dn̄i eſt. ſed qn̄qꝫ ꝯtīgit ſeruū ī dn̄m bn̄ficium facere vl̓ bn̄ficiū eē gͦ n̄ oī bn̄factori d̓bet̉ grāꝝ accō Pͣ. nullꝰ tenet̉ ad id ꝙ facere n̄ pōt hōeſte et utiliter. ſꝫ qn̄qꝫ ꝯtīgitꝙ ille qͥ bn̄ficiū tribuit ē ī ſtatu magne felicitatis cui inutiliter aliquid recōpeſareturꝓ ſuſcepto beneficio. qn̄qꝫ etiā cōtingit ꝙbenefactor mutat̉ de virtute ī viciū. et ſicvidet̉ ꝙ ei honeſte recompenſare non pōtqn̄qꝫ etiā ille qui accepit beneficiū pauꝑ eet omnino recompenſare non pōt. ergo videt̉ ꝙ nō ſemꝑ teneat̉ homo ad gratiarumreconpēſationem. Pͣ. nullus debet proalio facere qd̓ ei nō expedit ſed eſt ei nociuum. ſed qn̄qꝫ cōtingit ꝙ recompēſatio bene ficij eſt nociua vel mutilis ei cui reconipenſat̉. ergo nō eſt ſemꝑ beneficiū reconipenſandū ꝑ gratiaꝝ actionē. Sed cōtraeſt dicit̉ i. ad teſſalo. vlti. in omnibus gr̄atias agite. Rn̄º dd̓. ꝙ omnis effectꝰ naturaliter ad ſua cauſam conuertit̉. vn̄ dyo.dicit in iij. c. de di. no. ꝙ deus omnia in ſecōuertit tāquā omniū cauſa. ſemꝑ em̄ oportet ꝙ effectus ordinet̉ ad fine agētis. maiifeſtum eſt autē ꝙ benefactor inquantuꝫhmōi eſt cauſa beneficiati. et ideo natural̓ordo requirit vt ille qui ſuſcipit beneficiuꝫꝑ gratiaꝝ recompenſatione conuertat̉ adbenefactorem ſcd̓m modū vtriuſqꝫ. et ſicutde patre dictū eſt ſupra benefactori quidem inquātum hmōi debet̉ honor et reuerentia. eo ꝙ hꝫ rōnē principij. ſed ꝑ accidens debet̉ ei ſubuētio vel ſuſtētatio ſi indigeat. Ad i. ergo dd̓. ꝙ ſic̄ dic̄ ſen. in libro de beneficijs. ſicut nō eſt liberalis quiſibi donat nec clemes qui ſibi ignoſcit necmiſericors qui malis ſuis tangit̉. ſed qui alijs ita etiā nemo ſibiipſi beneficiū dat ſednature ſue paret que mouet ad refutandanociua et appetēda ꝓficua. vn̄ in hijs queſunt ad ſeipſum nō habet locuꝫ gratitudoet ingratitudo. nō em̄ poteſt homo ſibi aliquid denegare nō ſibi retinēdo. mēthaph̓tn̄ illa que ad alteꝝ ꝓprie dicunt̉ accipiūt̉in hiis que ſunt ad ſeipſum. ſicut de iuſtitia ph̓s dicit in v. ethi. inquātum ſcꝫ accipiunt̉ diuerſe ꝑtes hominis ſic̄ diuerſe ꝑſone. Ad ii. dd̓. ꝙ boni animi eſt vt magis attēdat ad bonū qͣꝫ ad malum. et ideoſi aliquis beneficiū dedit nō eo modo quodebuit nō omnino debet recipiēs a gratiarum actione caſſare minus tamē quā ſi debeto mūdo p̄ſtitiſſet. qꝛ etiā beneficiū minus eſt. quia vt ſenecadicit in li. de bene.multū celeritas fecit multū abſtulit mora.Ad iij. dd̓ ꝙ ſicut ſene. dic. in vi. de be.multū intereſt vtrum aliquis beneficiū vobis det ſua cauſa. an ſua et noſtra ille qutotus ad ſe ſpectat et nobis ꝓdeſt. quiaaliter ibi prodeſſe nō poteſtes nihiblorohabēdus videt̉ qūo qui pecori ſuo ꝑabulūꝓſpicet ſi me in cōſortium admiſit ſi duoscogitauit ingratꝰ ſum et iniuſtus. niſi gaudio hoc illi ꝓfuiſſe quod ꝑderat mihi. ſumme malignitatis eſt nō vocare hoc beneficium niſi quod dantem aliquo incōmodioefficit. Ad iiij. dd̓ ꝙ ſic̄ ſene. dicit in iij.de bene. quā diuſeruus p̄ſtat quod a ſeruo exigi ſolet miniſteriū eſt vbi pluſqͣꝫ a ſeruo neceſſe eſt beneficiū. vbi enim in affectum amici trāſit. ſi tn̄ trāſit incipit vocaribeneficiū et ideo etiā ſeruis vltra debitumfaciētibus gratie ſunt exhibēdē. Ad v.dd̓ ꝙ etiā pauper ingratus nō eſt ſi faciatquod poſſit. ſicut enim beneficiū magis inaffactu cōſiſtit ꝙͣ in effectū. ita etiā recōpenſatīo magis in affectu cōſiſtit. vn̄ ſeneca dicit in n. de bene. qui grate beneficiuꝫaccipit prima eius penſione ſoluit qua grate aūt ad nos beneficia ꝑuenerint iudicemus effuſis affectibꝰ ꝙ nō ipſo tantū audiente ſed vbiqꝫ teſtemur et ex hoc patetꝙ quatumcunqꝫ in felicitate exiſtēti pōtrecōpenſatio beneficij fieri per exhibitōeꝫreuerētie et honoris. vn̄ ph̓us dicēt in viij.eth̓. ꝙ ſuꝑexcellēti quidē debet fieri honoris retributio. indigēti autē retributio. luc.et ſeneca dicit in vi. de benefi. multa ſuntper que quicquid debemus reddere et felicibus poſſumus fidele cōſilium aſſidua cōuerſatione ſermo cōmunis et ſine adulatōevcūdus. et ideo nō oportet vt homo indigentiā eius ſeu miſeriam qui benefitiū dedit eī optet ad hoc ꝙ beneficiū recompēſetur. quia vt ſeneca dicit in vi. de benefi. ſihoc ei optares cuius nullū beneficiū haberes inhumanū erat votū quāto inhumaniꝰei optas cui beneficiū debes. ſi autē ille q̄beneficiū dedit in peius mutatꝰ eſt debettamē fieri recompēſatio ſcd̓m ſtatū ipſiusvt ſcꝫ ad virtutem redicat̉ ſi ſit poſſibile. ſiautem ſit inſanabilis ꝓpter maliciā tūc alter eſt effectus qͣ prius erat. et ideo nondebet̉ ei recompeſatio beneficij ſicut priuset teme quātum fieri poteſt ſalua honeſtate memoria debet haberi preſtiti beneficiivt patet ꝑ ph̓m in ix. eth̓. Ad vi. dicēdūꝙ ſic̄ dictū eſt recōpenſatio beneficij. precipue pendet ex affectū. et ideo eo mō debꝫrecompēſatō fieri quo magis ſit vtilis. ſi tn̄poſtea ꝑ eius iniuriā in daminū ipſius vertatur nō imputat̉ recompenſanti vt ſenecadicit in vj. de benefi. reddēdum mihi eſtnō ſeruādum cū reddidero acuendū.D iiij. ſic procedit̓. videt̉ ꝙ homodebeat ſtatim beneficiū recomprehenſere. illa enī qua debemus ſinecerto termino tenemur reſtituere ad ſtatī