Druckschrift 
Opera
Entstehung
Seite
212r
Einzelbild herunterladen
 

hei cum pulſatione ꝓmpte ſaniatis: ⁊ eſt bona. Que vero cx materia frigida in mēbro frigido qꝛ neruoſo ⁊ ſimili. a in corpore caloris debilis inepta eſt difficilis ⁊ laudahilis: ⁊ maxime ſi in mēbro iuncturali vel ꝓpinquo noncriſtat in quo nec apte ſit exitura: nec ſaniatio ꝓpter muclaginitatem ipſarum. Et materie: ⁊ propter amplitudinē̄ vacuitatis ipſaꝝ quare materiam in eis nō ē bene. aggregabilis in vnū: neqꝫ retinibilis quin trāſpireiur ſicuteritui expedit ⁊ ſaniationi niſi grandis cauſa exiſtat ī eis.Similiter quantum ad eruptionem: nam in ipſa eſt ꝓmpta eruptio ⁊ abſqꝫ periculo in ſecūdo eſt difficilis ⁊ ꝑnitioſa. Et quidem cum habet duobus fieri modis: vt pernaturam ⁊ artem ſi fiat per naturam eſt melior ⁊ ſecurior⁊ ſi fiat ad extra laudabiliſ: ſi ad intra illaudabiliſ: ſi veroad vtraqꝫ magis. Et ſi quidem quod erupit egreditur album ⁊ lene ⁊ equale carens malo odor laudabile eſt. Sivero citrinum rubeum eſt ⁊ liuidum ⁊ cenoſum malumſicut hipo. in pronoſticis dixit cuꝫ ergo vides apoſtēa aptum ſaniationi prolongatur: ⁊ ſit factum exitura dolorfe. non minuitur nec pulſatio nec apparet humiditas aliqͣexpirari: immo tumor manet vel augeri non ceſſat ⁊ marime qꝛ ſanguineum vel flicū ſeu mixtum ex eis fuit apoſtema non col̓icū nec melancolicū: humor enim cruduſ ⁊caro matura materia ſunt ſaniei: colera vero inepta eſt et⁊ reſolutioni potiſſime apta: vnde hipo. in eriſipila putr̄do: aut ſanies malum. Et ſimiliter ml̓ia ſi naturalis ſit induratidr ſi preter naturā ſit corroſioni cui maturatiua nōcompetunt cum putredinem augeant ⁊ corroſionē. Unde hipo. ī afforiſmo calidum ſaniationem ſanciens nō inomni vulnere optimum eſt ad ſalutem. Et ſi potes īpedire ⁊ reſoluere in hoc quantum potes inſtabis: ⁊ illud ſemper ad meliorem terminandi modum reducas: ⁊ illud facies auferendo ſaniantia ⁊ dietam extenuatiuaꝫ miniſtrādo ac reſoluentia que aperiendo poros materia tranſpirabilem reddant ⁊ ſubtilem eius partem a groſſa diuidantreſoluendo: illa .n. ſola putrefiūt corpora que cal̓a ſunt ⁊hūida ⁊ intranſpirabilia perſeuerāt: dein̄ cuꝫ adminiſtratione ſtipticantium exiccantiū vt folioꝝ mirte balauſtie ⁊galle ⁊ huius ꝙ ſi euitare non potes quia natura ſit ad ſupurationem intenta ſiquidē per ſe ſufficiens ſit multū apta ⁊ nature obediens quia ſit calida in eodem loco vehementioris exitus ad exteriora cum maioris tumoris eminentia ⁊ acutionis capitis cum rubedine ac pulſatione relinqꝫ ipſi nature. Dixit. n. G. Medicaminum auxilianon indiget niſi cum morbo magnifico nimis dominarinequierit. Si vero per ſe non ſufficiat conſortabis illā cūmedicinis predictis: ⁊ proprie cū materia eſt inepta ⁊ predicta contraria. Cum vero ſanies fit tunc cōtraſtabis anlocus eius ſit in mēbro carnoſo: aut in mēbro arterioſo: ⁊neruoſo: ⁊ proprie quod iuxta iuncturas exiſtit: ſi eniꝫ fuerit generatio eius in loco carnoſo arterijs ⁊ pāniculis carrente ⁊ neruis vt ſunt nates ⁊ adene non aperiaſ exiturasdonec tota materia ſit complete ſaniata niſi multa ⁊ ſuꝑflua in quantitate exiſtat de quo membri corruptio tīeat̉Melius enim digēritur īſimul dimiſſa ꝙͣſi euacuaret̉in parte tunc .n. magis intranſpirabilis perſeuerat: ⁊ qꝛ ꝑmixta quod ex ea tangitur a putrido aptius putrefit. Sivero in mēbriſ alia ꝯditio fiat ante perfectā ⁊ ꝯpletā ſanialionem totiꝰ ſi na nō aperiat ſtudeas aperire. Sanies enīdiū retenta ac viruſ dicta mēbra ſua acuitate corrodet qd̓plerūqꝫ ad ſpaſmū adducet. Cūqꝫ artificialis aꝑtio duobuſ modis habet fieri: vt per farmaca cauſtica que īfra annuente xp̄o dicentur ⁊ per inciſionē cum ferro: vel ſectionem: ſitqꝫ in eis dubium ne ſubiecta mēbra lederētur expedit vt fiat ꝯdcōibꝰ debitis obſeruatis: ⁊ maxime in exitura tali exiſtente in neruoſis venoſis ⁊ arterioſiſ mēbrisſi .n. ſint in mēbris carnoſis ſine periculo incidet̉ vel ſecabitur etiam ſi ꝓſunda fiat vt dictum eſt. Cōditiones aūtdebite obſeruande ſunt quedam ex ꝑte cirugici operātisvt ꝙ ſit ſciens ⁊ proprie in arte anothomica ⁊ expertus inſectione: ſitqꝫ habens manus leues ⁊ habiles ad ſecandū⁊ ſecū deferens inſtrumēta apta ad illam ⁊ nouaculā velſanceolā mollificātia ⁊ dolorem ſedantia que in ſolutiōeneruoꝝ dicentur ⁊ conſtringentia ſanguinem qualia ſūtplura. Ex quibus eſt medicina Ga. que ex pilis leporistela aranee ⁊ ouoꝝ albuīe ꝯmiſcentur ⁊ ſeramenta quibꝰcauterizetur. Quedā vero ſunt ex parte corporis in quo īciditur: quedam ex parte loci: quedam ex parte quantitatis ⁊ forme ſeu figure quedam ex parte ligature. Ex parte quidem corporis vt ſi forte tumeat: ⁊ ſi ſit ſenſibilis valde prout Abo. docuit in vino lolij aquam ponas aūt ſumach aut fumiterre opij ⁊ iuſquiami ana. 3ͣ. 5. nūc̄ mꝰ. galie muſcate: ⁊ lignialoēs crudi ana. 3. .i. ſexta aut iuſquiamū nigrū cū corticibus mandragore in aqua coquat̉ donec rubeſiat ⁊ cū vino admiſceatur ⁊ prebibat. Ex partequidem loci eſt vt fiat vbi ſāies aggregata rūpitur ꝙ mollicies tactu inuenta in loco cum digitis indicat ⁊ albedoſeu alius color puruſ: licet qn̄qꝫ propter groſſitiem ſui nōmaturet vel profunditatē loci vt hipo. dixit ī affo. quo caſu calorem oꝫ attendere ⁊ pruritum: fiatqꝫ in loco ſubt̓iori rēoto ab arterijs ⁊ neruiſ quo ſāies meliꝰ poſſit effluei⁊ expelli vt ſiquidē ſit exitura pinealis extra eminēſ ⁊ acuta in capite ſui fiat ibi .n. cutis propter ſanguinem attēuata eſt magis. Si vero ſit ſpatioſa ⁊ lata fiat in parte ſubteriori per quā melius poſſit euacuari vt ſi expediat ī lociseius duobus vel tribus incides. Ex ꝑte figure vt fiat ẜmproceſſuꝫ rugaꝝ vel linearum cutis niſi in illis membrisin quibus poſitō villorum non currit ſecundum curſumrugarum vt eſt frons ⁊ palpebre in quibus ſi ſecundumrugas cutis ipſarum incides ſimul ⁊ neruuꝫ ſeu villū eiꝰqui in longitudine currit incideſ: caditqꝫ ſuper ciliū ⁊ palpebre ⁊ breuiter fiat antilinus cirugica arte expertus: ⁊ inanthōica doctiꝰ inſinuauit ꝙ infra ponetur. Ex parte ꝙͣtitatis ⁊ forme vt ſi ſint in ſuperficie poſita fiat ſuperficialis: ſi vero in profundo profunda ⁊ lata vt carne adiacente eius labia non claudantur. Et proinde ad cautelam totam aliquo liquido: inunctam impones priꝰ expreſſa ſuauiter ſanie ⁊ paulatim non ſubito ſi enim ſubito expellatur ⁊ exitum ſit magis ⁊ multa collecta ſanie perducit admortem ſubitam maxime ſi intrinſeca fuerit. Und̓ hipocrates in affo. Quibuſcūqꝫ empici aūt hydropici vrūturaut inciduntur ſanie aut aqua ſubito ⁊ multa fluentia repente moriuntur. Cū ergo ꝙ per ſe effluit fuerit parumplus impoſita tenta ſuper emplaſtetur ouum conquaſſatum cum ambobus partibus ſuis cum ſtupa ad ſedandūdolorem: ⁊ reſtringendū ſanguinem ex veniſ inciſis fluētem: vel ſpongiam in vino ſtiptico infuſam vt docuit Abohali. Et emplaſtum de calcanto non valde frigidū nemordeat vlcus ⁊ ſuperligabis modo quo oportet qui infra dicetur abſqꝫ multa conſtrictione ne doleat magis ⁊C C 4