Regule

in eccleſiaſtica policia cultus diuinꝰ/ prelati eccleſiaſtici; tanqͣꝫ ſapientes ſtatutiſunt. per quos expedit illud qd̓ ē ſub diſiunctione ad aliqͥd vnū certu ⁊ cōmunechriſtianis limitari. ſic̄ ꝙ dei cultus exterior die dn̄ico et ꝑ ceſſationē ab operibꝰẜuilibus exoluat̉. ¶ Eccleſiaſtici prelatireſpectu p̄ceptoꝝ diuīoꝝ et regule euangelice/ nullo modo cōditores ſunt. ſeddumtaxat quidā interp̄tatores. expoſitores. p̄cones. doctoreſqꝫ ¶ Interp̄tatioet limitatio vel expoſitio p̄latoꝝ in legediuina/ qͣꝫdiu prelati nō cogͦſcunt̉ abutiſua ptāte/ ſuſcipiēda ē reuerenter tanqͣꝫlex dei. Abuterent̉ aūt. ſi manifeſte imponerent onera nimis grauia ceruicibo populi xp̄iani. vt ſi ad feſtiuādū quotidieaut ad ſtatuta qualia religioſi hn̄t/ om̄spaſſim aſtringi quererent. ¶ Diſpenſatio prelatoꝝ/ q̄ eſt iuris cōmunis q̄damrelaxatio ſeu mitigatio/ locū habet precipue circa ꝑticulares caſus ⁊ ꝑſonas ſingulares. quoniā aliqͣ ſtatuta ſunt pro cōmunitate/ q̄ huic ꝑſone vel illi. et in iſtocaſu vel illo/ non ita ſic̄ ſunt poſita ꝯgruere dinoſcūtur. ¶ Pene ſunt reſtringēdeſic ꝙ abſqꝫ vtilitate reipublice vel eiuscui infligunt̉; neqꝫ inſtitui; neqꝫ inſtitute exequi deberent/ ⁊ peccāt oppoſitū facientes. vel eas cū hoc reſciuerint non tollentes. ¶ In omni republica toleraripoſſunt aut debēt vicia. q̄ abſqꝫ deterioripericulo. neqꝫ corrigi. neqꝫ extirpari valerent Qn̄ aūt illud ē ⁊ qn̄ non. difficileeſt ⁊ ſepe impoſſibile generaliter diffinire. niſi prout circūſtantijs ꝑticularibusinſpectis/ p̄lati/ ſuꝑiores ⁊ ſapientes determinabūt. Exemplū eſt de meretricibus. et vſuris. ⁊ ſimilibꝰ. que qn̄qꝫ ꝑmittunt̉. Et ita de concubinarijs ſacerdotibus/ pro loco et tꝑe / ſtaret forte eſſe facienduꝫ. ¶ Cōmunis error facit ius; adhunc ſenſum vel intellectū. ⁊ ſimiles; ꝙprelati ⁊ principes/ ſepe aliqͣ faciunt. autpermittūt iuſtiſſime/ ob errorē ſubditorum cōmunē q̄ alias ſi fierent aūt ꝑmitterent̉ ad culpa eſodem obligarent ¶Cōmunis inobedientie culpa/ qn̄qꝫ abſoluit de ꝑ accidēs ab obedientia ⁊ a culpa pro futuro. et hͦ in legibꝰ poſitiuis. vttales ſūt. alioqͥn nō videt̉ in ml̓tis. quomodo lex lata ⁊ iurata poſẜꝑ non obſer

uationē aboleri. ¶ Conſuetudo ē optima legū interpres. ſi de poſitiuis ẜmo fiat. ¶ Cum ꝯſuetudo ſit altera natura/leges aſſuete/ ⁊ qͣſi iam ī naturales ꝟſe/nō debent abſqꝫ māifeſta vtilitate vel neceſſitate/ vel tolli vel mutari. ¶ Conſentire cenſendi ſunt ſuꝑiores (ſaltē interp̄tatiue) in abolitione legū ſuaꝝ poſitiuarum; qn̄ paſſim eas diu non obẜuari ſcire pn̄t/ et nec verbo nec facto reclamāt.¶ Lex nō inſtituitur/ niſi dū ꝓmulgat̉neqꝫ vigorē habet/ niſi cum moribꝰ vtentiū approbat. et hoc ſi ſit lex pure poſitīaad populi regimē. Secus de diuina atqꝫ naturali diceret̉. ꝯtra qͣs nō eſt p̄ſcriptio. vel ad oppoſitū ꝯſuetudo. ſꝫ tm̄ corruptela. In om̄i lege qͣntūcunqꝫ poſitiua bn̄ inſtituta; aliqͥd eſt de iure naturali et diuīo. vt ꝙ expedit homīes legibꝰregulari. ꝙ qui poteſtati reſiſtit/ dei ordinatiōi reſiſtit. ⁊ ſimiles. ¶ Secernereius diuinū ⁊ naturale a poſitiuis. ſic̄ eſtdifficile; ita maxīe neceſſariū eſt ⁊ vtilein om̄i doctrina morali ⁊ politica. ⁊ hͦ fieri ꝑfecte nequit/ abſqꝫ ſacra ſapiētia. q̄legibus eternis innitit̉ atqꝫ fundatur.¶ Comꝑatio pctōꝝ ad inuicē ẜm grauitateꝫ maiorē ⁊ minorē/ generaliter ſumineqͥt; niſi cōparent̉ in gene̓re ſuo. ⁊ ceteris paribꝰ. qm̄ ẜm alias circūſtantias ꝑticulares/ ſe hn̄t plurimū vt excedētiaet exceſſa. ¶ Quantificatio pctōꝝ/ a poſteriori ſumit̉ a pena. licet nō ſufficiētervſqꝫquaqꝫ. ⁊ a priori/ penes genus obiecti. ⁊ intētione finis. ⁊ libidinē ſeu conatum voluntatꝭ maiorē vel minorē. ⁊ cammotiuā. tempus ⁊ locū. ⁊ penes damnaiude ſeq̄ntia/ que peccans p̄uidebat autpreuidere tenebat̉ ¶ Omīs actꝰ/ cuiusfinis intentus eſt pctm̄ mortale; mortalis eſt. ſiue intēdat actu ſiue hītu. qd̓ ſcit̉ſi oꝑans interrogatꝰ. cur hͦ facit. ⁊ aduertens/ tandē rn̄debit. ad hunc finē feci.¶ Actus qͥ aliūde nō eſẜ mortalis; ⁊ fitꝓpter fineꝫ ſolū venialē/ videt̉ eſſe ſoluꝫvenialis; niſi forte p̄ſtituatur finis illevt vltimus ⁊ quietās. et nō ſolū vt incidens ⁊ minus prīcipalis/ actu vel hītu:¶ Non omnis actus peccati/ eſt fruitiocreature. vl̓ vſus eius. ſꝫ qn̄qꝫ eſt abuſusſolum venialis. qn̄qꝫ mortalis. Nō eniꝫoportet/ vt ī om̄i pctō creatura ꝯſtituat

F