De conſtitu.
ap. facit qd̓ habet̉ in aut̓. iuſiuranduꝫ qd̓ p̄ſtat̉ ab his.Sꝫ ītellige glo. qn̄ inſurgit magna dubitatio ita ꝙ qn̄princeps ſolus interp̄tat̉ iura nō pōt ꝯmode decidi perinferiorē: iuxta ea q̄ dixi in. c. j. sͣ. e. vl̓ ſalua glo. qͦ aterp̄tatōeꝫ neceſſariā q̄ oēs aſtringit. nā interp̄tatiferioris nō neceſſitat. vide glo. in. c. j. de poſtu. p̄la ¶ Itgo. fi. ibi niſi ſit ꝯſtitutio iuris naͣlis. vult gͦ iſta gl. ꝙ cōſtitutio iuris naͣlis extēdat̉ ad p̄terita. ꝑ. c. cū tu. d̓ vſur̄.Et ſic ſentit ꝙ. c. cū tu. de vſur. ſit ꝯſtitutio iuris naͣlis.ꝯͣ hoc opponit̉. nā ius naͣle fuit editū cū rōnabili creitura. vt. v. di. in prin. ⁊ qd̓ ibi no. in ſūma. gͦ fruſtra eſdicere ꝙ extēdit̉ ad p̄terita. Itē. c. cū tu. ē ꝯſtitutio pape ⁊ nō iuris naͣlis. So. ītellige glo. ꝙ ꝯſtitutio iurꝭ naͣlis vl̓ diuini declaratiua extedit̉ ad p̄terita. rō. qꝛ ille ēdeclarat nihil de nouo īducit. l. he̓des palā. ff. d̓ teſta. vn̄potiꝰ ligat ꝯſtitutio ātiqͣ qͣꝫ noua d̓claratoria. nā hͦ caſuceſſat rō. c. ij. s. e. c. ꝟo cū tu. vr̄ declarare ius naͣle .i. diuinuꝫ. non em̄ de nouo dānat vſurarios: ſꝫ potiꝰ declarateos a iure diuīo improbatos: iō extēdit̉ ad p̄terita. Sꝫadu̓te lꝫ qꝛ dictū ſit veꝝ in ſe: tn̄ pōt calūniari qͦ ad illudc. cū tu. na. c. qꝛ ī oībꝰ. e. ti. appenā de nouo ꝯtravſurarios. ⁊ ſic r̄ſpectu peneerat noui iurꝭ editoria. certū em̄ eſtꝯſtitutio eſt ꝑtim declaratoria ⁊toria: lꝫ ꝯcernat p̄terita inqͣntuꝫꝑtim eſt noui iurieſt declaratoria: nō tn̄ inqͣntū ē noui editoria. pone exēplū dicit ꝯſtitutio ꝙ nemo audeat vſuras exerce̓: ⁊ qͥcūqꝫ exercuerit puniat̉ publicatōe oīm bonoꝝ. nā certe lꝫfactū ſit dānatū de p̄terito: tn̄ pena publicatōis cū ſit d̓nouo edita nō extēdit̉ ad eos qͥ vſuras exercuer̄t an̄ cōſtitutōeꝫ. vt. in. c. ij. sͣ. e. ⁊ meliꝰ ꝑ tex. iūcta glo. ī cle. vnica. ī ꝟbo decetero. de vſur̄. ⁊ in. c. vnico. d̓ cle. nō reſi. li.vj. vide glo. ⁊ pau. in ꝓemio. cle. in ꝟbo d̓cetero. ex qͥbꝰptꝫ ꝙ iſte ītellectꝰ glo. nō eſt bonꝰ ad. c. cū tu. iō ītelligeillud. c. vt patebit ex. jͣ. dicēdis. Et vt maͣ huiꝰ. c. habeatur ꝑfecte cū q̄rit̉ an̄ ⁊ qn̄ ꝯſtitutio debeat extēdi ad p̄terita ſb̓mittaꝫ dicta. do. an. addēdo multa dicta bar. q̄ip̄e obmiſit ī. l. oēs ppl̓i. ff. de iuſti. ⁊ iur̄. in ꝟ. ſecūdo q̄ritur. in. xiiij. colū. vn̄ ex oībꝰ aliqͥbꝰ additis ⁊ declaratꝭ diſtingue ꝙ aūt in ꝯſtitutōe dr̄ vt extēdat̉ ad p̄terita. autdr̄ vt exteat̄ ad futura. aut ſimpl̓r diſponit nō faciendo mentōde p̄teritis vel futuris. Primo caſu aut p̄ſunt deciſa aliqͦ remedio deciſiuo: puta trāſactōee ſnīa vel iuramēto: ⁊ tūc ꝯſtitutio nō extēdit̉ adp̄terita lꝫ dicat̉ vt extendat̉ ad p̄terita. qꝛ dꝫ ītelligi dep̄teritis nō deciſis. vt eſt tex. ī. l. cās. C. de trāſac. Rō poteſt eſſe: qꝛꝟba gnaͣlia pͥnceps nō vr̄ habuiſſe mēte īſtaurādi ⁊locādi qōnes deciſas. ad hoc tex. cū ę.c. ex multiplici. d̓ deci ¶ Quid aūt ſi prīceps dicat̉tendat̉ ad p̄terita etiā deciſa? glo. ſingularis in. d. l.ſas. dicit ꝙ tūc fit extēſio. ſꝫ bar. al̓r dicit ī. l. fi. C. ſi ꝯͣius vl̓ vti. publ̓. ibi em̄ ſenſit ꝙ aūt eſt ꝯſtitutio dictans⁊ extēdet̉. aut reſcriptū prīcipis ⁊ nō pōt prīceps hoc facere cū magno p̄iudicio ꝑtiū. ꝓ hoc qd̓ noͣ. in. l. quotiēsC. de p̄ci. īꝑa. offe. ⁊ qd̓ noͣ. gl. xxv. q. ij. reſcripta. Et aduerte qꝛ pͥma frōte hoc dictū nō videt̉ veꝝ vt fiat dr̄iaint̓ ſtatutū ⁊ reſcriptū. nā ſi ſtatutū pōt: gͦ reſcriptū ip̄ius prīcipis. qꝛ lex aſſumit vigorē a ptāte ſtatuētis. vt inc. a nobis. de ſen. ex. Itē ſi pōt legē ꝯdere q̄ ꝯcernit oēs.gͦ fortiꝰ reſcriptū int̓ duos ꝯcedere. Ego ſuſtētādo hocdictū redderē hāc rōneꝫ diuerſitatis. lex ē oībꝰ cōis ⁊ ꝓpublica vtilitate edita. iiij. di. erit aūt. vn̄ ex cauſa rōnabili bn̄ valꝫ lex cū poſſꝫ ex cauſa tolle̓ ius alteri q̄ſitū: vtvidemꝰ in p̄ſcriptōe ⁊ ſil̓ibꝰ. ⁊ dixi pleniꝰ in. c. q̄ in eccl̓iarum. sͣ. e. reſcriptū ꝟo ꝯcernit ꝑticulares ꝑſonas qͥbꝰ pͥnceps nō pōt enormit̉ piudicare in iure iaꝫ q̄ſito: vt dixiin c. que in eccl̓iaꝝ. sͣ. e. Nā ſi putat hoc equū debet facere legē generalē. ad hoc facit qd̓ dixi ī. c. j. sͣ. e. ꝙ a ſtatuto generali nō poteſt appellari: ſed a ꝑticulari cōcernente certam ꝑſonā ſic. dicerē tamē ꝙ ſibi ſubeſſet cauſa rōnabil̓ poſſꝫ prīceps etiā ꝑ reſcriptū hoc ꝯcedere ꝑ
ea que dixi in. c. que in eccleſiaꝝ. sͣ. eo. ti. ⁊ recte cōſiderādo poſſet dici ꝙ in effectu nō eſt differentia inter reſcriptuꝫ ⁊ ſtatutū. qꝛ etiam ſtatutū nō valeret ſine cauſarationabili abſorbens ius alterius. vt dixi in. c. j. sͣ. e. ⁊ ī. d.c. que in eccl̓iaꝝ. Aut p̄terita non ſunt deciſa. et tūc autpernacgiꝑiudicem appetlatōis ẜm ius qd̓ erat īi. Abpellatōem ⁊ nō fit ad illa extenſio. qͥa cauma inſtātia. ꝗa iſte iudex ſuccedit loco primi. vt invt cū. d̓ ap. cogno. vide glo. in. c. licꝫ canon. de elec. li. vj.no bar. in. d l omes popul̓.. par. ꝙ ad ila nō ſit extein pma inſtantia ⁊ adhuc dn neboda pterita pedetſio ꝑ id quod habet̉ in aut̓. in medio litis ſacras iuſſiones non fieri. ſed illud poſſet limitari qn̄ ius emanat adinſtantiā partis pendēte lite. ſecus ſi ꝓprio motu prinpis ⁊ exprimeret qd̓ vult ad p̄terita extendi. ad hoc qͣau. in. d. cle. diſpēdioſaꝫ. ⁊ eodē modo limitaretns membrū. Aut nego cia p̄terita non ſunt deducta in iudiciū: ſed pendēt nec ſunt deciſa: ⁊ tūc cōſtitutōdit̉ ad p̄tercquo cauet̓ in ea de p̄teritis. et iniſtū tex. ⁊. l. leges ſa cratiſſime. C. de legi. facitc. pe. de offi. leg. li. vj. ꝑ p̄dicta determīat̉ q̄ſtio. dicit ſtatutū ꝙ extātibus maſculis excludat̉ femīa in ſucceſſiōecōmuni parentibꝰ. ⁊ volumꝰ hoc extendi ad p̄terita. ?em̄ frater ⁊ ſoror diuiſerāt hereditatē ante ſtatutū nextendit̉ cōſtitutio ad illud negociuꝫ. ſecus ſi nō diuiſerant: ſed negociū pēdebat tūc limitandū vt. sͣ. dixi.pendeat in iudicio vel ne. ¶ Quo ad ſecundū membprincipale qn̄ cōſtitutio exp̄ſſe dicit vt extendat̉ ad futura ⁊ tūc non eſt dubiū. qꝛ ꝓpriū ſtatuti eſt vt ꝯcernatfutura nō p̄teri: vt hic. ⁊ d. l. leges ſacratiſſime ¶ Uenio ad terciū qn̄ ꝯſtitutio ſimpl̓r loquit̉ nō faciēdo n̄tōem de p̄teritis nee futuris. ⁊ tunc aut cōſtitutionit declarādo. qꝛ eſt iuris antiqui declaratoria ⁊ extēditur ad p̄terita: vt. sͣ.i. niſi ꝑtim eſſꝫ declaratoria ⁊editoria. qꝛ tūc qͣtenedit de nouo dicendū eſt vt deſtitutōe noui iuris editoria. vt. sͣ. dixi. Aut ꝯſtitutio venit ānullādo actū: ⁊ tūc dicit bar. ꝙ aut cauſa ānullationis eſt de p̄terito et extendit̉ ad p̄terita. vt in. l. fi. C. d̓pac. al̓s ſecus. hoc dictū limitarē qn̄ cauſa nullitatis eſtde p̄terito: ita ꝙ inferebat nullitatē ipſo iure. ſecꝰ aūt ſiactus tenebat: ſꝫ ī odiū inducit̉ d̓ nouo caſſatio. qꝛ tuncnon debꝫ extēdi ad p̄terita ꝑ id qd̓ dixi in. c. ij. sͣ. e. faciat tex. cū glo. in ꝟbo decetero. in cle. j. de vſur. Aut ꝯſtitutio venit ꝯfirmāda ⁊ nō extēdit̉ ad p̄terita ꝑ rōne hꝰius lr̄e. Aut ꝯſtitutio aliqͥd de nouo edit. ⁊ tunc ſi ꝯcernit p̄paratoriā iudicij ſeu ordinatoria quo ad ꝓceſſumextendit̉ ad preterita negociā etiam pendētia ī iudicioquo ad ꝓceſſum futurū. l. ij. C. de iura. calū. no. bar. in. l.om̄es populi. ff. de iuſti. ⁊ iu. clarius glo. in. d. c. licꝫ. ⁊. cle.diſpēdioſam. de iudtū cōcernit deciſoria negocij. ⁊ tūc aut reperit factū ⁊ executōem de p̄terito. autpartim de preterito ⁊ partim de futi.aut factū ⁊terito ⁊ executōem de futuro. Primo caſu qn̄ faciexecutio ſunt de p̄terito certum eſt ꝙ cōſtitutio ad talia nō extendit̉. vt in. c. ij. sͣ. e. qd̓ eſt veruꝫ ſiue ſtatutumde nouo inducat delictu ſiue factū damnatū augmētetper penam. vt in. d. cle. j. de vſur̄. Si auteꝫ factū eſt partim de p̄terito ⁊ parē futuro. exerlū in cle. j. d̓ teoſpitaliuꝫ teneātur reddere ratiōem de neliqui rectores temꝑe cōſtitutiōis aliominiſtrauerāt ⁊ aliquain eodē anno erāt adminiſtranda nūquid teneant̉ reddere ratōem de toto āno ex quo aliqua negocia illiꝰ anni erāt geſta ⁊ aliqua gerenda. glo. notabilis ibi dicit ꝙſi gerēda ſunt oīno ſeꝑata a geſtis tenent̉ reddere rationem de gerēdis. ſecus ſi nō ſunt ſeꝑata ſed oīno cōnexa cū geſtis. ſic̄ em̄ nō tenet̉ de geſtis ita nec de gerendisexquo oīno hn̄t dependētiā a geſtis. ⁊ idē dic in ſimilibꝰterminis. ⁊ tene hoc mēti. qꝛ facit ad multa. Si ꝟo cōſti