Druckschrift 
3 (1488)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Centilogium.

in cōceptibus qui ſunt prīe intentōes velſecunde. ꝯſequēter ars imitata eſt naturāin vocibꝰ et ſcripturis. īmo et in nutibuset ſignis ſenſibilibꝰ ad placitū inſtitutis.Cōcipiens aliter rem qͣꝫ ſit. propterhoc decipit̉. cum intellectꝰ ſit virtꝰ abſtractiua. potēs vnita diuiſim cōcipere. et diuiſa coniūctim materialia quoqꝫ īmaterialit̓ et ſingularia vniuerſal̓r Concipiens res ſit aliter qͣꝫ ſit decipit̉ abſtrahit diuidit. aut ꝯponit ſua fictōe ſine correſpondētia in re. Suꝑ qua deceptiōe recurſus hn̄dus eſt ad primā phyloſophiāque metaphiſica noīat̉ Concipiēs rempenitus eandē diuerſis ꝯceptibꝰ. ſynonimis fallit̉; ſi fundet̉ hmōi diſtinctioſuꝑ diſtinctōe ꝑſonali relatiua. qualis eſtin diuinis/ et altera in creaturis/gnoſcit̉ ex hoc velut a poſteriori. deuspoteſt hmōi res ſeꝑare/ et ſeꝑatas cōſeruare. vt duos homīes. aut duas qͣlitates autgeneraliter om̄e accidēs a ſubiecto Et ita oportet ponere in relatōnibꝰ et reſpectibus diſtinctōnes eſſentiales a ſuis fundamētis ſicut nec vniuerſalia realia diſtīcta a ſingularibꝰ. ſed ſufficit negociationē intellectus tales relatōes reſpectus vniuerſalitates cōſurgant ex rebꝰ intrinſecis/ ne ponat̉ pluralitas ſine neceſſitateaut ꝓceſſus in infinitū. aut diuine potentie deroget̉. Deniqꝫ ſic diceret̉ nec puncta indiuiſibilia nec inſtātia ſunt in corꝑe vel tꝑe p̄ter oēm oꝑatōem intellectꝰ: Concipiēs diſtinctōem in diuinis velin creaturis minorē ex ꝑte rei. qͣꝫ ſit diſtinctō ꝑſonaꝝ diuinaꝝ fallit̉. ſiue dicat̉ diſtīctio formalis ſiue relatiua ſiue modalis/niſi tātūmodo rōis diſtīctio qual̓r fiatet ſignificet̉ ex modis ſupponēdi cōnotādi in cōceptibꝰ vel termīs ſciri debꝫ a logico. vl̓ grāmatico/ qui a metaphiſico trahunt ſcientiā qꝛ nomē/ bn̄ ꝓprie neqͥt imponi rebꝰ. eēntijs eaꝝ incognitis Qua ſu re latior erit ſermo in opuſculo de mōisſignificādi. Conceptōes diſtinctōis ſeptuplicis/ quā aliqͥ ſe trahere dicūt ex ſcotiſtꝭ referri pn̄t ad tres dūtaxat modos iuxta ockamiſtas. quorū vnꝰ ſolus reꝑit̉ indiuinis que eſt relatōis realis Aliꝰ ſolumreꝑit̉ in creaturis eſt eſſentialis diuerſitatis. Tertiꝰ eſt modꝰ diſtinctōis ratōnisquā fabricat intellectꝰ circa deū qͣꝫ circacreaturas/ modis innūeris. Noīant̉ hi ſe-

ptē modi primꝰ ratōis. ſcd̓s ex ꝑte rei/ tertius formalis. quartꝰ realis. quintꝰ eēntialis. ſextus ſe totis ſubiectiue. ſeptimus ſetotis obiectiue Conceptꝰ diuerſoꝝ modoꝝ dicendi ſe et accn̄s et per ſe prīo ſe ſecūdo. ſe de ſcd̓m ip̄m. id eſtuertibiliter/ fundat̉ ſuꝑ diſtinctiōe rerumcēntialiter diſtinctarū in creaturis. relatiue in diuinis vt iſta eſt ſe prīo conuertibiliter Eſſentia eſt pater generās/ ſicenī om̄e qd̓ eſt eēntia eſſet pater. Et in̄ſurgit/ hec eēntia poteſt mediū inſilogiſmo expoſitorio in diuinis. reſoluitur ad dici de om̄i .i. ſe prīo ꝯuertibiliter. qd̓ oportet in medio ſilogiſmi expoſitorij. et in alijs ſil̓r. Cognoſcit̉ aūt diſtinctio rōnis. formalis dici p̄t conſurgit ex ꝑte rei. quādo vbi diffinitiua vl̓deſcriptiua vniꝰ termini eſt ratio alterius vel ecōtra vn̄ ꝯſurgit p̄dicata ꝯtradictoria. verificant̉ de termis vel cōceptibus illis. īmo cōgruitas tollit̉ variat̉:Dicimꝰ enī materia appetit formāmaterie appetitus ſit niſi materia nihilominꝰ incōgrue diceret̉ materia materiat formā. Nec dicimꝰ intellectꝰ vultet volūtas intelligit et ita de eſſe eēntia/de albedine et ſimilitudine. ꝓpter modosſignificādi alios alios. Concipiensres naturales modo doctrinali p̄t duabꝰvijs qͣſi cōtrarijs incedere et ordinē ſcientijs dare. Una via eſt. ex ꝑte rerū cognoſcibiliū a priori. Altera via eſt exꝑte cognoſcentiū a poſteriori. qͣlis tradita eſt philoſophos in om̄ibꝰ ſcientijs: a grāmaticavſqꝫ metaphiſicā ſcīas int̓medias. ſicutdocet ordo pulcerrimꝰ ſcientiaꝝ autēſola volūtate vel a caſu ꝓgrediēs. ſed in re natura fundatus vt in de modis ſignificādi habꝫ tradi. Cōceptus ītellectuales rōnabiliter ſufficiēter a ph̓o numerati ſunt. diuiſit eos in ſapientiā intellectū et in ſcīam et prudentiā et in artem.Quorū conceptuū ratio diſtinctio alibiſatis aꝑte tradita eſt Simil̓r de ſubiectiset obiectis oīm ſcientiaꝝ ſigillatim quēadmodū imp̄ſſum gerūt veſtigiū btīſſimetrinitatis cūctis eſt cauſa eēndi. intelligēdi. ordo viuēdi. Tonceptꝰ habitide ſciētijs vel artibꝰ ſubalternis facil̓r īueniunt̉ erronei. ſi ꝯtenti fuerint termīsſue inqͥſitōnis. aut niſi trāſeāt aūt ſe reſoluāt/ ad ꝯceptus ſcīe ſubalternātꝭ. p̄cipue

R.