Compendiū Theologie
quoddā iudiciū de eo in quod ſic cōſentitur. nec enī aliter cōſenſus proprie in aliquid fieri poſſet. niſi ꝑ priꝰ de illo in quoſic conſentit̉/ eiusqꝫ qualitate ⁊ natura qͦdammō iudicatū eſſet. ⁊ in omni iudicio(quod bene conſiderandū venit) vltimaſentētia ad ſupremū auditoriū ſeu iudicatoriū ſpectet ⁊ ꝑtineat. cum inſuꝑ (vt etiāſepe ſupra tactu eſt) omniū negocioꝝ ſeuoꝑationum humanaꝝ iudiciū/ ad rōemſiue ſuꝑiorem ſiue īferiorē ſpectet. ẜm tamen reſpectū ad duplicē regulā ẜm quaꝫomnes oꝑationes humane (vt ſepiſſimeetiā dictū eſt) regulari habent. ſcilꝫ vel regulam legis humane que ſumit̉ ex rebuscreatꝭ quas naturaliter homo cognoſcit:cui regule ratio inferior innitit̉. vel regulam legis diuine que ſumit̉ ex rebus eternis ⁊ increatis ad quas homo ſpiritualiter inclinat̉. cui regule/ ratio ſuꝑior innititur. ⁊ ita ſit ꝙ ipſa regula legis diuineſit ſuꝑior. immo ſuprema/ ⁊ ꝑ cōſequensſupremū auditoriū ⁊ iudicatoriū. vltimaqꝫ ſentētia ad illā ꝑtem rationis ꝑtineat.que ſic ipſi regule legis diuine que ſuprema eſt innitit̉. que eſt ꝑs ſuꝑior ſeu rō ſuꝑior. Cum p̄terea de pluribꝰ ſeinuicē conſequētibꝰ occurrit iudicandū/ finale iudictū finalis qͣꝫ ſententia ſit de illo quod intali conſecutōe ſeu cōcurſu eſt vltimū vltimoqꝫ occurrit. Et ī negocijs humanisvltimū quod ſequit̉ ⁊ occurrit/ ſit ipſe realis actus ſeu ip̄ius actꝰ executio. Et ꝑ cōſequens iudiciū de ipſo actu ſeu actꝰ ipſius executōe. ſit iudiciū finale ſententiaqꝫfinalis ⁊ ſic ad ſupremū auditoriū ſeu iudicatoriū ꝑtinens; ſeqͥtur manifeſte ꝙ adip̄am rōnem ſuperiorem ad quā ſic (vt tactum eſt) iudiciū ſupremū finalisqꝫ ſentētia negocioꝝ ſeu oꝑatōnū humanaꝝ ſpectant iudiciū de ipſo actu ſeu ipſius actꝰexecutōne ſpectat ⁊ ꝑtinet. ⁊ ꝑ conſequēsetiam cōſenſus in ip̄m actū ſeu ip̄ius actꝰexecutionē quando interuenit. cum nonniſi vt tactu eſt poſt iudiciū ſupremū acfinale/ de ipſo actu habitū int̓uenire poſſit. Ex quo iterū ſequit̉ ꝙ (vt etiā in ſuꝑioribus ſepe eſt tactū) qͦtienſcūqꝫ talis ipſius ratōnis ſuꝑioris cōſenſus. ſiue verꝰ⁊ expreſſus. ſiue equiualēs ⁊ interp̄tatiuꝰin actuꝫ aliquē qui ex ſuo genere vel aliqͣcircumſtātia peccatū mortale exiſtit. īteruenit. talis cōſenſus eſt peccatū mortale.
Quia ſemꝑ talis ip̄ius rationis ſuꝑiorisin talem actū peccati conſenſus/ etiā ſi ipſe realis actus iuxta tamēn modificationē modicū infra tangendā nō procederꝫſeu ſubſequeret̉ eſt tale peccatū quale eētipſe realis actus Et ratio iā quodāmodoin ſuꝑioribus tacta eſt. ex premiſſisqꝫ ſumi pōt. ¶ Et primo reſpectu conſenſus.veri ⁊ expreſſi ip̄ius rationis ſuperioris.Nam ipſa ratio ſuꝑior ad quā vt ſic ſtatim tactū eſt/ talis cōſenſus in huiuſmodi actū qui de ſe ex ſuoqꝫ genere vel ex aliqua circūſtantia peccatū mortale eſt pertinet. nullo modo in dictū verū ⁊ exp̄ſſumconſenſum inclinari poſſet quin pͥus deipſo actu eiusqꝫ natura ⁊ qualitate deliberauerit ⁊ iudicauerit. alias vt ſupra tactum eſt nō eſſet verus ⁊ expreſſus conſenſus. Deliberare autē ⁊ iudicare maxīe circa tales actus humanos nō poteſt. niſi regulam legis diuine ⁊ eterne cui ſic innititur conſulat. Conſulta autē regula legisdiuine ⁊ eterne in talem actū qui ſic de ſeex ſuoqꝫ genere vel ex circūſtantia aliquapeccatū mortale exiſtit/ conſentire nō poteſt. quin ip̄am regulā ⁊ legē diuinā ⁊ eternam/ actu ⁊ realiter contēnat ⁊ ſpernat. ſeqꝫ ab ea totaliter ⁊ ẜm habitum auertat.Actu autē ⁊ realiter/ regulam legis diuine ⁊ eterne contēnere ⁊ ſpernere ſeqꝫ ab eatotaliter ⁊ ẜm habitū auertere non poteſtquin peccatū mortale exiſtat. Seqͥtur ergo predicta ſimul adaptādo ⁊ applicādoꝙ ipſa ratio ſuꝑior in talē actum peccatimortalis vere ⁊ exp̄ſſe ꝯſentire non p̄t qͥnpctm̄ mortale exiſtat ¶ Reſpectu ꝟ̓o conſenſus ip̄ius rōnis ſuꝑioris equalentis ⁊interp̄tatiui hoc idē patꝫ. qꝛ talis actꝰ quiſic de ſe ex ſuoqꝫ genere vel aliqua circumſtantia/ peccatū mortale exiſtit. cū de ipſoſupremū ⁊ finale iudiciū vt ſepe ſupra tactum eſt ad ip̄am rōem ſuperiorē ſpectet⁊ ꝑtineat. committi non poteſt. nec in realem executionē deduci. qͥn ipſa ratio ſuꝑior/ negligens fuerit ip̄m īpedire. volūtatēqꝫ reſpectu illiꝰ regulare ⁊ repͥmere. ⁊ perconſeq̄ns/ quin etiā regulā legis diuine ⁊eterne actu ⁊ realiter ſi tūc de ea actu cogitabat. vel per modū cuiuſdā inexcuſabilis obmiſſionis et negligentie. ſi tunc deea non cogitabat. cum in tali actu cogitare debuiſſet. contempſerit et ſpreuerit/ac ſe ab ea totaliter. et ſecunduꝫ habitum
H