ducatū populi ſuſcepitet ſigna corā eo fecit. igit̉ paſceret oues ietro in deſerto apparuit ei dn̄s in oreb. in flama ignis in rubo. eūqꝫ ad filios iſrl̓. et adpharaonē ꝓpter eoꝝ liberatōeꝫ miſit et ſigna corā eis face̓t oſtēdit. excuſantiqꝫ ſe de impedimēto lingue. Aaron in ſolatiū et adiutoriū loquēdi dedit. Cūqꝫ ꝑgeret vxore et filijs. angelꝰ ī viaoccurrēs corripuit. tūcqꝫ relictis illis ſolus abijt. et veniſſetegiptū aaron ei occurrerat ſeniores iſrl̓ ſil̓ ꝯgregauerūt. auditis dn̄i verbis et viſis ſignis crediderūt. ſimulqꝫ eis ad ph̓o ingreſſi mādatū dei nūciauer̄t. At ille ꝯtēnēs d̓riſit. moyſen qͦꝫẜaū fugitiuū appellauit ppl̓ꝫ magis qͣꝫ priꝰ afflixit. tūc dn̄s moyſen ꝯſtituit deū pharaonis .i. ad ſigna in ip̄o et in terra eius facienda potēteꝫ. aaron ꝟo ip̄ius p̄locutorē.De plagis egipti et phaſe et exitu populi..v.T aqꝫ cum moyſes eſſetlxxx. annoꝝ aaron aūt. lxxxiij. ducatū populi ſuſcepit.Ilquē ſigna et portēta de egipto educēs. leges ei in heremo. xl. ānos dedit. in aūt āno prio ducatꝰ eꝰ finē habuit ſeruitꝰ hebreoꝝ in exitu de egipto. durauerat a tꝑe mortꝭ ioſeph.ānis. cxliiij. finita qͦꝫ ē eoꝝ ꝑegrinatio in terra aliena p̄dicta fuitabrahē .ſ. ānoꝝ. ccccxxx. vt dicet̉ infra. fuitqꝫ ānꝰ etatꝭ t̓cie qͥngēteſimuſqͥntꝰ. md̓i ꝟo ſecūdi milleſimꝰ. ccccliij. Ingreſſi ſūt moſes et aaron ad pharaonē et ſignā corā eo fecerūt ad ꝯfirmāſermonē. prīo qͥdē ꝟga moyſi ꝟſa ē in colubꝝ. inſuꝑ et cōuerſasſil̓r deaorauit ꝟgas magoꝝ. indurato adhuc pharaōe. et incredulo ꝑmanēte. ꝑcuſſa ē egiptꝰ. x. plagis. his breuit̓ ꝟſibꝰ ꝯprehēſis. Sanguis rana culex muſce pecꝰ vlcera grando. Brucꝰ caligomors pignora prīa necādo. Uel alitͣ. Prima rubēs vnda ranaꝝplaga ſecūda. Inde culex triſtis pꝰ muſca nocētior iſtis. Quintapecus ſtrauit veſicas ſexta creauit. Poſt ſeqͥt̉ grādo pꝰ brucꝰte nephando. Nons tegit ſolē prīam necat vltīa ꝓlem. Per hācvltimā plagā eduxit dn̄s populū ſuū. trāſiuit angelꝰ dn̄i nocte oēs domos egiptōꝝ. interficiēs prīogeītū hoīm atqꝫ iumēto. quā .ſ. plagā vt euaderēt filij iſrl̓ qui inter egiptios habitabantet vt trāſitꝰ hꝰ ac liberatōis ſue memoriā haberēt āteqͣꝫ dn̄s hācplagā inflige̓t. inſtituit hebreis prīo mēſe ſolēnitatē phaſe .i. trāſitꝰ in ſcꝫ immolarēt agnū vel hedū. cꝰ ſanguīe liniret ſuꝑliminaria domoꝝ ſuaꝝ. et vtroſqꝫ poſtes oſtioꝝ vt angelꝰ extermīator. angelꝰ malꝰ fuiſſe videt̉. vidēs ſanguinē domos eoꝝ trāſiret eiſqꝫ noceret. hꝰ tn̄ inſtitutōis ratio pͥncipalis fuit p̄figuratio dominice paſſionis quā a dyabolo liberati ſumꝰ. De igit̉ agnoinſinuat̉ qͣndo debeat ſumi vel ſegregari: et qn̄ immolari qͣl̓ debeat. et qͣl̓r et a qͥbꝰ ꝯmēdi. Dicit̉ aūt phaſe .i. trāſitus que trāſijtangelꝰ domos egiptioꝝ prīogenita interficiēs. et qꝛ trāſijt do-

mos hebreoꝝ ꝓpt̓ ſanguinē agni nihil eis nocēs. et qꝛ eadē noctetrāſijt iſrl̓ ab egipto ad terrā ꝓmiſſionis feſtināter. vrgebant em̄eos egiptij ꝓpter plagam.De ſpoliatōe egipti et ānis ẜuitutꝭ et ſct̄ificādis prīogeītꝭ. vj.Poliauerunt aūt egipti(os diuina ꝑmiſſiōe vel diſpēſatōe. qͣſi mercedis ſuerecōpēſatōe. qꝛ .ſ. gͣtis et diu labore eis ſeruierāt necqͥcqͣꝫ eis mercēde repēderāt. etiā tuler̄i ab eis veſtes et auruꝫet argētū vt inde fieret tabernaculū. nam vt ait augꝰ. egiptij auroip̄o dei .ſ. creatura male vtētes ad iniuriā creatoris ydolis ſeruiebāt. et hoīes ꝑegrinos labore gratuito iniuſte ac vehemēter affligebant. Digni igit̉ erāt et iſti qͥbꝰ talia iuberent̉. et illi talia paterent̉. forte ſcd̓m cogitatōes ſuas magis ꝑmiſſi ſūt hebrei fa⁊ͦ finita ē eoꝝ ſeruitꝰ fuit (vt dictū ē) cxliiij. ānorum.git̉ in exodo. habitatō eoꝝ in egipto fuit. cccxxx.annoꝑti intelligit̉ oīs incolatꝰ eoꝝ. cepit a prīa ꝓmiſſione facta abrahe in via meſopotamie. a vſqꝫ ad legē datā totāni fluxerūt. vt in epiſtola ad galathes legit̉ in actibꝰ apl̓oꝝ idēnumerꝰ ponit̉. in geneſi tn̄ ad abrahā dicit̉ futuꝝ ſit ſemē eiusꝑegrinū ānis. cccc. ſꝫ illi incipiūt ꝯputari ab ortu yſaac in ꝓmiſſum ē ſem ē. natꝰ ē em̄. xxv. āno poſtqͣꝫ fct̄a ē illa ꝓmiſſio. ſcꝫ annoabrahe. c. qͥbꝰ ſubtractꝭ de p̄fato numero remanēt. ccccv. ſꝫ ibi ſcriptura more ſuo p̄termittit. v. plerūqꝫ vim non facit in minutijsnumeroꝝ. erāt aūt in ppl̓o. q. dc. milia viroꝝ peditū abſqꝫ paruul̓.vulgoqꝫ innumerabili famulātiū eis. aīalibꝰ diuerſi generꝭ. Tulerūtqꝫ ſecū oſſa ioſeph et farinā ꝯſꝑſam. de fecerūt ſubcinericeos panes qͥbꝰ vſi ſunt. xxx. dies. Et qꝛ in eoꝝ liberatōe ꝑcuſſeatdn̄s prīogeīta egipti. ip̄oꝝqꝫ prīogeīta liberaue̓at manu angl̓i.voluit ea ſibi deiceps ſct̄ificari. ma xīeqꝫ qꝛ de fructu ille pͥmitꝰē honorādus a oīa bona ꝓueniūt oībꝰ. prīogenita filiorū leuiofferebant̉. et. v. ſiclis redimebant̉. prīogeīta pecoꝝ apta ad immolandū oblata erāt ſacerdotū. īmudoꝝ ꝟo oblata q̄dā redimebant̉ vt prīogeītū aſini mutuabat̉ ouē eo offerebat̉ Quedāaūt nec etiā redimebant̉. ſꝫ occidebant̉ vt primogenitū caDe trāſitū maris rubri et māna et cōturnice aqͣ petra. vij.Scederūt igitur de egipto quinta ꝓgenie. Moyſes em̄ qͥntꝰ fuit a iacob. vel tribū iude. a phares vſqꝫ ad ſalmon qͥnqꝫ fuerūt generatōes. Dn̄s aūt p̄cedebat eos in colūna nub̓ diē ꝯͣ ſol̓ feruorem. et ignis nocte cōira caliginē. Quibꝰ coartatꝭ inter mare rubꝝ et aſꝑitate mōtium. imitatꝰ pharao ſex ingētis curribꝰ. et. l.milibꝰ eqͣtū. et ducētis milibꝰ peditū armatoꝝ inſeqͥt̉. hebrei ext̓riti a moyſe in dn̄o ꝯfortant̉. Moyſes iubēte dn̄o tactu ꝟge inxij. diuiſiōes mare diuidit. ceteriſqꝫ tribubꝰ prīogeītꝭ reformidantibꝰ. iudas poſt prīꝰ intrauit. vn̄ et ibi obediētiā et fidē regnūꝓmeruit. Egiptij veſanos eos iudicātes teme̓ īſequūt̉. imbrestonitrus et lampades ſuꝑ eos celitꝰ iaciūt̉. Dūqꝫ fuge̓ vellēt. tactu ꝟge moyſi mare in ſe recludit̉. egiptij oēs aqͥs oꝑti ſuffocant̉ Oroſius de ormeſta md̓i libro. j. Extant adhuc certiſſima monūmēta geſtoꝝ naͣ tractus curruū et orbite rotaꝝ. ſolū in littoe̓ſed etiā in ꝓfundo nūc qͦuſqꝫ viſus admittit̉ ꝑuident̉. Et ſi fortead tꝑꝰ caſu vel curioſitate ꝯturbent̉. mox diuinitꝰ in priſtinā faciem. vētis fluctibuſqꝫ reꝑant̉. vt quiſqͥs docet̉ tīore dei vl̓ ꝓbate religionis ſtudio. ita eiꝰ trāſacte vltiōis t̓reat̉ exēplo. In vitaſpatꝝ. ſct̄s appoloniꝰ. Egiptij ꝟo tūc ph̓one fuerunt.vnuſqͥſqꝫ id in occupabat̉ vt olera vel aīalia. deū reputabat dicēs. Hic fuit mihi hodie deus vt ſeq̄rer ph̓onē. in mare mergerer. Actor. Moyſes igit̉ carmē hexamētꝝ dn̄o decātat. veniētibꝰ in marath aqͣs impotabiles immiſſo ligno dulcorat. deficientibꝰ victualibꝰ ex egipto ſublatis. ppl̓s murmurat. pͥſtīas delicias in memoriā reuocat. orāte moyſe. dn̄s ei cōturnices et mānacelo miſit. qd̓ ꝯtra p̄ceptū eius in craſtinū reſeruatū ꝯputruit. gomor aūt ex eo futuris generatōibꝰ ad monumētū reſeruari fec̄. da ē aūt die dn̄ica. qꝛ. xxx. die ab exitu de e gipto fuit. vj. feria. ea .ſ. die xp̄c verus agnus paſchal̓ aſſatꝰ ē igne paſſiōis. Itē inraphidim defectu potꝰ iſrl̓ murmurauit. moyſes petrā orebgaꝑ cutiēs aquā eduxit. .ſ. ꝟga qn̄qꝫ dr̄ aarō qn̄qꝫ moyſi. qn̄qꝫdei. ſic̄ ſpūs dei helye heliſei. moyſes ad pugnāduꝫ ꝯͣ amalechioſue miſit. et ip̄e in mōte orās eleuatis manibꝰ vſqꝫ ad ſol̓ occaſū ei victoriā impetrauit. Cōſilioqꝫ ietro ad ꝑtiēdū onꝰ ſolitudinis ſue diuerſos magnatū gradus in populo ꝯſtituitDe le moyſi data in mōte ſynai..viijEnſe tercioⁱ egreſſionisde egipto .ſ. iunio prīa die mēſis venerūt ad montē ſynai. xlvij .ſ. die a phaſe. ī exponēdo em̄ ſcripturas. xxx.dies mēſe ponimus taninter lunares et ſolares mēſes viam