Druckschrift 
2 (1488)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De pollutione

ratio naturaliū ꝓficiat ad moraliū cognitionē pleniorē. quēadmodū circa irā. inuidiā. gulā. circa alia vicia p̄cipue carnalia materiā vel fomētū trahūt a corꝑe ſatispatet.Quartuꝫ notabile.Mne materie pn̄tꝭ ac ſimiliū ꝯformiReſupponamꝰ igit̉ qͣrto deciſioter ad doctrinā Aug. de ꝓceſſuptatiōis ī nobis ſicut ī Adā fuiſſe ſcriptura ꝯmemorat. Et dicamꝰ. ꝯmotio libidiuoſa/ conſurgit ſtatu nature corrupte.nobis etiā inuitis. Et ſepiſſime etiā p̄uenit iudiciū rōis. neqꝫ ꝯſequēs ſubeſtarbitrio aūt ꝯſenſui libero. iuxta Aug. dicentē. Non eſt in ptāte nr̄a qͥbꝰ viſis tangamur. ſed eſt in ptāte nr̄a/ reſpūere vl̓ acceptare. Intellige ſimiliter de auditu olfactu. tactu guſtu Prouenit aūt hecinuolūtaria p̄uentio ex corruptione nature pctm̄ originale ſtatu nature lapſe.ſtatu vero nature primitus inſtitute integre/ talis p̄uentio vicioſa nequaqͣꝫ ꝯtigiſſet. Fuiſſet em̄ regnū hoīs taliter ordina/ ratio ſuū dominiū ſupra ſenſualitatem abſqꝫ vlla p̄uentōne vel rebellione ſeruaſſet. ¶Propterea reputat̉ oīs ꝯmotiotalis libidinoſa/ p̄ueniēs iudiciū rōnis/ eſſe pctm̄ ſaltē veniale; qm̄ ip̄a ꝯſurgit p̄tervel ꝯtra iudiciū dn̄e ſue rōnis. Uerificat̉ inde. dictū illd̓ ſapiētis. Nullus ē abſqꝫpctō etiā infans vniꝰ diei. ꝓueniūt qͥppe īqͦlibet filio Ade priuilegiato/ ꝯmotiones hmōi/ p̄ter vel ꝯtra iudiciū rōnis. Etita ſumēdo large pctm̄ veniale/ abſqꝫ talidiu viuere valemꝰ. Dicit̉ aūt tal̓ ꝯmotio volūtaria; magis a peccatrice volūtateprimi hoīs/ qͣꝫ aꝓpria: ꝓpterea ſi debeatprie appellari pctm̄ etiā veniale/ oꝑtet vtaliquo ꝓpria volūtas ſit in cauſa.Quintuꝫ notabileUnc quīto accedendo ad inueſtigationē prīcipalis dubij/ qn̄talis ꝯmotio libidinoſa ē pctm̄mortale qn̄. qm̄ de venialiattentis premiſſis/ eſt faciēda ꝑſcrutatatio ſcrupuloſa vel dubia. Cōſideremꝰqͣliter ad illā ꝯmotionē ſeu temptationeꝫſe habeat libera volūtas. et fieri pōt multipliciter. Uolūtas vno ſe hꝫ purepriuatiue. directe qͣꝫ indirecte. ē abſqꝫ

omni actu ſuo volitiuo. omni differentia tꝑis. nec an̄ voluit/ illa ꝯmotio fieret nec aliqd̓ diſponēs ſe ad illā voluerit fit. aut poſtqͣꝫ facta ē/ aduertit. et obhoc circa ꝯſentit vl̓ diſſentit. aliūdeforſitā occupata vel in ſomno. Uoluntas alio ſe hꝫ pure poſitiue. taꝫ directeqͣꝫ indirecte. hoc ē actu volitiuo vl̓ nolitiuo. ſic antea voluit deliberate vl̓ noluit illa ꝯmotō fieret. aut fit vel facta ēplacet ſibi vel diſplicet deliberate. ſic hꝫꝯſenſū vl diſſeuſuꝫ liberū in tali ꝯmotōe.acceptando illā vel deacceptādo. aduertentia ita vult vel ita vult. Uoluntas aliter ſe habet circa ꝯmotōeꝫ illamlibidinoſaꝫ quaſi medio. ſic neqꝫ ſehꝫ pure priuatiue nec volendo ſcꝫ illa necnolendo. Et ſimiliter ſe hꝫ pure poſitiue volendo deliberatiue illā vel nolendo ad actualiter ſe ꝯuertendo. ſꝫ ſe hꝫ qͣſidiſſimulādo vel dormiendo vel curando. ita nec exp̄ſſe nec actualiter ꝯſentit īillā cōmotionē libidiuoſā. nec diſentit exp̄ſſe. ſꝫ diſſimulat dormitat attēderevigil eſſe teneret̉ aut aduertit ꝑiculumnec tamen obuiare vel reſilire conatur.Sextum notabile.Uo circa dicamꝰ ſexto cōſequēqter. diſtingui ſolet in volūtate duplex cōſenſus. Unuspletus deliberatus et directusalter incompletus vel interpretatiuus etindirectus. Primus fit volūtas ſufficienter et actualiter aduertit iudiciumrationis reflectētis ſe ſuper ſe ſic vel ſicagit. vult nihilominꝰ ſic agere. hic cōſenſus eſt cōmuniter ſatis notus. etiaꝫ apudparū eruditos vel in moralibꝰ vſitatos. qꝛplenus eſt directus. Alterū vero cōſenſūquē dicimus interpretatiuū difficilius ēaduertere. Nam fit multis modis. Unusmodus eſt quando ratio debet eſſe ꝑuigilcirca aliqd̓ reprimendū vel repellendūiam inſurgit actualiter. ſed omittit negligit repellere quaſi tacens. Iuxta illud vulgatum. Qui tacet / conſētire videtur. Sicnauta negligens dicitur cauſa ſummerſionis nauis. Notanter vero dicitur quando ratio debet eſſe peruigil circa aliquodreprimendū. qꝛ ſi actus eſſet indifferens/vel talis circa quem ratio non deberet laborare ad repellendum ſeu reprimenduꝫ:

O