I

ſi quas forte feciſtis irritas decernētes. Idē maiori et purgen. de rupella.xꝑte vr̄a fuit ꝓpoſituꝫ ꝙcu in terra vr̄a ẜuate ſūt hactenus due ꝯſuetudines abuſiueꝙ ſi indigena vel extraneus ꝓdigalitatiſvicō vel incuria ſeuquocūqꝫ caſu alio diſſipauei̓tvel amiſei̓t bona ſua boͣ uxoriſſue tam inobrlia ꝙͣ immobiliaꝓ ſue volūtatis libito alienatet .jͣ. ꝙ ſi vir ducat vxorē q̄ fideꝯuigij violata ꝯmittat adulteriū n̓lominus ip̄a medietatē oīm bonoꝝ q̄ fuei̓t vir adeptus impudēter exigit et improbe app̄hendit q̄ potius pri

uāda eſſꝫ om̄ibꝰ viri bonis. et . jͣ.tenore pn̄tiuꝫ declaramus vosnō teneri ad hmōi ꝯſuetudīeſobſeruādas. GRegorius. ixVm tanto ſnt grauiorapeccata quāto diutius infelice animā detinent alligatānemo ſane mētis intelligit naturali iuri cuius trāſgreſſio periculū ſalutis inducit quacūqꝫꝯſuetudinē quē dicēda ē verius in hac ꝑte corruptela poſſoaliqͣtenus derogari. MLicetetiā longeue ꝯſuetudinis nonſit vilis aūctas nō tn̄ eſt uſqꝫadeo valitura ut vel iuri poſitiuo debeat p̄iudiciū gn̓are niſifuerit rōnabilis et legitime ſit

Sm conſuetudinis. C. que ſit longa conſuetudo. l. ij. et. jͣ. e. c. ul.et ibi exponitur. et. xi. di. conſuetudinis.b ¶ Cōſenſu. bn̄ dicitoſenſu. qꝛ ſme ip̄ius ꝯſenſu obtēto hmōi facinō pn̄t. ſꝫ vid̓r ꝙ nō teneātur hr̄e ꝯſenſū dūmō ꝯſiliū ⁊ tractatū cū eohabeāt. ar. jj. de arb̓. cū olim. ſꝫ ſꝫ nō ē verū. qꝛ illud obtinet ex formaarbitrij. imo ep̄s ⁊ canonici vnū corpus ⁊ vnū collegiū ſūt ita ꝙ ip̄ecaputi ip̄i mēbra. jjͣ. de hijs qͥ fi. a p̄. nouit. et ē exp̄ſſuꝫ ꝙ ſi aliquibuſmadetur ut cū ꝯſilio aliqͦrum aliquid faciāt eoruꝫcōfiliuꝫ expectare tenēturnec ſufficit ꝙ tm̄ requiratur. jͣ. de el̓c. cum in veterilege.e ¶ Sel nouas. nouitatesem ſme cā inducēde nonſūt. qꝛ lex dicit ꝙ in rebꝰnouis ꝯſtituēdis euidēsdꝫ eſſe vtilitaſ. ff. de l. et cōſti. pnͥ. in rebꝰ. ar. s. d̓ ꝯſticognoſcētes. et rep̄hēdūtur qͥ nouitates inducunt.xi. di. quis neſciat.XXꝑte vr̄a. indigenaid eſt inde genitus.e ¶ Prōdigalitatis vicō.qd̓ ſepe ſe eſſe v̓tutē mētitur. xli. di. ſepe. ꝓdigus ēqui dat dāda ⁊ nō dāda.auarus qͥ tenet tenēda e⁊nō tenēda. largus mediūtenꝫ inter vtrūqꝫ. vn̄ v̓ſuſ.Prodigus ex animi vicōretinēda ꝓfundēs. Qui retinet cupide qd̓ res depoſcit auarus. Largus qͥ ſūptus facit ex rōe libēter.ſꝫ vid̓r ꝙ huic non ſit ſubueniēdum. qꝛ culpa ſua ⁊ vicio incidit in egeſtatem. ff. ꝙ me. cā. l. f.mulier. lxxxvi. di. non ſatis. et dignū ē ut mali meriti egeſtate laborēt. ff. depoſiti. bona fides. taliter enī nō fuit ſubueniēdum huic rōep̄miſſa ⁊ cū alterius leſione. ſꝫ elimoſmādare poſſumus ne famē pereat. lxxxvj. di. p aſce fame moriētem. ⁊cͣ.f ¶ Incuria .i. negligētia ⁊ id̓o ei nō ē ſb̓ueniēdū. qꝛ vigilātibꝰ ⁊ nōnegligētibꝰ iura ſb̓ueniūt. jͣ. de re. ꝑmu. cū vniū ſoꝝ. et. jͣ. dedona. inter dilectos. ff. ad vell̓. l. ij. §. v̓ba. qꝛ ſtultis nō ꝯſueuit ſuccurri ſꝫ errātibꝰ.ff. de iur̓. et fa. igno. l. ul. §. ſi qͥs ius. et. C. ſi i. ſe ma. dix. ſi is. et vtilius eſuriēti panis tollitur ꝙͣ ſi ſecurus de cibo iuſticiā negligat. v. q..v. nō omiſ. et. xxiij. q. iiij. nimiū ſūt inqͥeti. et id̓o talis ꝯſuetudo merig Alienat. qd̓ de iure fieri nō dꝫ. ff. de fun. do. fun to reprobatur.dus. ei. l. lex iul̓. nec ec̄ ꝓpter delictū mariti bonamuli eris ſūt diſtrabēda. C. ne vxor ꝓ mari. l. i. ij. et. iij. C. ad. l. iul̓. de vi. pri. l. i. et. jͣ. de pignot̓. ex lr̄is. in caſu tn̄ diſtrahūtur qn̄qꝫ bona mulieris ꝓ viro ut inca pͥmipilarij bona mulieris ꝓ marito obnoxia ſunt fiſcōſi omniabona mariti exhauſta ſūt. C. in qͥbꝰ cā. pig̓. ta. ꝯtra. l. ſatis. nec valetalienacō fundi dotalis ec̄ſimulieroſentiat. C. ad vell̓. aut̓ ſiue a meet in aut. ut immobilia an̄ nupc̄. dona. §. ſi ꝓprie. coll̓. v. ſꝫ ſi iuraueritnō ꝯtrauenire tenet vēdico. jͣ. de iur̓iur̓. cū ꝯtigat. ſi ſme vi et dolo p̄ſtiſtitū ſit iuramētū ſpōteꝯſtāte etiā mr̄imonio intali caſu cum incipite̓gere ad inopiā. mulier p̄t pete̓ dotē. C. de iur̓. do. in rebꝰ. et. l. ubi.h ¶ Omnibꝰ viri bonis. et etiā dotem ſuā ꝓpter adulteriuꝫ ꝑdere debet. C. de iur̓. do. ſi dotem. et. C. ad. l. iul̓. de adul. libertatem. et. jͣ. de do.inter virum. et vxo. plerumqꝫ. ubi de hoc.i Obẜuādas. iuri ꝯtrarias ut dc̄mē. ꝑ pͥmā ꝯſuetudinē inuitabāt̉viri ad diſpēſandū bona ſua. ꝑ altera mulcireſ ꝓnioreſ erat ad ꝯmittēdū adulteriū. ar. ff. de pac. dota. ꝯuenire. talis ꝯpēſatio nō ē admitQeo qui dux. in mr̄imo. quā pol. cum hr̄et.vmi tanto. diutius. jͣ. de ſimo. cum in ecc̄ie. et jͣ. de tendaMure naturali. quod immobile ꝑſeuerat. v. di. §. naturale. xxv. q..i. ſūt quidā. et hoc verū ē quātum ad p̄cepta. vel ꝓhibicōes q̄ moralia ſūt ⁊ nō mutātur. ut nō occides. non furtum facies. honora ꝑ atrē. ⁊cͣ. vj. di. Fis ita. et naturalia quidē iura imimutabilia ſūt ciuiliavero mutabilia. inſti. de iur̓ na. §. ſꝫ naturalia. et jͣ. de ꝯſan. et affi. nondebꝫ. et ideo nulla ꝯſuetudo p̄ualet ꝯtra ius naturale etiā ſi om̄es homines de mūdo facerēt. xxxij. q. vij. flagicia. cuius ignorātia nemine excuſat .i. q. iiij. § notādū. et ibi nichilintereſt in vicio deciꝑe veldecipi. xvi. q. i. ſi cupis. et de ignorātia d̓r ꝙ qui ignorat ignorabitur.xxxvij. di. §. ut itaqꝫ. et de ignorātia iuris naturalis et ciuilis tractatur in ſūma .i. q. iiij. §. notādum. et ibi recurrendū eſt.in Silis aūctas. ſꝫ q̄ritur de qua ꝯſuetudine hͦ intellexit greg̓. ſi dicis de bona ꝯſuetudine illā nulla rō ſiue ius vincit imo equiꝑatur ei.xi. di. in hijs. ſi de mala de illa nō p̄t dici ꝙ nō ſit vilis. C(imo vilis ē

.viij. di. mala. et. s. e. c. i.) ſuꝑ hͦ dicūt quidaꝫ ꝙ pnͥcipiū iſtius. §. d̓iintelligi de bona ꝯſuetudine ⁊ finis de mala. et ita diu̓ſimode intelligūt. ſꝫ hͦ nō fuit intētio legis vn̄. §. iſte ſumit̉. C. q̄ ſit lon. cōſue. l. ij. etideo inepte dicūt. alij ꝓ maiori ꝑte exponūt lr̄aꝫ iſtā nō tn̄ ē a deo valitura ut iuri poſitīo debeat p̄iudiciū gͣn̓are ſupplēt gn̓aliter nō p̄iudicat iuri. ſꝫ in eo loco p̄iudicat iuri ubi ꝯſuetudo ſeruatur ⁊ iſte intellectus planus ⁊ facilis ē. ſed de hoc nulla dubitacō ē ꝙ conſuetudovnius loci iuri poſitiuogn̓aliter p̄iudicet in omnibꝰ locis. et ideo dꝫ ſic intelligi lex illa quā habēs.xi. di. cōſuetudinis. ꝙͣuiſꝑticulariter ꝯſuetudo nonevilis nō tn̄ p̄iudicat iuripoſitiuo niſi fuerit rationabilis ⁊ legitime ſit preſcpͥta. et hec expoſitio reprobat duas primas op̄iniones quas facit hicgreg̓. in fi. et ſic intellige.xi. di. ꝯſuetudinis.n Rationabilis. et quāconſuetudinē dices rōnabilē. illaꝫ dico rōnabilemquā nō improbāt iura. jͣ.de cā poſ. cū ecc̄ia. et. s. e.cū dilectuſ. et. jͣ. de v̓. ſi gni.abbate. ut ſi qn̄qꝫ admittātur aliqui ad electionēad quos nō ꝑtinet de iurecommuni et delalio collelegio. iſta cōſuetudo nonimiprobat̉ a iureut dicūtcūt iura p̄dicta. et illa ē rōnabilis ꝙ tm̄ capitulumeligat canonicos ſibi etalios inferiores prelatoſirrequiſito ep̄o. jͣ de el̓c. cū ecc̄ia vulterana. vel ep̄s ſolus hoc faciatjjͣ. d̓ hijs q̄ fi. a p̄la. ſi. ꝯſen. ca. eanoſcitur. lꝫ de iure vnū corpus ſint. jͣ.de hijs q̄ fi. a p̄. ſi. ꝯſen. ca. nouit. et de iureꝯūi deberet fieri ab omnibꝰꝯūiter ab ep̄o ⁊ canonicis ut qn̄qꝫ fit. jͣ. deoceſ. p̄bē. poſtulaſtis. et illā dicerē rōnabilē ꝙ abſentes nō vocētur ad electōꝫ ut ī multis lociſcontingit ut intuſcia. et in multis ecc̄ijs hmōi ꝯſuetudines legitimep̄ſcribūtur. utꝫ ꝑ p̄dcā exēpla. illā dico gn̓aliter rōnabilē q̄ nō obuiat canonicis inſtitutis. irrōnabilis ē q̄ improbatur a iure qualis ēilla. jͣ. de inſti. ex q̄rimonijs. s. e. cū venerabiliſ. et. s. c. ꝓx. et oneroſacōſuetudo. s. e. c. i. et. s. e. cū inter vos. et. jͣ. de re iud̓. cū cā. et gn̓aliterubi aliqͥd fit ꝯtra neruū ecc̄iaſtice diſciplīe ſiue lib̓tatē. qͣ. de elccū terra. et. c. ſacroſancta. et. c. maſſana. de hac materia hēs plene. viij. dio ¶ Legitime ſit p̄ſcripta. ſpacio. xl. ānoꝝ. jͣ. de cāpoſ. fruſtra.cum ecc̄īā. et. jͣ. de preſcript̓. auditis. de hoc poteſtis hr̄e multa taraea enim ſolum locum habent in rebus ecc̄iaſticis. xvi. q. iij. §. quaſactiones. ad hoc ergout conſuetudo iuri communi p̄uidicet requiritur primo ꝙ racōnabilis ſit ⁊ ꝙ ſit preſcripta. ut hic. et. c. cū ecc̄īaItem ꝙ ex certa ſciētia ⁊ non ꝑ errorē ſit inducta. ff. de legi. ꝙ non ratione. et ſciēte illo qui poteſt iusꝯdere. ff. de legi. de quibꝰ. in fi. et ꝙſit tale ius ꝙ poſſit p̄ſcribi. nā quedā ſūt qͥ non pn̄t p̄ſcribi. ſaltema laicis. jͣ. de p̄ſcpͥ. cām qͥ. et. c. cū ex officij. et. c. cū nō liceat. et ꝙ nō ſitꝯtra ius naturale. xxxij. q. vij. flagicia. vel ſaltē ꝙ ſit obtēta in ꝯtradictorio iudicio. ff. de leg̓. cū deꝯſuetudine. et. jͣ. de. v̓. ſig̓. abbate. Itē reqͥritur ꝙ uſus ſis illa ꝯſuetudīe ſiue vicibꝰ illis quibꝰ uſus es eo aīout intēdas ſiue credas te ius hr̄e ⁊ ut in poſteruꝫ id facias. ff. de iti.actūqꝫ pͥ. l. i. §. iulianus reē ait. et. l. ul. al̓s nō ꝓdeſt ut ibi d̓r. et ſic ſole vices nō inducūto ſuetudinē. qꝛ nō exēplis ſꝫ legibꝰ iudicandū eſt.C. de ſen. et interlo. o. iudic̄. nemo. ſꝫ ẜm ꝯſuetudinē talē bn̄ iudicaturut dictū ē. ff. de le. nā imꝑator. Itē requiritur ꝙ maior ꝑs ppl̓i uſa ſitilla cōſuetudine. ad hͦ ut ẜm illā iudicetur. qꝛ ſicut minor ꝑs populnō poſſꝫ induce̓ legē ita nec ꝯſuetudinē. Itē et illa ꝯſuetudo p̄uiditatiuri cuius nō extat memoria hominū. iij. q. vi. h̓ quippe. et. jͣ. de. v̓. ſig̓.ſuꝑ quibuſdā. §. i. ff. de aqua cōti. et eſti. hoc iure. F. ductus aque. et.ff. de aqua plu. ar. in ſūma. §. labeo. et. ff. de ꝓbaiſi arbiter. et ſic patet ꝙ difficile ſit ꝓbare cōſuetudinē ⁊ p̄ſcriptionē. ſꝫ quā differētiamfacis inter ꝯſuetudinē ⁊ p̄ſcripcōꝫ. illa p̄t aſſignari ut quidā dicūt ꝙubi ꝯſuetudo p̄tenditur admitti poſſit ꝓbacō in cōtrariū ut ꝓbeturindebitū fuiſſe qd̓ ꝯſueuit ꝑcipi. ar. ꝯtra. C. de ag̓. et cenſi litibꝰ. li. xi.ſꝫ ubi p̄ſcriptio ē nō admittitur ꝓbatio in cōtrariū ad ꝓbādū indebitū fuiſſe. ar. a ꝯtra. jͣ. de p̄ſcrip. ſi diligēti. ubi d̓r ꝙ bona fides et iuſtus titulus requiruntur. et ibi dicitur qn̄ exigitur titulus et qn̄ nō. C.de pig̓. acti. nec credirores. Itē qui petit aliquid ſibi deberi vel fieri excōſuetudine debꝫ allegare cam petendi. et tūc ſufficit ꝓbare ſolū tꝑlicꝫ nō ꝓbet cām. et tūc nō admittitur ꝓbatio in ꝯtrariū. et ẜm hͦ vid̓r