LiberPrimus

Epilogus de vnitate diuine ſubſtantie.Eus eſt ſubſtātiaincorporea. ſimplex et incōmutabilis. īmēſa et eternaincōprehenſibilis et ineffabilis. multipharie tn̄ vtcunqꝫ noīabilis. nā dicit̉breuit̓ qͥcqͥd ē. nihil tn̄ d̓ ip̄o digne dici pōt. ſed eo ipſo iam indignuꝫ eſt. qd̓dici pōt. Nam verius quidē cogitatdeus qͣꝫ dr̄. ⁊ verius eſt qͣꝫ cogitat̉. ⁊ hoc ſolū videlicet eſſe de ipſopprijſſime dici videt̉ qm̄ oīa cetera. ipſius eſſentie comꝑata. merito nō eſſe dicūt̉. vn̄ ego ſum ait qͥ ſum. hͦ nomē mihi eſt ineternumItaqꝫ dicere. qͥd eſt deus ẜm ſub̓am eſt impoſſibile. meliuſqꝫ īnoteſcere poterit ex oīm reꝝ ablatione. Negationes ſiquidē in diuinis vere ſunt. affirmatiōes aūt incompacte. nō enī ē aliqͥd eoꝝ queſunt. nō. qꝛ non ſit nō ens. ſed qꝛ ſuꝑ om̄e ens et ſuper eſſe exiſtensIpſe eſt enī vt ait dyoniſius. archanū bonū rationi om̄i ſuꝑeſſentiale. vnitas vnifica oīs vnitatis ſuꝑeſſentialis eēntia. Intellectusinuiſibilis. inſcrutabilis tanqͣꝫ non ente veſtigio vllo in occultā eiꝰmultitudinem peruenientium. nō tamē incōicabile eſt bonum vllieoꝝ q̄ ſunt. Nihil enī vniuerſalit̓ boni ꝑticipatione priuatum eſtipſa eſt rō ſimpla et vere exiſtens veritas. circa quā vt purā et nonerrantē ſcientiā diuina fides ē vnicū credentium fundamentū. eoscollocās veritati ⁊ eis veritatem. Ipſa eſt ſubſtātia adunatrix cōgnoſcentiū et cognitoꝝ reſtituens a malo. magis autem ſtatuēs inbono. ordinans et ornans et integritatem ꝑficiens. et omniū maculas ſoluens. ipſe ē vt ait gregꝰ. nazanzenus cuiꝰ eē totū ē inſuꝑabile quoddā ſine fine ſubſtantie pelagus. nullis terminis limitibuſqꝫcircūdatus. omnē ſenſum. omnē naturam. omne tempus ſuꝑgrediens. ipſe eſt vt ait augꝰ. quē amat omne quod amare poteſt ſiueſciens ſiue neſciens. Ipſe eſt quē nemo amittit niſi deceptꝰ. quemnemo querit niſi admonitꝰ. quē nemo inuēit niſi purgatus. ipſe eſtcui nos fides excitat. ſpes erigit. caritas iungit. ipſe eſt per quē omnia que ſine eo nihil eſſent tendunt ad eſſe; ipſe ē qui malum non facit. et facit eſſe ne peſſimū fiat. ipſe eſt de cuius regno lex etiam ī iſtaregna deſcribit̉. cuius legibꝰ arbitriū anime libeꝝ eſt. boniſqꝫ premia ⁊ malis pene fixis per om̄ia neceſſitatibꝰ diſtribute ſunt. cuiuslegibꝰ in euū ſtantibꝰ motus inſtabilis rerū mutabilium perturbatus eē non ſinit̉ freniſqꝫ circūeuntium ſeculoꝝ ſemꝑ ad ſimilitudinem ſtabilitatis reuocat̉. ipſe eſt per quem vniuerſitas etiam cumſiniſtra parte ꝑfecta eſt. ipſe eſt in quo ſunt oīa. cui tamen vniuerſecreature nec malicia nocet. nec error errat. Deniqꝫ ip̄e eſt vt ait beatus Bern̄. qd̓ ad vniuerſum ſpectat: finis. qd̓ ad delectationē: ſalus. qd̓ ad ſe: ip̄e nouit. ipſe eſt non minus ꝑuerſoꝝ pena: qͣꝫ gloriahumiliū. Eſt enī rationalis quedam equitatis directio īconuertibilis atqꝫ indeclinabilis quippe attingēs vbiqꝫ. cui illiſa omnis prauitas conturbet̉ neceſſe eſt. ip̄e ē longitudo ꝓpter eternitatē interminabilē. latitudo ꝓpter caritatē immenſurabilē ſublimitas ꝓptermaieſtatē inattingibilem. ꝓfundū ꝓpter ſapientiam inſcrutabilemhunc ſancti ẜm apl̓m comprehendūt. Porro vt ait ſcd̓us ph̓usipſe ē inmortalis mens imcontēplabilis celſitudo. forma multiformis. incogitabilis inqͥſitio. inſopitus oculus. oīa cōtinens lux. bonum. Hunc etiam volens ſicut poterat cicero diffinire. Mens q̄dam eſt inquit ſoluta et libera. ab omni cōcretione mortali. ſecretaoīa ſciens ⁊ mouens. ipſaqꝫ p̄dita nutu ſempiterno. Empedoclesquoqꝫ ſic eū diffinire fert̉. Deus eſt ſpera cuius centꝝ vbiqꝫ. circūferentia nuſqͣꝫ. hic vtiqꝫ corpore non eget vt ſit. nec loco vt alicubinec tꝑe vt aliqn̄. nec cauſa vt aliunde. nec forma vt aliud. nec aliqͦgenere ſb̓iectī in qͦ ſubſtet vel cui aſſiſtat. Deniqꝫ mutari oīno nonpōt. neqꝫ enī pōt augeri qui immenſus ē. neqꝫ minui qui vnus eſt.necͣ loco mutari qͥ vbiqꝫ eſt. nec tꝑe qui eternus eſt. nec cogitationequi ſapiētiſſimus eſt. nec affectu qui optimus eſt.De trinitate perſonaruꝫ.Unqꝫ ſit oīm deus exelſus inacceſſibilis. omīqꝫ ꝟtute ineſtimabilis. vnus ēIn ſub̓a. trinus in ꝑſonis. vnus quidem eſt. ne differentia cōtrarietatem. et cōtrarietas pugnā. pugna ꝟo corruptioneminducat. trinus ꝟo ne ſolitudo vel ſingularitas eum vel minꝰ potentem. vel minꝰ bonū. vel minus etiā felicem on̄dat. Pater nāqꝫfontalis omniū bonitas. qꝛ potuit et voluit filiuꝫ dilectum genuit.cui beatitudinis ſue delicias pleniſſime cōicauit. nō enī inopi dando ſubuenit ſed ip̄am copiā genuit. alioquin beatius eſſet dare qͣꝫacciꝑe. Ac ꝑ hoc ſibi per oīa coequalē genuit. ne ſi hoc non poſſet:infirmus. ⁊ ſi nollet. inuidus videret̉. Sed ⁊ coeternū genuit. quianunqͣꝫ ſine illo fuit. Ne autem ſine generatiōe imꝑfectus. aut poſt

generationē ſuꝑ fluus arguat̉. conſubſtantialem quoqꝫ ne diuinitatis ſub̓a duplicet̉. Hic eſt ſapientia. ꝟitas et verbum. figura etſplendor patris eiꝰ. imago ꝑfectiſſima ꝑ quam ip̄e ſecretiſſimis dignis aīmis innoteſcit. ꝑ hunc etiam oīa digna facit. non quaſi perorganū miniſtrale. ſed naturali ⁊ ſubſiſtēte ꝟtute. ſicut ignis luceteo qd̓ ex ipſo ꝓuenit lumīe. Et qm̄ in deo nulla indigētia eſt. ac ꝑhoc etiā nulla in eo neceſſitas ē. p̄ire aūt voluntas ſapientiam nonpōt. nec voluntate p̄cedente pater filiū genuit. nec vlla neceſſitate.ſed ſꝑ manente bonitatis plenitudine. Ne autē immoderata eſſetdiuina generatō. filius nō genuit ſꝫ ex vtroqꝫ ſpūſſanctꝰ ꝓcedit vtambo ſe mutuo diligētes. terciū quoqꝫ condilectum haberent. cuicaritatis ſue delicias oīno cōicarent. in quo etiā vel ꝑ quē creaturerōnales ꝓ modulo ſue capacitatis eiſdem ꝑticiparent. Ipſe eſt enīẜm auḡ. caritas vtrunqꝫ ꝯiungens. noſqꝫ ſubiungens. qm̄ igit̉ adſummū bonū pertinet ⁊ ſumma ꝑfectio et ſumma iocūditas. filiusa pr̄e ꝓceſſit per modū generationis. q̄ eſt emanatio ꝑfectiſſima. etſpūſſanctus ab eodē ꝑ modū liberalitatꝭ. Hic ē iocundiſſima atqꝫgratiſſima. nihil enī eſt iocundiꝰ qͣꝫ diligere ⁊ diligi ſimulqꝫ delicijsfrui cōibꝰ. nec vllius boni poſſeſſio iocunda ē ſine ſocio. Primū at̄⁊ p̄cipuū liberalitatꝭ donum. in quo ⁊ cetera cuncta donant̉ amoreſt. oīa enī amato gratis cōicant̉. A fonte igr̄ bonitatis qͥ pater eſtꝓcedit donū amoris qͥ ſpūſſanctus ē. Si autē a patre. ꝯſequenteret a filio. qꝛ pater nihil ſibi retinuit: qd̓ nō filio ſuo gignendo dederit. ſicut ipſe ait. Om̄ia q̄ hꝫ pater mea ſunt. ꝓpterea dixi qꝛ d̓ meoac. et anū. vo. Eſt autem ſpūſſanctus equalis vtriqꝫ. qꝛ ex ſummaliberalitate oportuit ſummū donum ꝓcedere. gͦ ⁊ ſummū bonum.Eſt etiā deus qꝛ donū intrinſecuꝫ eſt. ⁊ quicqͥd eſt in deo deus eſtOb hͦ ⁊ vtriqꝫ coeternus ē. qꝛ donum intrinſecum prius ī deo fuitqͣꝫ eſſe vel aliud quicqͣꝫ creaturis cōicaret exterius et diſtribueret.Cp̄us aūt et creatura coeua ſunt. Eſt aūt vnicꝰ in ſub̓a. multiplexin donis. qꝛ diuiſiones gratiaꝝ ſunt. Idē aūt ⁊ ſpūs ⁊cͣ. Exemplūquidē trinitatis vnius ſub̓e. nullū in creatura ſatis exp̄ſſuꝫ inuenit̉ob hͦ tn̄ in igne maxime deus apparuiſſe legit̉. qꝛ in eo tria. ſcꝫ igniſplendor ⁊ calor ſil̓ cōſiſtūt. et vnū lumē ſunt. qͥ cū inſeꝑabilit̓ operent̉. igni tn̄ attribuit̉ vſtiatio. calori calefactio.De cōmunitatibꝰ eterſonarum.Ic autem tota trinitasſui ꝑfectione equalis eſt. vt exceptis ꝓprietatibꝰ ꝑſonalibꝰ. quicqͥd d̓ vna ꝑſona dr̄. digne de tribꝰ intelligatunec maior eſt in oībꝰ ꝑſonis. qͣꝫ in ſingulis. ſed tāta in ſolo pr̄e. vl̓ inſolo filio. vel in ſolo ſpūſancto. quāta in patre ſimul ⁊ filio ⁊ ſpirituſancto. nā ⁊ criſtus vna ꝑſona ē. gemine ſub̓e. qꝛ deus ⁊ homo eſt.nec tn̄ deus huiꝰ ꝑſone ꝑs dici pōt. alioquin filius dei creuit. cumhomo diuītati eiꝰ acceſſit. Qd̓ ſi in vna ꝑſona abſurdiſſime dicit̉.qꝛ ꝑs rei vllius nō pōt eſſe deus. quantomagis trinitatis pars eſſenon pōt. quicūqꝫ vnus in tribꝰ. Dicit̉ pater genuiſſe alteꝝ ſe .ſ. alteram ꝑſonā. que ē hoc qd̓ ipſe eſt. dicunt̉ etiā pater ⁊ filiꝰ dilige̓ ſeſeſpūſancto .i. dilectione. q̄ appropriat̉ ſpūiſancto. alioqͥn videreturſeqͥ ꝙ pater ⁊ filiꝰ eſſent a ſpūſancto. cū idem ſit deo eſſe ⁊ diligeredeniqꝫ nec pr̄ dr̄ ſaꝑe filio. ſed ſeipſo ſapiētia .ſ. ingenita. filius ſapientia genita. licet ꝑ quaſdā appropriatiōes attribuat̉ patri potentia. filio ſapientia. ſpūiſancto bonitas vel clementia vel dilectio. pr̄principiū totius diuītatis eſt. qꝛ filius et ſpūſſanctus ab illo. ⁊ ille anullo eſt. ideoqꝫ legit̉ ſolus nō miſſus. non ꝓpter nature diuerſitatem. cum ibi nulla ſit. ſꝫ ꝓpter autoritatē. qꝛ ſolus nō habet auctorem a qͦ ꝓcedat. vel a quo genitus ſit. Neqꝫ enī ſplendor aūt caloignē. ſed ignis vtrūqꝫ mittit. et nota ꝙ cū ꝑſona ſit natura rōnalisindiuidua ſub̓a. in tribꝰ tm̄ eſt ꝑſonalitas. Un̄ triplex eſt diſtinctōperſonalis .ſ. in deo tm̄. ẜm originis conditionem. in angelo tm̄ ẜmqualitatē. in hoīe ẜm vtrūqꝫ. qꝛ et ẜm qualitatem vnus differt abalio. ⁊ ẜm originem vnus eſt ab alio. ſicut in ꝑſonis diuīs. vbi hͨ diſtinctio triplicit̓ variat̉. aut enī ē origo ⁊ non habet originem: ⁊ ſiceſt in patre. aut habet originē ⁊ ē origo: ⁊ ſic ē in filio. aūt hꝫ originem ⁊ non eſt origo. et ſic eſt in ſpūſancto. Ecce diſtinctio ꝑſonalitatis in tribꝰ perſonis ẜm tres differentias. Quarta ꝟo differentia q̄ faceret quartā ꝑſonā .ſ. ꝙ nec eſſet origo nec habe̓t originemibi eſſe nō poteſt. Talis enī ꝑſona increata creatura eſſe non poteſtqꝛ diſtinguibilis ab alijs nō eſſet. ſed hec ē diuīa eēntia. que nec diuit nec diſtinguit. ſed cōiter cōgruit tribꝰ perſonis. Notiōesaūt haꝝ ꝑſonaꝝ ſunt: paternitas. filiatio. ꝓceſſio. he ſole tres proprietates ꝑſonales ſunt. quia .ſ. perſonas faciūt. addunt̉ ⁊ alie dueſcꝫ innaſcibilitas. ⁊ cōis ſpiratio. et ita quinqꝫ ſunt in vniuerſo. qͣꝝtres inſunt ꝑſone patris .ſ. innaſcibilitas. paternitas. ſpiratio communis. due vero filio .ſ. filiatio. ⁊ cōis ſpiratio. vna autē ſpūſanctoſcꝫ ꝓceſſio. Appellant̉ autē plerunqꝫ notiōes: qꝛ notificant perſonas. Aliqn̄ diſtinctiones: qꝛ diſtinguunt eas. Qn̄qꝫ etiam relationes: quia ꝑſonas ad inuicem referūt. Aliqn̄ vero ꝓprietates. quiaꝓprie ꝑſonis inſunt. non autem accidentales tales ſunt. ſed in ipſis