Druckschrift 
Decretales : Mit der Glosse des Bernardus Parmensis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

I

Incipit noua ꝯpilatio decretalium gregorij. ix.Regorius ep̄s ẜuusẜuorū dei dilectis filiis doctoribꝰ ⁊ ſcolari

bus vniu̓ſis bonon̄. ꝯmorātibꝰſalutē ⁊ apoſtolicā bn̄dictōeꝫ.Ex pacificus piamiſeracōe diſpoſuit ſibiſb̓ditos fore pudicosIpacificoſamodeſtoſ. ſꝫ effrenata cupiditas ſui ꝓdiga pacisemula mr̄ litiū matei̓a iurgiorū tot qͦtidie noua litigiā gn̓atut nͥ iuſticia conatus eiꝰ ſua ꝟtute repͥme̓t ⁊ q̄ſtōes ip̄ius implicitas explicae̓t ius hūani fedei̓s litigatoꝝ abuſuſ extīgue̓tet dato libello r̓pudij ꝯcordiaex mūdi termīos exulae̓t. Ideoqꝫ lex ꝓdit̉ut appetitus noxius ſb̓ iuris regl̓a limitet̉ ꝑ quāgenꝰ hūanū vt honeſte viuat

huius libri pnͥcipio qnͥqꝫ ſūt p̄cipue p̄notanda. videlicꝫ que ſitnitētio. que materia. q̄ vtilitas. cui partiphiloſophie ſupponatur.qͣs modus agēdi ⁊ qͥs libri titulus. jntētio dn̄i greg̓. in hac pn̄ti cōpilacōne fuit diu̓ſas ꝯſtōnes ⁊ dec̓tales epl̓as p̄deceſſoꝝ ſuoꝝ ī diuerſa diſꝑſas volumina ſeu ꝯpilacōnes q̄ difficultatē ſtudētibꝰ ingerebant in vnā cōpilationē reſecatis ſuꝑfluis ad vtilitatē legētiūac ſtudentium reducere.ꝓut in eiuſdē dn̄i gregorij ꝯſtōne euidētius declaratur. Materia in hoc opere ſūt ipſe conſtōnes.et dec̓tales epiſtole ſb̓ ſmgulis titulis collocate. vtilitas eſt vt hijs lectis ⁊intellectis ſciamus diſcernere inter equū ⁊im quuꝫet vniciiqꝫ reddere qd̓ ſuum eſt. in hoc iuſticia cōſiſtit. ut inſti. de iuſt. et iure. in pnͥ. et. xij. q. ij. cū deuotiſſimā. Supponitur ethicē .i. morali ſciētie ſic̄ ⁊alij libri iuris. vn̄ etiā dic̄imꝑator. legibus noſtrishominū mores intēdinicorrigere. C. de ſecū. nup..l i. Modus agendi taliſeſt. diuidit enim opus ſuum in qnͥqꝫ p artes. In prima parte tractat de ſūmatri. et fi. catho. et de ꝯſtōnibus. de ſptis. de iudicibꝰ et eoꝝ officijs. In ſecūda ꝑte tractat de iudiciis et cōoꝑantibꝰ ad iudicia. In tercia ꝑte tractat̉de vita ⁊ honeſtate clericoꝝ ⁊ rebꝰ eoꝝ ⁊ ecc̄iaꝝ. In qͣrta de ſponſalibus ⁊ mr̄imonijs ⁊ impedimētis eoꝝ. In qnͥta de accuſacōnibꝰ ⁊ criminibꝰ ⁊ eoꝝ penis. (vn̄ v̓ſus. Pars pͥor officia parat ecc̄ieqꝫ miniſtros. Altera dat teſtes ⁊ cetera iudicoꝝ. Terciā de rebꝰ ⁊ vita p̄ſbiteroꝝ. Pat formā rite nubere qͣrta docꝫ. vltimā de vicijs ⁊ penistractat eoꝝ.) et ſic terminat tractatū ſuū ipſū diuidēs in qͥn̄qꝫ ꝑtes ad ſimilitudinē qnͥqꝫ ſenſuū corꝑis quos qͥlibꝫ qͥ iudicat debethr̄e. al̓s nō eſt idoneus iudex ſic̄ cōpula ꝯiugalis ē reſtrictauſqꝫ adquartum gradū ad ſimilitudinē quatuorhumoꝝ vel elemētoꝝ corporis hūani. jͣ. de ꝯſan. ⁊ af. nō dꝫ. §. ꝓhibicō. dic̄ gͦ greg̓. epͥus ⁊cͣ.Regorius ep̄us. ſeruus. ſic etiā imꝑator ſeipſū appellatſeruū. C. de off. p̄fec. p̄to. aff. l. i. arca pnͥ. (vel dic ꝙ hocdic̄ ex humilitate.) qꝛ qui maior eſt vr̄m fiat ſicut miniſter vr̄. vel ſeruus dicitur qꝛ ſic̄ ꝑ ſeruū acquiritur dn̄o utinſti. ꝑ qͣs ꝑſo. no. ac. circa pnͥ. ita etiā ꝑ dn̄m papā cuilibꝫ ecc̄ie p̄tacquiri. jͣ. de cen. cū inſtātia. in particula q̄ deciſa ē depnͥcipio. jͣ. ut li.pen. ecc̄ia. ij. ſic̄ ⁊ ꝑ imꝑatorē acquiritur hominibꝰ. ut in aut̓. cōſti. q̄ dedig̓. lib̓. a pa. po. §. illud qͦꝫ. coll. vi. ⁊ noctes ducit inſomnes ut ſb̓iecti ſub om̄i quiete ꝯſiſtāt. in aut̓. ut iudi. ſi. qūo. ſuff. in pnͥ. coll. ijEt dic̄ imꝑator. volūtarios labores appetimus vt quietē alijs p̄paremus. in aut̓. ut di. iuſſ. ſb̓ſcpͥ. ha. glo. qͥſto. in pͥnͥ. coll. viij. et. jͣ. de reſti. ſpo. c. frequēs. filijs. qꝛ ſolūmodo pr̄iarehas ar̓ep̄os ⁊ ep̄osb Filijs. bn̄ dicit. frēs appellat. oēs alios filios. jͣ. de falſa. ꝙͣ gͣui.bononie ꝯmorātibꝰ. et ita nō incaſtris. qm̄ ſi in caſtris ſtuderētbn̄ficia ex pͥuilegio ſibi cōceſſa occaſione ſtudij hr̄e nō deberēt. jͣ. dcle non reſi. tue fraternitati. p̄terea exquo dicit bonomē nō videt̉ꝙ alijs mittantur alibi ſtudētibꝰ. et ſic nō tenētur reciꝑe hāc ꝯpilationē. qꝛ litere pͣpe nō extēduntur ad alios ꝙͣ ad eos quibꝰ mittūturvel qui ꝯtinētur in eis. ar. jͣ. de off. del̓. ꝑ et g. et. c. cū olī. ſꝫ non eſt itaom̄es enī tenētur ad obſeruacōꝫ huius ꝯpiſacōis. ſꝫ ꝓpter ſtudiumqd̓ eſt bonomē ꝯmunius ⁊ gn̓alius p̄cipue in iure vtroqꝫ. et ibi qͣſde om̄ibꝰ partibꝰ mūdi ſūt ſtudētes. ideo potius bonomā dirigurtur. et ita om̄es tenētur hāc ꝯpilationē tenere ⁊ ſeruare. qꝛ nec poſſꝫnec debet ſinguloꝝ auribꝰ intimari. xvi. di. qd̓ dicitis. etq. de poſtu.p̄la. c. ad h̓. et ꝯſtō pnͥcipis poſt duos mēſes a tꝑe publicacōis ōnes aſtn̓git. ī aut̓. ut fac. no. ꝯſt. circa pij. coll. v.jj. de ſen. ex. noueritd Salutē. ꝑ talē ſalutationē nō tollitur excōicatio ſi aliqui ſcolares vel magiſtri eſſent excōicati tꝑe publicacōnis. jͣ. de ſen. ex. ſi aliEx alibi appellatur imꝑator. xi. q. iij. iulianꝰ. qn̄. ubi de hͦ.f Pacificus. qui vt pacē doceret venit in mūdū. xxiij. q. i.Iniſi bella. regnū tn̄ eius nō eſt de hoc mūdo. e. cā. q. iij. §. i. n.g Diſpōſuit .ſ. ꝑ ꝓuidentiā et p̄deſtinationē. non tn̄ ncc̄itate. qꝛvaſis ire ⁊cͣ. xxiij. q. iiij. nabuchodonoſor. depe. di. iiij. nōnulli. §. ſicitaqꝫ. et in ſequentibꝰ ⁊ imp̄cedētibꝰ. §.h Subditos .i. p̄deſtinatos. qui ſi etiā peccāt corā dn̄o dicinntur

peccare. de pe. di. i. et venit. qͥ etiā ſi peccāt nͥlominus ſaluabūtur. depe. di. iiij. §. ſic itaqꝫ. ꝯtra pͥmū eſt de pe. di. iiij. dc̄m. Fhāc ſocietatēi¶ Pudicos .i. caſtos. ſic et imꝑator ſubditos ſuos caſtit̉ate ſeruare hortatur. vn̄ dicit caſtitas ſola eſt que cū fiducia poſſibilis ē deoanimas pn̄tare. in aut̓. de leno. §. ſancimus. collac̄. iij. que ſuaderip̄t. imꝑari vero non p̄t. xxxij. q. i. integritas. vn̄ debemus eſſe pudici. (non ſolū mēte. ſꝫ etiam oculo. ) qꝛ imīpudicus oculus impudici cordis eſt nuncius. xxxij. q..v. nec ſolo.k Pacificos .i. pacēcuſtodientes. vn̄ etiā dicitur. beati pacifici. qm̄ filij dei vocabuntur. xxxiij..q. i. noli.l Modeſtos. id eſt temperatos. qꝛ quilibꝫ debetin ſe habere tēperantiamut ſciat ſeruae̓ miſericordiā et rigorē vel ſimul vtrūqꝫ. xlv. di. diſciplina.m Cupiditas. qͥ eſt radix omniū maloꝝ .xlvij.di. bonoꝝ. et in aūt. ut iudi. ſi. quo. ſuf. §. cogitacōcoll. ij. ultra vnā colūnamet hoc idē innuitur de pe.di. ij. qꝛ radix om̄iuꝫ. ꝑ oſtillū. §. ex p̄miſſis.n Prodiga. qꝛ non ſolūrerū ſꝫ etiā fame qͥs ꝓdigus dicitur. (ut habet̉.C. de hijs q̄ pene no. l. i.in fi.) jͣ. de ac̓cuſac̄. p̄latorum exceſſus. et taliscrudelis eſt qui famā ſuā negligit. xij. q. i. nolo. et vere. qꝛ omnis etas ab adoleſcentia ꝓna ē in malū. xij. q. i. om̄is etas. et om̄is creatura ſub vicio eſt. de pem. di. ij. §. caritas. ad fi. diſtin. et humanā natura quodāmodo labitur ad delicta. in aut̓. de monachis. §. ſi quis igitur. colla. i. et ꝓ cliuus ē hominū curſus ad voluptatē. et naturā imitatrix eſt vicioꝝ. xx. q. iij. ꝓcliuis. vn̄ claud̓. ꝓ cliuioruſus in p eioradatur. Ex eo ꝙ dicit ꝓdiga videtur ꝯtraria iſta lr̄a. qꝛ pͥmo dixitcupiditas. qꝛ qui eſt cupidus nō eſt ꝓdigus. Sic intellige. qꝛ cupi.ditas refertur ad retētionē tꝑaliū. ꝓdigalitas ꝙͣtuꝫ ad euacuacōꝫvirtutū. qꝛ vnū expellit aliud. xxxij. q. i. cū renūciatur. et ingreſſusvicioꝝ oꝑatur egreſſum virtutū. ut ibidicitur. (et ē ar. ꝙ alleganscōtraria audiatur. et duo ꝯtraria pn̄t eſſe in eodē ſubiecto. qꝛ papadicit cupiditatē eſſe ꝓdigā. cū cupiditas ⁊ ꝓdigalitas ſint penitꝰcōtraria. Sel dic melius ꝙ ideo dicatur ſui ꝓdiga. qꝛ nullus modꝰnulla menſura ē in cupiditate. vn̄ dic̄ canō ꝙ nec ſatietas vnꝙͣ nec finis erit cupiditati. ⁊ ideo dicitur effrenata. xlvij. di. ſic̄ ꝓdigalitas.al̓s talis nō eſſꝫ oppoſita cupiditati. ſꝫ potius ei ꝯpetet. ſꝫ ꝓdigalitas illa q̄ ꝯſiſtit in diſtribucōe rerū immoderata illa eſſꝫ ei oppoſita. ⁊ ad hͦ fac̄ ꝙ dic̄. ſui ꝓdiga. ⁊ ideo nō dixit rerū. vel ſi vis ſaluae̓ſolutionē b̓nardi expone ſui. i. ſui poſſeſſoris. ⁊ ita planū eſt.o¶ Noua litigia. hoc ideo dic̄. qꝛ hūana natura ꝓna eſt ad diſſentiēdū q. de cōceſſ. p̄bē. qꝛ diuerſitatē. et de ꝯſe. di. iiij. ſicut in ſacr̄is. etff. ad trebell. qꝛ poterat. et. ff. de arbi. itē ſi vnus. §. fi. et ſꝑ nouas deproperat edere formas. C. de vete. iu. enu. l. iij. §. ſꝫ qꝛ diuine. ⁊ natura introductū eſt vt plura ſint negocia ꝙͣ vocabula. ff. de p̄ſcpͥ. ver.natura. vn̄ dicit imꝑator ꝙ natura quotidie nouitates nititur inuenire. in aut̓. qui. mo. na. effi. ſui. §. ſi quus vero. coll. vi. et ideo nouismorbis noua ꝯuenit antidota p̄parari. jͣ. de iura. calū. ceterū. ⁊ variaexꝑimentamorboꝝ varia nos cogūt remedia inuenire. l. di. ut cōſtitueretur. et quod medicam̄ta morbis exhibēt hoc iura negocijs. īaut̓. h̓ ꝯſti. q̄ inno. ꝯ. in pnͥ. coll. viij. et qͥ de nouo emergunt auxilionouo indigēt. ff. de interro. ac. l. de etate. §. ex cā. et. ff. ut in poſſ. leg̓.l. i. §. plane. et. ff. de vē. inſpi. l. i. in pn̓ci. et qͣ. de off. deleg̓. inſinuante.et. jͣ. de excep. paſtoralis. (jͣ. deteſti. pn̄tium. et. c. ul.)p Iuſticia. que ab alijs virtutibꝰ augeri ad maius apparere deſiderat. in aut̓. de referend̓. §. ꝓpterea. colla. ij.q¶ Dato libello. quemolimmaritus dabat vxori. jͣ. de diuor. gaudemus. (in fi. et. ff. de diuor. l. ij. §. in repudijs.)r Ideoqꝫ lex ꝓditur. ut hūana coherceatur audacia ⁊ tuta ſit int̓improbos innocentia. iiij. di. facte ſūt aūt. nā ꝑ leges nemo bn̄ facere cogitur. ſꝫ male agere ꝓhibetur. xxiij. q. v. c. ad fidem.s Pimitetur. limies ē agroꝝ diſtinſtō. vn̄ v̓gilius. limes erat poſitus litē vt diſcerneret agri. ut. jͣ. de v̓. ſig̓. c. forus.t Honeſte viat ⁊cͣ. h̓ ſūt tria p̄cepta legis de qͥbꝰ hēs. ff. de iuſti.et iure. l. iuſticia. §. i. et inſti. e. t. §. iuris p̄cepta. et ſūt ſic intelligēda