Liber
Secundus
ret negociū terminet̉.Nno. iij. ſancti Sergij ⁊ ſctīGeorgij abbatibus.¶ Solꝰ papa cognoſcit de dubijs priuilegiorū apoſtolice ſedis ⁊ non inferior.a ¶ Um veniſſent: ⁊ īfra. CūSſuꝑ pͥuilegijs ſedis apoſtolice cauſa vertat̉ nolumꝰ deipſis ꝑ alios iudicari.¶ Dē p̄latis ꝑ frāciā ꝯſtitutis¶ Iudex eccleſiaſticꝰ pōt ꝑ viādenūciationis euāgelice ſeu iudicialis ꝓcedere cōtra quēlibe:peccatorē etiā laicū maxime ratione ꝑiurij vel pacis fracte.bIOuit ille qͥ nihil ignoratI.⁊ īfra. Nō putet aliqͥs ꝙiuriſditionē illuſtris regis francoꝝ ꝑturbae̓ aut minue̓ intēdacmus cū ipſe iuriſditionē noſtrānec velit nec debeat impedire.Sꝫ cū dn̄s dicat ī euāgelio. Sipeccauerit in te frat̓ tuus vade⁊ corrip̄e eū int̓ te et ip̄m ſolū ſite audierit: lucratꝰ eris frēꝫ tuūſi te nō audierit adhibe tecumvnū vel duos: vt ī ore duoꝝ vl̓triū teſtiū ſtet om̄e verbū. Qd̓
ſi n̄ audierit dic eccl̓ie ſi aūt eccleſiam nō audierit ſit tibi ſicutdethnicuꝰ ⁊ publicanꝰ: ⁊ rex anglie ſit ꝑatus ſufficient̓ on̄dereē ꝙ rex frācoꝝ peccat ī ip̄m ⁊ ip̄et circa eū in correctōe ꝓceſſit ẜmregulā euāgelicā ⁊ tandē quianullo mō ꝓfecit dicit eccīe quōnos qͥ ſumꝰ ad regimē vl̓is eccleſie ſuꝑna diſpoſitōne vocatimādatū diuinū poſſimꝰ n̄ exaudire vt nō ꝓcedamꝰ ẜm formāipſiꝰ niſi forſitan ip̄e corā nobisvel legato nr̄o ſufficientē in ꝯͣgriū rōnē on̄dat. Nō em̄ intēdih mus iudicare de feudo cuiusī ad ip̄m ſpectat iudiciū niſi forte iure coi ꝑ ſpāle pͥuilegiū velꝯͣriā ꝯſuetudinē aliqͦd ſit detraęctum ſꝫ decerne̓ de pctō cuiꝰ adnos ꝑtinet ſine dubitatōe cēſura: quā in quēlibet exerce̓ poſſumus ⁊ debemꝰ. ¶ Nō igit̉ iniurioſuꝫ ſibi dꝫ regīa dignitas reputare ſuꝑ hͦ apl̓ico iudicio ſecōmittat: cū valētinianꝰ inclitimꝑator ſuffraganeis mediolanen̄. eccleſie dixiſſe legat̉ talemin pōtificali ſede ꝯſtituere ꝓcu
uit rem alterius quā ſciebat ad ſe nō ꝑtinere vnde qͣſi in viciūſucceſſit. ſicut ille qͥ ſcient̓ recipit rē a deiectore. jͣ. de reſti. ſpo. ſepe cōtingit. ⁊ ſicut ille qͥ recipit rē ab alio cā mutādi iudicij. sͣ.de ali. ma. iudi. c. j. iſti em̄ qͣſi ſil̓es ſunt in vicio vnde pn̄t conueniri corā eiſdē iudicibꝰ. ⁊ ꝑ caſdē lr̄as ſicut anteceſſor vt hic dr̄⁊ ī illo. ti. d̓ ali. mu. iu.ca. facta. ⁊. c. j. ⁊ eoip̄oꝙ. R.occupauit re qͣiſte. P. ſpoliatꝰ fuit ꝑillū gu. videt̉ hr̄e ratufactū illiꝰ. ſi. jͣ. de īmu.ecc. c. aduerſus. al̓s qͣre oppoſita fuiſſet hecdecr. in hoc ti. alij dicunt ꝙ iudices illi ꝓcedunt tm̄ ex vi iſtaꝝlr̄aꝝ. nec alias poterant ꝓcedere ꝑ pͥmasqd̓ nō credo. Ber.a ¶ ¶ Um veniſſenthec ē ꝑs illiusquā habes. sͣ. de in integr. reſti. cū veniſſentiudicari ⁊ hͦ iō: qꝛ eiꝰeſt interp̄tari cuiꝰ eſtcōdere: vt. jͣ. de ſen. exint̓ alia. ⁊. xj. queſti. j.§. ex his. ⁊. C. de le. l.vl. ⁊. ff. de p̄to. ſtipu. inp̄torijs ſꝫ nunqͥd incidenter pōt aliꝰ cognoſcere quā papa videt̉ꝙ ſic. C. de iudi. qͦtiēs⁊ sͣ. de in integr. reſti.cā. in fi. inſpiciēdo priuilegiū: ⁊ ſi ꝟba ſuntmanifeſta iudex p̄t dicere nō obſtat pͥuilegiū. ar. jͣ. de fide īſtru.accepimus. ar. ꝯͣ. ff. depoſtu. qͦs ꝓhibet: ⁊. jͣ.de excep. exceptioneꝫ.in fi. jͣ. qui. fi. ſint legi. lator dicas ꝙ hoc hꝫ locū ſi verba obſcura ſunt ⁊ ambigua tūc eius ē interp̄tatio cuiꝰ ē cōdere vbi veroapta ſunt ⁊ clara pōt iudex dicē̓ obſtat pͥuilegiū vel nō obſtatar. p̄dicte decre. accepimꝰ ſꝫ qͣliter pōt papa eſſe iudex in cauſaſua cū alius dꝫ ec̄ iudex ꝙͣ actor. vt. iiij. q. iiij. c. j. ⁊. ij. C. ne quisin re ſua ius ſibi di. l. vna. Papa em̄ in tali caſu litigat ꝑ ꝓcuratorē. jͣ. de cōfir. vti. cū dilecta. itē qꝛ lites ſine oī ſuſpitōe ꝓcederedebent. iij. q. v. qd̓ ſuſpecti. itē qꝛ res eccleſie romane ꝓprie ſuūtpape ſicut res fiſci ſunt imꝑatoris qͣſi pr̄imoniū. ff. ne qͥd in loco pub. l. j. §. hoc interdictū. itē de cā fiſcali cognoſce̓ dꝫ ꝓcurator ceſaris. ff. de of. ꝓcō. nec quicꝙͣſſꝫ dic ꝙ papa pōt eſſe iudexin cā ſua. ſicut imperator in cā fiſcali. ff. de his q̄ in teſta. dele. l.ꝓxime. ⁊. xxj. di. nūc aūt. ⁊ p̄latus pōt eſſe teſtis in cā eccl̓ie ſucxxiiij. q. ij. ſuꝑ prudētia. ſic ep̄s iudex ē in cā eccleſie ſue. xxiij. q.iiij. guiliſarius. ⁊. vij. q. j. ſicut. Conſultius tn̄ ⁊ honeſtiꝰ faciet ſialij. hoc ꝯmiſerit: ar. ij. q. vij. nos ſi incōpetent̓. ⁊. ff. de of. ꝓcō. l.nec quicqͣꝫ. ⁊ intelligit̉ de p̓uile. q̄ papa cōcedit alijs eccleſijs etnō de illis pͥuilegijs q̄ a dn̄o papa collata ſunt romane eccleſiesͣ. de trāſac. c. j. ⁊. xxj. di. in nouo. ⁊. c. qͣꝫuis. de alijs pͥuilegijs bene iudicat ꝑ alios vvel pōt exponi nolumꝰ iudicare ꝑ alios niſiꝑ delegatos a nobis. ⁊ ſic ē planū qꝛ exqͦ papa dat pͥuilegiū velindulgentiā vel etiā cōfirmationē nullꝰ de illis cognoſcit āmodo ſine eiꝰ mādato. jͣ. de cōfir. vti vel inuti. c. j. ⁊. ij.vel pacis fracte corā iudice eccl̓iaſtico ꝯuenit̉ ita cōiterDuit ille. ¶ Quilibet laicus rōne pctī ⁊ maxime ꝑiurijſumat̉. ſꝫ ego ſūmo vt in rubro. diuidit̉ in tres ꝑtes pͥncipalesin pͥma excuſat ſe papa dicēs ꝙ nō intēdit iudicare de feudo fde pctō. in ſcd̓a ibi nō igit̉ on̄dit ꝙ rex nō dꝫ ꝓceſſum ſuū ad iniuriā reuocar. ⁊ hoc ꝓbat diuerſis exēplis ⁊ teſtimonijs ſcpͥturarū. in tercia ibi. ne ergo. concludit ꝙ ipſe papa h̓ diſſimulare
nō debet̉ ⁊ cōcludit ſub triplici forma. Ab. b ¶ Nouit illecaſus: rex anglie ⁊ rex francie ſuꝑ qͣdā diſcordia quā int̓ ſe habebant occaſione feudi ſuꝑ comitatu pictauie cōpoſuerūt adinuicē ⁊ cōpoſitio illa fuit hincinde iuramēto firmata venit ꝯͣillā cōpoſitionē occupando dictū comitatū. rex anglie ſepe monuit illū vt cōpoſitionem ſeruaret ⁊ pactainita int̓ eos. ſꝫ cū illedeſiſtere nollet rex anglie denūciauit hoc eocleſie vn̄ dn̄s papa intellecta denūciationeilla: qꝛ ille veniebat ꝯͣpaceꝫ ⁊ pacis federaiuramēto firmata cūad ip̄m ꝑtineat corrigere de pctō quēlibetxp̄ianū ſcribit dn̄s papa p̄latis frācie ⁊ primo inducit ꝯͣ eū illaꝫaucͣtatē euāgelij. nectn̄ ꝓpterea ea in hͦ derogare vult in aliqͦ iuriſditioni illiꝰ. nec intendit iudicare de feudo ſꝫ decerne̓ de pctōilliꝰ cuius cenſura adip̄m ſpectat. niſi ꝑ priuilegiū vel ꝯͣriā cōſuetudinē iuri cōi ſit detractū. ſꝫ decernere depctō cuiꝰ cenſura adip̄m ꝑtinet tādē oſtēdit ꝙ ipſe non dꝫ ſibiiniuriaꝫ reputare exemplo valētiniani etalioꝝ imꝑatoꝝ oſtendendo ꝙ ad ip̄m pertinet corrige̓ quēlibetde pctō ⁊ pacis federa reformare. vn̄ committit cām iſtā cuidāabbati qͥ de plano dequerimonia illa cognoſcat qd̓ ſi rex francie humiliter nō acqͥeuerit p̄cipit cuidā legato ꝙ ipſe ꝓcedat in negocio ẜm formāſibi traditā. c ¶ Noſtra: ꝑ hͦ ꝙ dr̄ hic pꝫ ꝙ eccl̓ia vel papa n̄hꝫ vtrūqꝫ gladiū. xcvj. di. cū ad verū. ⁊. jͣ. de app. ſi duobꝰ. ⁊. jͣ. qͥfi. ſint legit. cām que. imperiū em̄ ⁊ ſacerdotiū ab eodē pͥncipioꝓceſſerunt. in aut̓. quō oporteat. e. in pͥn. col. j. nō gͦ de tꝑali iuriſditione dꝫ intromitte̓ ſe papa. niſi in ſubſidiū .ſ. cū iudex ſecilaris negligens ē vel cū vacat imperiū. jͣ. ti. ꝓxi. licet. ⁊. c. ſe. ſedvidet̉ ꝙ papa maior ſit imꝑatorē. xcvj. di. duo ſunt. ⁊ sͣ. de ma.⁊ obe. ſolite. nā iura celeſtis īperij ⁊ terreni petro cōmiſſa a deoſunt. xxij. di. e. j. ipſe em̄ vtrūqꝫ gladiū habuit vt dicit euangoliſta. ecce duo gladij ſunt hic. quā ptātē ſuis ſucceſſoribꝰ tranſmiſit. xl. di. c. j. verū executione gladij tꝑalis imꝑatoribꝰ ⁊ regibus cōmiſit eccleſia ⁊ tn̄ iuriſditionē cauſaꝝ ciuiliū aliqn̄ ꝑ ſacerdotes exercuit. xj. q. j. relatū. quedā em̄ poſſumꝰ alijs comittere q̄ nobis nō poſſumꝰ retine̓. ar. jͣ. de inſti. c. vlti. nec dꝫ ep̄s ſibi retinere qd̓ debꝫ alijs dare. xij. q. ij. qͣtuor. ⁊ melius. xj. q. j. tequidē. de hac materia habes. jͣ. qͥ fi. ſint legit. cām. d ¶ Ethn.cus. xlv. di. ſꝫ illud. xxiiij. q. j. oībus. jͣ. de iureiur. quēadmodume ¶ Peccat in ip̄m .i. offendit vel ledit eū. aliter accipit̉ peccarein aliquē in aucͣte illa. ſi peccauerit ⁊cͣ. f ¶ Proceſſit ullū admonēdo vt ẜuaret federa pacis. al̓s denūcians n̄ audit̉ niſi admonitōe p̄miſſa. jͣ. de accu. cū dilectꝰ. cū ſuis ꝯcor. g ¶ Intendimus: rn̄ſio tacite qōnis. h ¶ Iudicare de feudo: directe. ſcſꝫ tm̄ rōe pctī ⁊ inducēdo ad pnīam. vj. q. j. illi qͥ. ⁊. xxij. q. j. p̄dicandū: ⁊. xxiij. q. iij. ecce. ⁊ ſic ꝑ ꝯn̄tiam cogit reſtitue̓ feudū: arxiiij. q. vj. ſi res aliena. qͣlit̓ ꝗd feudi tractari d̓beat dr̄. sͣ. e. cetei ¶ Ip̄m .ſ. qn̄ qō eſt de feudo int̓ vaſallos tūc iudiciū ꝑtinet addn̄m feudi. de hac materia no. sͣ. e. ceterū. k ¶ Cōſuetudinēno. ꝙ cōſuetudo parificat̉ pͥuilegio. ix. q. iij. conqueſtus. ⁊. lxiij.