Druckschrift 
Opera
Entstehung
Seite
152v
Einzelbild herunterladen
 

ex dictis in retentione ſuperfluitatū menſtruoꝝ. Amen Incipit ſumma quinta particule quarte ſectionis prime continens capitula tria.Equitul ta quarteſumma ꝗnparticule ſectōis prime finalis⁊ vltima. Que eſt de medicisegritudinū membroꝝ apparētium ⁊ ꝑtium ventris q̄ in ſuꝑfluoꝝ expulſiōe ſūt adiuuātesSciendum tn̄ eſt ꝙ primū ꝙnobis de vētre occurrit eſt cutis. deinde ſub ipſa eſt paniculus primus ⁊ noīauit ipſū G. membranū ⁊ eoꝝ duoruꝫaggregatio eſt mirach cuius iuuamentuꝫ eſt ſimile iuuamento lacertorum qui ſequuntur inde ſunt lacerti. viij.duo primi occurrentes longitudinaleſ protenſi ab oſſibꝰpectoris vſqꝫ ad oſſa pectinis exiſtentes de genere carnoſorum. Et ſub eis ſunt quattuor tranſuerſales quorumvnus ꝓtendit̉ ad extra coſtaꝝ falſaruꝫ ſupra extremitatēearum ad finiſtruꝫ inferius circa femur ⁊ anchā ⁊ alij a ſiniſtra parte coſtaꝝ falſarum ⁊ extremitate earuꝫ ad dextrum inferius circa femur ⁊ āchā que ex ml̓ta ꝓtēſōe d̓carnoſa ſub̓a deſinente in medio in corroſam deinde inpāniculoſam venerint extrema. ſub quibus duo alij latitudīales exn̄t pāniculum ventris ꝗ ſiphac dr̄ immedite tangentes carnoſe ſb̓e protenſi de ylijs ꝑtis ſiniſtroad ylia partis dextri quoꝝ iuuamentū ꝯſiſtit ad cōtinēdum ⁊ calefaciendum inteſtina ⁊ ſtōacū ad expellendūquod in mr̄ice: ⁊ veſiea expellendum exiſtit: vt eoꝝ cōp̄ſſionis auxilio facile expellatur ⁊ ad ſuſtinendū dyafragma: cum adeſt exſufflatio quod ēt ſua ꝯſtrictione adiuuant. Deinde eſt adeps que pīguēdo lacertorū dr̄ q̄ exfr̄itate neruoſitatis ⁊ cordoſitatis ipſoruꝫ ⁊ ip̄iꝰ ſiphacibidē ex vnctuoſitate ſanguīſ gnāta multiplicatur. Iuuamentū eius eſt vt ſua raritate colligat cal̓itatem: ⁊ ſua viſcoſitate ꝯſeruet eam q̄ reflectit̉ ad inteſtina: ⁊ ſtomacumiuuāde digōnis gr̄a deinde eſt ſiphac pāniculus vocatꝰberiteron cui adheret pinguēdo valde. Cuius iuuamentum eſt vt ꝯtineat oīa inteſtina ⁊ viſcera ⁊ liget cū dorſo⁊ ſuo ꝓprio loco ꝯſeruet ea tenendo firma ⁊ iuncta. Eteorum ſit tutn̄ ⁊ diſtinctio inter lacertos ⁊ alia viſcera neturbent̉ operatiōes ex eorum motu. Et ad exprimenduꝫſuꝑfluitates cum lacertis ⁊ mirach ꝯcurrendo. Et ipſe ēprincipiū a quo oīs pāniculuſ corporis hꝫ ortuꝫ. Cum. naſcendit ꝯtinuat̉ velamī: ⁊ fit eius inferior tunica vna trium ipſiꝰ. Et ex ea cum penetrat orit̉ pāniculus tegēs pectus. Cum v̓o deſcendit ⁊ ꝯtinuat̉ duobꝰ ilijs adueniūtibi ei due vie vocate didimi ī quibꝰ penetrāt vene: ⁊ ſuſpēſoria teſtiū. Ex ꝗbꝰ fiūt due ciſtes ⁊ foliculi teſticulo:Deīde ē zirbꝰ adipinꝰ ꝗ ē pāniculª ſubtilis ex eo qd̓ ſuꝑfluit a duob̓ª lateribꝰ ſiphac ⁊ ex eo qd̓ deſcendit apudſtomachum ⁊ duodenum ⁊ ex quod deſcendit pectinem⁊ ramus duarum venarum pulſatil̓ ⁊ nō pulſatilis extēſsͣ ſtōacū ꝯtextis. Et ſuſpēſio eiª ē ex ſtōaco ⁊ ꝯtinuat̉ pectini: ⁊ ē ꝯpoſitꝰ ex duobꝰ pānicul̓ quoꝝ vnus capit aliū īter quos ſūt acies pīguedīs pl̓ime ⁊ vene pauciores ī eisadmodū rete ⁊ ē ſic̄ ciſtis vl̓ ſaccus ī quo aliꝗd retinet̉ ſiapponat̉ ⁊ ē īteriꝰ ſic̄ īterior pānꝰ ſiphac ⁊ ſic̄ exterior ſto-maci ⁊ c̄ additus ab an̄riori ꝑte extēſus ſuꝑ oīa viſcera inhoīe: qm̄ eſt magis indigēs auxilio in digōne ꝑ ꝯponeꝫad aliaꝫ. ſua .n. ſpiſſitudine ꝯprehendit caliditatem ⁊ ſuaviſcoſitate pinguedinē illā ꝯſeruat quam reflectit continue ſuꝑ hec ⁊ hoc eſt iuuamentū ſui. In ſumma iuuam̄tum oīum ⁊ cōe in continendo viſcera defendēdo ⁊ exijmendo ⁊ calefaciendo. Et in medio ventris eſt ſum quieſt locus vmblici cuius forma eſt admoduꝫ inteſtini quotrahit infans ſanguinem a concauo ſecundine ad ſui nutrimentū ⁊ mediantibꝰ venis quaꝝ orificia in ea ꝯcurrūtdiſtributōe corꝑis totius. Deinde ſūt inteſtina ⁊ alia vijiiiſcera quoꝝ anothomia p̄miſimus xp̄i oīpotentis gr̄a qſit ꝑ cuncta ſecula benedictuſ. Ex ꝗbus egritudīes ei eue.xiiinire poſſibiles ꝯprehendere poteris gnaͣl̓r ⁊ eſt dolor: ⁊ IIIIipinuſa aruptura qua oēs oꝑationes ⁊ iuuamēta ledunt̉ ⁊ dicitur iiiuucrepatura quā ramex hernia ⁊ ſpēs eius ſequūtur ⁊ qn̄qꝫeminētia vmblici ſuis capitulis p̄diſtincta. Cauſas quoqꝫ extrinſecas ⁊ interiores eaꝝ ꝓprias ⁊ cōes: ⁊ ſigna eaꝝ.Et ẜꝫ hoc iſta quinta ſūma tertia capl̓a ꝯtinebit Cap .i. de crepatura ⁊ ſpeciebꝰ hernie: ⁊ medicis eius iitpuſ Cap. ij. de augmento vmblici. Cap. iij. de dolore ventris ⁊ iliorum. Capitulū .i. de crepatura ⁊ ſpeciebus hernie ⁊ medici. iiiulaiunis earum.Uptura eſt ſolutio ꝯtīui membro pāniculoſo adueniēs: eius diuiſiōes vl̓r ꝯp̄hēdēs q̄ ſi Iiidupāniculo ꝯtinēti īteſtīa ꝗ dr̄ ſiphac accidat vo nritibueſicat̉ ꝓprie crepatura. Accit aūt ei ī loco iuxtaſumē ⁊ raro qm̄ ille locꝰ ſubſtētatus ē lacertis ⁊ cū accitminoris ē eminētie eo ꝙ grauātia inteſtina inferius tendūt: ⁊ eſt deterioꝝ accn̄tium lꝫ in pͥncipio dolorē nō faciat qm̄ egreſſa in ea ſūt inteſtina minuta q̄ egreſſa coartētur quibꝰ coartatis coartant fecē ⁊ vomūt ea. Et qn̄qꝫ accidit in ſumīe qͣre ſequit̉ eius augmētū: ⁊ vmibilici. ⁊ qn̄ſub eo ⁊ circa ipſū: ⁊ eſt ꝑue additionis. ⁊ qn̄qꝫ accit inferius circa inguina: ⁊ eſt pl̓m qꝛ ꝑs illa grauedīe īteſtinorū magis extendit̉ niſi ſubſtētet̉ lacertis vt ſuꝑior ꝑs: ſedextremitatibus lacertoꝝ ⁊ eſt maioris doloris ꝓpter magnitudinem eius qd̓ extittit ꝯprehēſuꝫ ⁊ maioris additionis quā ſequit̉ deſcēſus eius qd̓ extitit ꝯprehenſū an̄ illius rupturā vt īteſtinoꝝ: ⁊ ꝓprie monocl̓i: qm̄ nō eſt circūuolutū: ⁊ ligatū vt alia aut zirbi aut vtrorunqꝫ cuꝫ eſmagna in burſaꝫ īteſtinoꝝ: qͣre tumet: ⁊ inflat̉: ⁊ vocatuꝓprie hernia ſeu ramex. Et in ml̓ieribꝰ tumēt inguīa admodū tumoris oſſei. Et tn̄ vt p̄ter rupturam eius deſceſus taliuꝫ accidat vt cū ꝑuenit dilatatio in vijs inferioribus ꝑtis eius abſqꝫ ruptura. Et dilatatiōis cā eſt effuſiohumiditatū glutinoſaꝝ aquoſaꝝ collectaꝝ in ſpaª vctrūadmodū aq̄ idropicorū. Et qn̄qꝫ tumet oſſeum: ⁊ inflatꝑꝑ effuſionē humiditatū p̄ter naͣm in ipſū aūt aggregationē ipſaꝝ in ipſo ꝑꝑ fr̄itatem ⁊ ꝯuerſionē ipſaꝝ in aquoſitatē qͣre replerent̉ aquoſitate. Et qn̄qꝫ inflat̉ ꝑꝑ ꝯuerſionē ipſaꝝ huitatum in ventoſitatē aūt caſuꝫ vētoſitatis ī ſilud. Et accn̄t ſpēſ hernie īproprie ⁊ abuſiue dicte ſcilicet aquoſa ⁊ vēͣtoſa. Et qn̄ꝫ tūeſcit ⁊ ingroſſat̉ oſſeū ꝑꝑ hubditatem ſanguineā feculētā deſcēdētē ad ip̄m: aut ex apoſtēate duro: aut pinguedīe ita vt aſſimuletur ramici⁊ vocatur hernia carnoſa. Et qn̄qꝫ inflāt̉ tm̄ vene eſusex illa: ⁊ vocatur hernia varicōſa: Et qn̄ꝫ mollificatuimollificatōe vehementi abſqꝫ ruptura quare ꝓlogat