Compendiū theologie
vel fornicari ⁊ hmōi. Quedā econtrarioſunt bona ī ſe vt illa q̄ de ſui natura ſuntbona ex genere. ſed tn̄ ꝑ aliquas circūſtātias poſſunt fieri mala. Sicut eſt dare elemoſinā quod in ſe bonū eſt ſed ꝑ circunſtantiā aliquā pōt fieri malum. vtputa ſidaret̉ ꝓ ſola vana hominū laude acqͥrenda vel hmōi. Quedā ſunt bona ẜm ſe. vtilla que ẜm totū ſuū eſſe bona ſunt nec ꝑcircūſtātias aliquas. pn̄t fieri mala. ſicuteſt diligere deum ex caritate Quedā ſuntindifferētia ſcꝫ que ſuo eſſe nec bona necmala ſunt. poſſunt tn̄ ẜm circūſtātias bona vel mala fieri. ſic̄ mouere pedē ſine deliberatōe. vel qn̄qꝫ ꝯmedere. qd̓ ẜm circūſtātiā aliquā bonū fieri poteſt. vtputa inneceſſitate. corpꝰ ſuū debite ſuſtentādi vtefficaciꝰ deo ſeruire poſſit. Et econtrariomalū. vtputa ſi ad ſuꝑfluitatē ⁊ ex ſola libidīe vel volūtarie precepta eccleſie trāſgrediendo fiat.De quatuor genetibus ſeu diuiſionibus peccati mortalisIcet plures peccati mortalis/diuerſis reſpectibus et cauſis/poſſent aſſignari diuiſiōes ſeuIgenera. qͣntū tamē ad pn̄tis tractatus cōpendiū attinet. quatuor ſolummodo tāgent̉. Circa quarū adhuc ſolamquartā diffuſe inſiſtet̉. quia ꝑ eius declaratōeꝫ alie tres clare ⁊ faciliter poterūt ītelligi. īmo ip̄as tres effectualit̓ cōprehēditDe prima diuiſiōeRima igit̉ dictaꝝ quatuor diuiſionū eſt ꝙ peccatoꝝ mortaliū aliqͣ ſunt carnalia alia ſpūalia. Carnalia aūt maioris ſuntinfamīe. Spiritualia ꝟo maioris culpe.De ſecūda diuiſioEcunda diuiſio eſt ꝙ pec (necatoꝝ mortaliū aliqua ſunt cōmiſſi alia delicti. Quod in effectu eſt dicere Aliqua cōmittūt̉in faciēdo. alia in omittēdo. Prima peccata ſunt p̄uaricatio ſeu trāſgreſſio legisquo ad p̄cepta negatiua. vtputa Nō occides nō mechaberis. Secūda ſunt p̄uaricatio ſeu trāſgreſſio legis quo ad p̄ceptaaffirmatiua. ſicut ſunt. Diliges dn̄m deūtuū ex toto corde tuo ⁊c̄ Honora patrē tu
um ⁊c̄. Et ẜm hāc etiā diuiſionē dicit̉ peccatū mortale eſſe ⁊ fieri contra duas partes iuſticie. Quarum vna eſt. declinatio amalo. Alia eſt facere bonum.De tertia diuiſiōeErtia diuiſio eſt Ꝙ peccatorūmortaliū aliqua directe cōmittunt̉ in deū alia ī proximū aliain ſeip̄m. Peccatū autē in deūiteꝝ ſubdiuidit̉. Nā qndoqꝫ peccat̉ in patrē quādoqꝫ in filium. qn̄qꝫ in ſpm̄ ſctm̄.De quibꝰ latior fiet ſpeculatio infra in fine declaratōis qͣrte diuiſiōis ¶ Peccat̉ eīalio reſpectu in deū quadruplicit̓. primomale de ipſo ꝑ infidelitatē ſentiēdo. ſcd̓oip̄m blaſphemādo. tertio eiꝰ ſacramēta indigne miniſtrando ⁊ tractādo. qͣrto eumtentando. ¶ Rurſus deū tentādo peccat̉triplicit̓. Nam tentat̉ vel eiꝰ potētia. ſignaſcꝫ ab eo petēdo. Uel tentat̉ eius iuſticia.ꝑ hūanas ſcꝫ ꝓbatōes. vtputa ꝑ candensferrū vel duellū vel ſimilia/ iudiciū eiꝰ exqͥrēdo. Vel tētat̉ eiꝰ miſericordia. ſuā ſcilicet qͣſi examinādo bonitatē. ſe ſtultis ꝑiculis ꝯmittēdo ¶ In ꝓximū vero peccat̉etiā triplicit̓. vel bona ſua ei indebite auferēdo. vel bona ꝓpria ſibi in ſua neceſſitate nō cōicando. vel mala ꝑſuaſiōe aūt malo exēplo eū in pctm̄ trahēdo ⁊ inducendo. ¶ In ſemetip̄m āt peccat qͥs etiā triplicit̓ Uel ſibi ipſi neceſſaria ſubtrahēdovel ſuꝑflua ſumēdo. vel vltra vires ac debitū moderamen quippiaꝫ aggrediendo.De quarta diuiſioUarta diuiſio peccati (nemortalis ſumit̉ ꝑ ſeptē vicia capitalia. Que ſunt. ſuꝑbia. inuidia. ira. acedia. auaricia. gula.luxuria. Et qꝛ vt ſupra tactū eſt de iſta qͦrta diuiſiōe expediēs eſt diffuſiorē hic facere declaratōem. tum qꝛ ꝑ eam ſupra dicte tres alie diuiſiōes clarius intelligi poterūt imo eas effectualit̓ ꝯprehēdit. tū qꝛꝓprie loq̄ndo in ipſa ⁊ ex ipſa prīcipal̓ effectus prīcipalisqꝫ intētio huius octauitractatuli iſtius libelli ꝯſiſtit ⁊ dependet.Ideo de ipſis ſeptē peccatꝭ capitalibꝰ hicfiet quoddā ſpeciale capitulū. ⁊ iuxta diuiſionē in principio huiꝰ principalis capituli quod eſt de peccato actuali poſitāde his ſcꝫ que in eo videnda ſunt.
Q