Prologus

Incipit ꝓlogꝰ in Apocalypſim. b. Ioh̓is apl̓i.Mnes qͥ pieʰ volūt viuē in xp̄o ſic̄ait apl̓s: ꝑſecuti-onē patiēt̉: ᶜ iuxͣ illud: fili accedēs ad ẜuitutēdeiᵇ ſtaᵉ ī timore: ⁊ p̄para aīmā tuāᵍ ad tentatōꝫʰ Tētatio nāqꝫ ē vita hoīs ſr̄ t̓raꝫ.

Poſtilla fris Nicolai de lyra ſuꝑ apocalyſim incipit.Portet te iteꝝ ꝓphetare ppl̓is ⁊ gentibꝰ: Apoc.x. Sicut dixi in principio Gen̄. vetꝰ et nouū teſ.adinuicē corrn̄dent: nam ſe hn̄t ſicut rota in medio rote: Ezech. j. Et hoc pꝫ ꝑ libros vtriuſqꝫ: inveteri .n. teſta. ſunt libri legales: hyſtoriales: ſapientiales:et ꝓphetales. In nouo ꝟo legi rn̄det euangeliū: libris hyſtorialibꝰ actus apl̓oꝝ: ſapientialibꝰ ꝟo epl̓e pauli cum ſeptem canonicis: ꝓphetalibꝰ aūt apocalypſis. vn̄ bn̄ dicit̉btō ioh̓i verbū ꝓpoſitū: Oꝑtet te iteꝝ ꝓphetare ppl̓is ⁊ gētibꝰ. ⁊ dr̄ iterū .i. poſt ꝓpbetas ve. te. vn̄ in verbo ꝓpoſitopn̄t notari quatuor ꝯditōnes huiꝰ libri: prima ē eiꝰ neceſſitas q̄ notat̉: ibi. Oꝑtet. ſcd̓a ē ipſiꝰ veritas: ibi te ꝓphetare. tercia ordinis qͣlitas: ibi. Iteꝝ. quarta eiuſdeꝫ generalitas: ibi. Ppl̓is ⁊ gētibꝰ. Circa pͥmū ꝯſiderādū ꝙ ſicut dicit apl̓s Heb. x. Patīa vobis neceſſaria ē. quā faciliꝰ habemus ſi tribulatōes futuras aliqͦ mō p̄cogͦſcamꝰ: ẜm ꝙ dicit. b. Grego. omel̓. xxxiij. Minꝰ iacula feriūt q̄ p̄uidētur:et nos tolerabiliꝰ mūdi mala ſuſcipimꝰ: ſi ꝯtra hec ꝑ ꝓuidentie clypeū munimur. beatꝰ ꝟo ioh̓es in hoc libro prophetico deſcribit tribulatōnes eccl̓ie futuras a ſuo tꝑe vſqꝫ ad finē mūdi ẜm catholicos doctores vt ꝯͣ ipſas: patīeclypeo neceſſario muniamur: ⁊ ſic pꝫ neceſſitas hꝰ libri: ꝓpter qd̓ dr̄ ioh̓i infra. j. c. Scribe gͦ que vidiſti ⁊ q̄ ſunt ⁊ qͣoꝑtet fieri cito. q. d. ſcribe in hoc libro q̄ vidiſti .i. reuelatōnes diuinitꝰ factas tibi: Et q̄ ſunt. qꝛ tribulatiōes eccl̓ie iāinceperāt: ⁊ q̄ oꝑtet fieri cito ẜm diuinā ordinationeꝫ adpatie fideliū ꝓbatōeꝫ pꝰ hec: naͣm lꝫ a principio naſcentiseccl̓ie: ſurrexerint tribulatōes ꝯͣ cetū fideliū: vtꝫ in actibuſapl̓oꝝ: tn̄ maiores ſurgent circa finē mūdi tꝑe antichriſtiCirca ſcd̓m ꝯſiderandū ꝙ in cognitōne habita inueſtigatione hūana: freq̄nter faliitas ꝯtingit. nam lꝫ prima principia ſint ꝑ ſe nota: tn̄ in deductione ipſoꝝ ad ꝯcluſionesmaxime remotas: ꝯtingit freq̄nter errare: ſꝫ in cognitōnehabita reuelatōe diuina nō pōt eſſe falſitas: cū ipſa ſit regula veritatꝭ. Cognitio ꝟopphetica qualis eſt in hoc libroꝯtenta nō ꝓcedit ex inueſtigatōe humana: ſꝫ renelatōe diuina ſcd̓a Pe. j. Nō em̄ voluntato hūana allata eſt aliqn̄ꝓphetia: ſꝫ ſpūſancto inſpirati locuti ſūt ſctī dei homīes.ꝓpter qd̓ in hoc libro nō eſt falſitas aliq: ſꝫ veritas mera:ideo dr̄ ei vl. ca. Et dixit mihi .ſ. angelus loq̄ns ioh̓i: hec ꝟba fideliſſima ⁊ vera ſunt ⁊ dn̄s deus ſpirituū ꝓphetarūmiſit angelū ſuū oſtendere ſeruis ſuis q̄ oꝫ fieri cito. Circa terciū in qͦ notat̉ ordinis qͣlitas cum dicit̉: Iterū .i. ptꝰꝓphetas ve. te. ꝯſiderandū ꝙ ſicut libri ꝓphetales in vet̓.teſta. ſunt vltimi ẜm ordinē quē hn̄t in biblijs nr̄is cōiternam apud iudeos ē aliter: lꝫ aūt libri machabeoꝝ ponantur in biblijs nr̄is pꝰ libros ꝓphetaꝝ: tn̄ nō ſunt de canoneẜm ꝙ dicit hiero. in ꝓlogo galcato qui p̄mittit̉ libris regum: ⁊ ideo inter libros canonicos ve. teſt. libri ꝓphetales ſt̓ vltimi ſicut dixi: ⁊ ſimiliter inter libros no. teſt. liberapocā. eſt vltimꝰ. vn̄ pōt exponi illud qd̓ dr̄ Iohan. xxj.Manifeſtauit ſe iterū ieſus ad mare tyberiadis. Ad cuiꝰintelligentiā ſciendū ꝙ locus aliqn̄ accipit̉ ꝓ habitantibus in ipſo: ſicut dr̄. cōiter piſius fecit tale feſtum vel ſpectaculū .i. ppl̓s habitans ꝑiſius: beatus ꝟo ioh̓es ꝓpe mare galilee: qd̓ altero noīe dr̄ mare tyberiadis fuit natus: ⁊in eodē piſcatōnibꝰ fuit occupatus ⁊ inde a xp̄o vocatusvt hr̄ Math. iiij. ꝓpter qd̓ ꝯueniēter pōt noīe tyberiaddeſignari vt ſit ſenſus: Manifeſtauit ſe iterū ieſus ad mare tyberiadis .i. ad iohannē euāgeliſtā: Iterū .i. poſt prophetas ve. teſt. Item aliter iterū .ſ. ſemel in euangelij deſcriptōne: ⁊ alias in apoca. reuelatōne. Circa quartū ꝯſiderandū ꝙ ꝓphete ve. te. licet ꝓphetauerint de pluribusppl̓is ⁊ gentibus: vt patet libros corum intuenti: tn̄ ꝓpbetauerūt tm̄ vni ppl̓o ſiue genti .ſ. iudeoꝝ: Iona tamē excepto qͥ fuit miſſus ad ꝓphetandū niniuitis: ceteri ꝟo ad ꝓphetandū iudeis: Ioh̓es ꝟo ꝓphetauit in hoc libro ombus gētibꝰ ⁊ ppl̓is q̄ ꝓphetauit vniuerſali eccleſie ex omnibus gentibus ⁊ ppl̓is ⁊ linguis ꝯſtitute vt magis videbitur in libri ꝓſecutōne: ꝓpter quod de ipſo pōt dici illud

Eſa. lv. Ecce teſtem ppl̓is dedi eum: ducē ac p̄ceptorēgentibus. dicit teſtem: qꝛ ꝓteſtatus fuit vniuerſali eccleſie de futuris tribulatōnibꝰ: ducem ac p̄ceptorē vt ꝑeius vitā ⁊ octrinā: om̄s gentes ſi ſequant̉ ipſuꝫ ad celeſtem gl̓iam deducant̉: p̄ſtante dn̄o nr̄o ieſu xp̄o qͥ cūpatre ⁊ ſpūſancto viuit et regnat in ſecl̓a ſeculoꝝ: Amen.Prologus Gilberti in librumApocaly. Incipit.Mēsqͥ piexolūtviuere ⁊cͣ. Qm̄ effectus efficienti etopus artifici cōueniēter rn̄det.Artificū autemquidā ē artifex auctoritate: quidā miniſterio ſic etiā deefficiente. Gilbertus huic oꝑi p̄mittens ꝓlogū iſtum.primo ipſum determinat in relatione ad artificem ſiueefficientem auctoritate: ſecundo in relatione ad artificem ſiue efficientem miniſterio: ibi. Uidit autem Iohannes et ſcripſit ⁊cͣ. Quoniam autem artifex non eſtoperans cum impetu: ſed precedente diſpoſitōe: quaꝫquidem conſequitur operatio circa materiam: ⁊ ipſaꝫoperationeꝫ informat intentio ex parte agentis: ⁊ motus ex parte operis ad queꝫ vel que ſequitur ipſuꝫ operatum in effectum: primo determinatur de efficiente ſiue artifice inqͣꝫtum eſt diſponens: ſecundo inqͣꝫtum eſtagens: ibi. Reuelauit auteꝫ tota trinitas. tercio de materia actionis: ibi de qua reuelatione hunc librum ſcripſit ⁊cͣ. qͣrto de iutentione agentis: ibi. Vt quos denunciata ſupplicia terrent ⁊cͣ. quinto de ipſo operato: ibi.Ideo iſte liber int̓ reliquas ſcripturas ⁊cͣ. ſexto de modo actionis: ibi. Cum autem iohanni hec in viſione fuerunt reuelata: et in his ſex tanguntur quatuor cauſe:vnacum cauſato: efficiens autem inqͣꝫtum ē de duplicidifferentia ſcilicet diſponentis et agentis. Premittēsigitur expoſitor huius libri .ſ. gilbertus in prima parte iſtius prologi: breuem fidelium tranſlatōnem ex vetrbis ipſius conſolatoris chriſti ſubiungit qualiter deusdipoſuit tribulatiōes futuras eccleſie reuelare: ⁊ quiadiſpoſitioni ratōnabili reſpondet ratio conueniens:interſerit rationem quare deus ſic diſpoſuit: ibi. Preterea videns deus pater tribulatōnes ⁊cͣ. Tria igiturin hac particula primo tanguntur. ſcilicet conſolatiofidelium: ratio diſpoſitōnis diuine: ⁊ ipſa diſpoſitio. dicit ergo. a Omnes qui pie. ideſt iuſte et religioſe.b Volunt viuere in chriſto. ſicut dicit apoſtolus. ij.Timoth. iij. Perſecutionem patientur.Iuxta illud. Eccle. ij. Fili accedens ad ſeruitutem deicui ſeruire regnare eſt. d Sta. in iuſticia firmus etparatus ad opera iuſticie exercenda. Tobie. v. Egreſſus Tobias inuenit iuuenem ſtantem ſplendidum p̄cinctum et quaſi paratum ad ambulandum.e In timore. vt nihil quod faciendum eſt negligas:Eccl̓. vij. Qui timet dominū nihil negligit. f Et p̄para animam tuam. id eſt voluntatem tuam. gAd tentationem. ſuſtinendam Iaco. j. Beatus vir qͥſuffert tentationem ſupple ſponte: et quare hoc ſit faciendum ſubiungit dicens. h Tentatio nanqꝫ eſt vita hominis ſuper terram. Iob. vij. Alia littera. Militia eſt vita hominis ſuper terram quaſi diceret homoad hoc poſitus eſt ſuper terram: vt tanqͣꝫ miles fortiset ſtrenuus fortis ſit in tentationibus.